<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X60n1119"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 1119 沙弥律仪要略述義</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 1119 沙弥律仪要略述義</title> <author>淸 书玉科释</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>Xuzangjing</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp6"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>2卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">60</idno>.<idno type="no">1119</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2024-02-25 09:56:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">沙弥律仪要略述義</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> <witness xml:id="wit1">【嘉兴-CB】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB00044"> <charName>CBETA CHARACTER CB00044</charName> <mapping cb:dec="983084" type="PUA">U+F002C</mapping> <mapping type="unicode">U+459F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虻</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[亡/虫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00501"> <charName>CBETA CHARACTER CB00501</charName> <mapping cb:dec="983541" type="PUA">U+F01F5</mapping> <mapping type="unicode">U+4B7E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>驮</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[马*犬]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00566"> <charName>CBETA CHARACTER CB00566</charName> <mapping cb:dec="983606" type="PUA">U+F0236</mapping> <mapping type="unicode">U+4812</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[跍*月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00589"> <charName>CBETA CHARACTER CB00589</charName> <mapping cb:dec="983629" type="PUA">U+F024D</mapping> <mapping type="unicode">U+3D4E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>涧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[涧-日+月]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00626"> <charName>CBETA CHARACTER CB00626</charName> <mapping cb:dec="983666" type="PUA">U+F0272</mapping> <mapping type="unicode">U+3CB2</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[叠*毛]</value></charProp></char> <char xml:id="CB00895"> <charName>CBETA CHARACTER CB00895</charName> <mapping cb:dec="983935" type="PUA">U+F037F</mapping> <mapping type="unicode">U+259CC</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>寐</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[穴/(爿*未)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01186"> <charName>CBETA CHARACTER CB01186</charName> <mapping cb:dec="984226" type="PUA">U+F04A2</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9EAF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>曲</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[麸-夫+曲]</value></charProp></char> <char xml:id="CB01926"> <charName>CBETA CHARACTER CB01926</charName> <mapping cb:dec="984966" type="PUA">U+F0786</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+7070</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>灰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厂@火]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02237"> <charName>CBETA CHARACTER CB02237</charName> <mapping cb:dec="985277" type="PUA">U+F08BD</mapping> <mapping type="unicode">U+4D97</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[齿*可]</value></charProp></char> <char xml:id="CB02494"> <charName>CBETA CHARACTER CB02494</charName> <mapping cb:dec="985534" type="PUA">U+F09BE</mapping> <mapping type="unicode">U+47E6</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>跋</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[跳-兆+(乏-之+友)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB04775"> <charName>CBETA CHARACTER CB04775</charName> <mapping cb:dec="987815" type="PUA">U+F12A7</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+6AC8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>凳</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[柷-口+登]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05215"> <charName>CBETA CHARACTER CB05215</charName> <mapping cb:dec="988255" type="PUA">U+F145F</mapping> <mapping type="unicode">U+4A6B</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>緉</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[革*两]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05242"> <charName>CBETA CHARACTER CB05242</charName> <mapping cb:dec="988282" type="PUA">U+F147A</mapping> <mapping type="unicode">U+4C02</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[髟/采]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05315"> <charName>CBETA CHARACTER CB05315</charName> <mapping cb:dec="988355" type="PUA">U+F14C3</mapping> <mapping type="unicode">U+3E11</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>爨</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[爂-火+焚]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05418"> <charName>CBETA CHARACTER CB05418</charName> <mapping cb:dec="988458" type="PUA">U+F152A</mapping> <mapping type="unicode">U+458D</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>虔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[虔-文+ㄆ]</value></charProp></char> <char xml:id="CB05943"> <charName>CBETA CHARACTER CB05943</charName> <mapping cb:dec="988983" type="PUA">U+F1737</mapping> <mapping type="unicode">U+4C1F</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>魂</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[云/鬼]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08262"> <charName>CBETA CHARACTER CB08262</charName> <mapping cb:dec="991302" type="PUA">U+F2046</mapping> <mapping type="unicode">U+27288</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>蚊</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[民/虫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB08504"> <charName>CBETA CHARACTER CB08504</charName> <mapping cb:dec="991544" type="PUA">U+F2138</mapping> <mapping type="unicode">U+269A8</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>焰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[舀*炎]</value></charProp></char> <char xml:id="CB12530"> <charName>CBETA CHARACTER CB12530</charName> <mapping cb:dec="995570" type="PUA">U+F30F2</mapping> <mapping type="unicode">U+28932</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>厘</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[厘-未+牙]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15062"> <charName>CBETA CHARACTER CB15062</charName> <mapping cb:dec="998102" type="PUA">U+F3AD6</mapping> <mapping type="unicode">U+4C02</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[髟/辨]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15072"> <charName>CBETA CHARACTER CB15072</charName> <mapping cb:dec="998112" type="PUA">U+F3AE0</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+39DE</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>拔</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[托-七+友]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15081"> <charName>CBETA CHARACTER CB15081</charName> <mapping cb:dec="998121" type="PUA">U+F3AE9</mapping> <mapping type="unicode">U+41FF</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>策</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[竺-二+束]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15106"> <charName>CBETA CHARACTER CB15106</charName> <mapping cb:dec="998146" type="PUA">U+F3B02</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+9B31</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鬱</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鬱-山+止]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15116"> <charName>CBETA CHARACTER CB15116</charName> <mapping cb:dec="998156" type="PUA">U+F3B0C</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>僰</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[(束*束)/人]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15131"> <charName>CBETA CHARACTER CB15131</charName> <mapping cb:dec="998171" type="PUA">U+F3B1B</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>邦</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[邱-丘+(看-目)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15216"> <charName>CBETA CHARACTER CB15216</charName> <mapping cb:dec="998256" type="PUA">U+F3B70</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+87EE</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[(乏-之+虫)*善]</value></charProp></char> <char xml:id="CB15527"> <charName>CBETA CHARACTER CB15527</charName> <mapping cb:dec="998567" type="PUA">U+F3CA7</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+25211</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[目*(危-(夗-夕)+夫)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16014"> <charName>CBETA CHARACTER CB16014</charName> <mapping cb:dec="999054" type="PUA">U+F3E8E</mapping> <mapping type="normal_unicode">U+979E</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>鞞</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鞥-合+(白-日+田)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16727"> <charName>CBETA CHARACTER CB16727</charName> <mapping cb:dec="999767" type="PUA">U+F4157</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>鲧</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[鱼*糸]</value></charProp></char> <char xml:id="CB16732"> <charName>CBETA CHARACTER CB16732</charName> <mapping cb:dec="999772" type="PUA">U+F415C</mapping> <mapping type="unicode">U+2882F</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[醨-蹂]</value></charProp></char> <char xml:id="CB17358"> <charName>CBETA CHARACTER CB17358</charName> <mapping cb:dec="1000398" type="PUA">U+F43CE</mapping> <mapping type="unicode">U+25C1A</mapping><charProp><localName>normalized form</localName><value>篎</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[篎-目+耳]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2005-06-28T10:04:37"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0270a" n="0270a"/> <lb ed="X" n="0270a01"/> <lb ed="X" n="0270a02"/><cb:div type="xu"><cb:mulu type="序" level="1">No. 1119-A 叙</cb:mulu><head>No. 1119-A <lb ed="X" n="0270a03"/><lb ed="R106" n="0353a01"/> 叙</head> <lb ed="X" n="0270a04"/> <lb ed="X" n="0270a05"/><lb ed="R106" n="0353a02"/><p xml:id="pX60p0270a0501">沙弥律仪者。明事之典也。雲栖要略者。显理之书也。 <lb ed="X" n="0270a06"/><lb ed="R106" n="0353a03"/>事即戒相威仪。理即无作戒心。事无理不明。理无事 <lb ed="X" n="0270a07"/><lb ed="R106" n="0353a04"/>不显。事理一如。戒心明矣。盖<persName>如来</persName>大慈。说是戒经。使 <lb ed="X" n="0270a08"/><lb ed="R106" n="0353a05"/>出家者。无为无欲。淸净自守。但经律深奥。義廣难明。 <lb ed="X" n="0270a09"/><lb ed="R106" n="0353a06"/>故大师乘愿而来。删繁取要。略而解之。以世间法。释 <lb ed="X" n="0270a10"/><lb ed="R106" n="0353a07"/>出世间法。以出世间法。显世间法。其间少研罪相。多 <lb ed="X" n="0270a11"/><lb ed="R106" n="0353a08"/>于劝持者。意谓沙弥初入道门。未便与闻篇聚也。吾 <lb ed="X" n="0270a12"/><lb ed="R106" n="0353a09"/>本师见月老和尙。中兴止作。观其要略文理优畅。感 <lb ed="X" n="0270a13"/><lb ed="R106" n="0353a10"/>发初機。故传戒三十馀年。凡受戒者。必令深思熟读。 <lb ed="X" n="0270a14"/><lb ed="R106" n="0353a11"/>使其威仪详序。知所施行。乃与登壇受具。是以此书 <lb ed="X" n="0270a15"/><lb ed="R106" n="0353a12"/>盛行于世也。然大师以春秋之才。而解戒相。用礼记 <lb ed="X" n="0270a16"/><lb ed="R106" n="0353a13"/>之法。而辑威仪。若非穷究经律。博通传史者。则不能 <lb ed="X" n="0270a17"/><lb ed="R106" n="0353a14"/>识其源委也。余数十年来。恒以为念。因此朝夕僶勉。 <lb ed="X" n="0270a18"/><lb ed="R106" n="0353a15"/>遍搜内外诸书。析義消文。积成上下两卷。名曰述義。 <lb ed="X" n="0270a19"/><lb ed="R106" n="0353a16"/>谓述其要略之大義也。後之览者。倘因跬步而登山。 <lb ed="X" n="0270a20"/><lb ed="R106" n="0353a17"/>由初津而入海。即达<persName>如来</persName>境界。事理宛然。则知一切 <lb ed="X" n="0270a21"/><lb ed="R106" n="0353a18"/>治世语言文字。皆与实相不相违偝也。</p> <lb ed="X" n="0270a22"/><lb ed="R106" n="0353b01"/><p xml:id="pX60p0270a2201">时 <lb ed="X" n="0270a23" type="honorific"/><lb ed="R106" n="0353b02"/>康熙戊子年桂月吉<anchor xml:id="nkr_note_add_0270a2301" n="0270a2301"/><anchor xml:id="beg0270a2301" n="0270a2301"/>旦<anchor xml:id="end0270a2301"/>毘陵<persName>佛</persName>庵玉道者题于西湖 <lb ed="X" n="0270a24"/><lb ed="R106" n="0353b03"/>昭庆之法乳堂</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0270b" n="0270b"/> <lb ed="X" n="0270b01"/> <lb ed="X" n="0270b02"/> <lb ed="X" n="0270b03"/> <lb ed="X" n="0270b04"/><lb ed="R106" n="0353b05"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">凡例</cb:mulu><head>凡例</head> <lb ed="X" n="0270b05"/><lb ed="R106" n="0353b06"/><list><item xml:id="itemX60p0270b0501"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270b0501" n="0270b0501"/><anchor xml:id="beg0270b0501" n="0270b0501"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270b0501"/>沙弥十支戒相。是五篇三聚之基。二十四门威仪。 <lb ed="X" n="0270b06"/><lb ed="R106" n="0353b07"/>乃三千八万之本。必须淸净守持。以为八德之要。 <lb ed="X" n="0270b07"/><lb ed="R106" n="0353b08"/>凡受戒者。不可忽也。</item> <lb ed="X" n="0270b08"/><lb ed="R106" n="0353b09"/><item xml:id="itemX60p0270b0801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270b0801" n="0270b0801"/><anchor xml:id="beg0270b0801" n="0270b0801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270b0801"/>前之十戒。次第<anchor xml:id="nkr_note_add_0270b0802" n="0270b0802"/><anchor xml:id="beg0270b0802" n="0270b0802"/>已<anchor xml:id="end0270b0802"/>分。後之威仪。条章先列。自不庸 <lb ed="X" n="0270b09"/><lb ed="R106" n="0353b10"/>科。然其间解法。事有差殊。有直释戒相者。有以世 <lb ed="X" n="0270b10"/><lb ed="R106" n="0353b11"/>法比量者。有显果报者。有立誓愿者。及诸威仪。亦 <lb ed="X" n="0270b11"/><lb ed="R106" n="0353b12"/>有不同处。若非科释。难以标指。故今逐节加科。庶 <lb ed="X" n="0270b12"/><lb ed="R106" n="0353b13"/>使未瞻全文。则先知大意也。</item> <lb ed="X" n="0270b13"/><lb ed="R106" n="0353b14"/><item xml:id="itemX60p0270b1301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270b1301" n="0270b1301"/><anchor xml:id="beg0270b1301" n="0270b1301"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270b1301"/>戒相威仪。及与题目。俱书顶格。解方则低一格。科 <lb ed="X" n="0270b14"/><lb ed="R106" n="0353b15"/>释。又低一格。皆用大字。述義。则书<anchor xml:id="nkr_note_orig_0270001" n="0270001"/>小字双行。一则 <lb ed="X" n="0270b15"/><lb ed="R106" n="0353b16"/>敬重律仪。二则解述分明。其威仪中。虽以数事合 <lb ed="X" n="0270b16"/><lb ed="R106" n="0353b17"/>为一科。然每事下。仍用〇圈以别开。述義复用△ <lb ed="X" n="0270b17"/><lb ed="R106" n="0353b18"/>角而标出。眉目淸楚。庶无混滥。</item> <lb ed="X" n="0270b18"/><lb ed="R106" n="0354a01"/><item xml:id="itemX60p0270b1801"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270b1801" n="0270b1801"/><anchor xml:id="beg0270b1801" n="0270b1801"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270b1801"/>释此解文。原为显发其中本意。故经依经述。律以 <lb ed="X" n="0270b19"/><lb ed="R106" n="0354a02"/>律明。适遇古德箴诫之言。亦录数语。以为助显。所 <lb ed="X" n="0270b20"/><lb ed="R106" n="0354a03"/>引外书。亦用世典释之。幷非臆见胸谈。</item> <lb ed="X" n="0270b21"/><lb ed="R106" n="0354a04"/><item xml:id="itemX60p0270b2101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270b2101" n="0270b2101"/><anchor xml:id="beg0270b2101" n="0270b2101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270b2101"/>沙弥律仪事不同于比丘。故其中所结轻重开遮。 <lb ed="X" n="0270b22"/><lb ed="R106" n="0354a05"/>大槪而<anchor xml:id="nkr_note_add_0270b2201" n="0270b2201"/><anchor xml:id="beg0270b2201" n="0270b2201"/>已<anchor xml:id="end0270b2201"/>。况且人心不古。闻开。则切记于心。见遮。 <lb ed="X" n="0270b23"/><lb ed="R106" n="0354a06"/>则视为故纸。若使预知。恐成障道因缘。兹不繁赘。</item> <lb ed="X" n="0270b24"/><lb ed="R106" n="0354a07"/><item xml:id="itemX60p0270b2401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270b2401" n="0270b2401"/><anchor xml:id="beg0270b2401" n="0270b2401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270b2401"/>此随律威仪。犹儒门之小学也。初心小众。皆宜习 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0270c" n="0270c"/> <lb ed="X" n="0270c01"/><lb ed="R106" n="0354a08"/>学行持。琢磨有渐。则道器易成。庶无躐等之过也。</item> <lb ed="X" n="0270c02"/><lb ed="R106" n="0354a09"/><item xml:id="itemX60p0270c0201"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270c0201" n="0270c0201"/><anchor xml:id="beg0270c0201" n="0270c0201"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270c0201"/>从来科式。有悬科。有贴科。若悬有二科三科。必一 <lb ed="X" n="0270c03"/><lb ed="R106" n="0354a10"/>一书完。再标初科贴文。今皆从简。如子科分三。即 <lb ed="X" n="0270c04"/><lb ed="R106" n="0354a11"/>将初科贴起。更不累书。是为一法。每科用甲乙等 <lb ed="X" n="0270c05"/><lb ed="R106" n="0354a12"/>字标定。使阅者知其母子分明。祖孙不混。脉络贯 <lb ed="X" n="0270c06"/><lb ed="R106" n="0354a13"/>通。以便检讨。</item> <lb ed="X" n="0270c07"/><lb ed="R106" n="0354a14"/><item xml:id="itemX60p0270c0701"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270c0701" n="0270c0701"/><anchor xml:id="beg0270c0701" n="0270c0701"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270c0701"/>此集流通既久。翻刻自多。其文句不无遗漏。笔画 <lb ed="X" n="0270c08"/><lb ed="R106" n="0354a15"/>未免差讹。如摴蒱误作摴蒱。绦误作绦。屩误作脚。 <lb ed="X" n="0270c09"/><lb ed="R106" n="0354a16"/>今皆挍证。如涉道话有益身心等文。亦幷录入。庶 <lb ed="X" n="0270c10"/><lb ed="R106" n="0354a17"/>无遗误。</item> <lb ed="X" n="0270c11"/><lb ed="R106" n="0354a18"/><item xml:id="itemX60p0270c1101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270c1101" n="0270c1101"/><anchor xml:id="beg0270c1101" n="0270c1101"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270c1101"/>此述義。当与香乳记合看。盖其中文句。有与日用 <lb ed="X" n="0270c12"/><lb ed="R106" n="0354b01"/>同者。如闻钟出生。及三匙五观等偈義。皆从略。但 <lb ed="X" n="0270c13"/><lb ed="R106" n="0354b02"/>指香乳记详明。故不重释。</item> <lb ed="X" n="0270c14"/><lb ed="R106" n="0354b03"/><item xml:id="itemX60p0270c1401"><anchor xml:id="nkr_note_add_0270c1401" n="0270c1401"/><anchor xml:id="beg0270c1401" n="0270c1401"/><space quantity="0"/><anchor xml:id="end0270c1401"/>去圣时遥。人多好勝。以禅教律三字横在胸中。各 <lb ed="X" n="0270c15"/><lb ed="R106" n="0354b04"/>执所见。殊不知禅教律皆从<persName>如来</persName>一鼻孔出。<persName>佛</persName>祖 <lb ed="X" n="0270c16"/><lb ed="R106" n="0354b05"/>何尝画为三橛耶。故此述義。一槪从公。别无偏执。</item></list></cb:div> <lb ed="X" n="0270c17"/> <lb ed="X" n="0270c18"/> <lb ed="X" n="0270c19"/> <lb ed="X" n="0270c20"/> <lb ed="X" n="0270c21"/> <lb ed="X" n="0270c22"/> <lb ed="X" n="0270c23"/> <lb ed="X" n="0270c24"/> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0271a" n="0271a"/> <lb ed="X" n="0271a01"/> <lb ed="X" n="0271a02"/><cb:docNumber>No. 1119</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0271a03"/><lb ed="R106" n="0355a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>沙弥律仪要略述義卷上</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0271a04"/> <lb ed="X" n="0271a05"/><lb ed="R106" n="0355a02"/><byline cb:type="author">淸 古杭昭庆万寿戒壇传律沙门书玉科释</byline> <lb ed="X" n="0271a06"/><lb ed="R106" n="0355a03"/><cb:div type="other"><cb:mulu type="其他" level="1">卷上</cb:mulu><p xml:id="pX60p0271a0601">释此律仪。大分为二。初标题。二释文。初中<note place="inline">分三</note>初 <lb ed="X" n="0271a07"/><lb ed="R106" n="0355a04"/>标法题</p> <lb ed="X" n="0271a08"/><lb ed="R106" n="0355a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0271a0801">沙弥律仪要略</p></cb:div> <lb ed="X" n="0271a09"/><lb ed="R106" n="0355a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0271a0901">释。此题以人法为名。沙弥。人也。律仪。法也。義如後 <lb ed="X" n="0271a10"/><lb ed="R106" n="0355a07"/>释。盖<persName>如来</persName>出现于世。所说一代时教。必须七部弟 <lb ed="X" n="0271a11"/><lb ed="R106" n="0355a08"/>子。任持资秉。<persName>佛</persName>法得以久住。七部者。谓出家五众。 <lb ed="X" n="0271a12"/><lb ed="R106" n="0355a09"/>在家二众也。其间各有大小之不同。故<persName>如来</persName>初成 <lb ed="X" n="0271a13"/><lb ed="R106" n="0355a10"/>正觉。作是念言。我得智慧。无能信受。若我住世。于 <lb ed="X" n="0271a14"/><lb ed="R106" n="0355a11"/>世无益。不如入于涅槃。尔时大梵天王。即白<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0271a15"/><lb ed="R106" n="0355a12"/><persName>世尊</persName>。法海<anchor xml:id="nkr_note_add_0271a1501" n="0271a1501"/><anchor xml:id="beg0271a1501" n="0271a1501"/>已<anchor xml:id="end0271a1501"/>满。法幢<anchor xml:id="nkr_note_add_0271a1502" n="0271a1502"/><anchor xml:id="beg0271a1502" n="0271a1502"/>已<anchor xml:id="end0271a1502"/>立。润济开导今正是时。云 <lb ed="X" n="0271a16"/><lb ed="R106" n="0355a13"/>何欲捨一切众生。而不说法。尔时<persName>世尊</persName>受梵天请。 <lb ed="X" n="0271a17"/><lb ed="R106" n="0355a14"/>初于寂灭道场。先结波罗提木叉。为诸利根菩萨。 <lb ed="X" n="0271a18"/><lb ed="R106" n="0355a15"/>说梵网经。此大乘始也。次于<name role="" type="person">鹿野苑</name>则。呼善来比 <lb ed="X" n="0271a19"/><lb ed="R106" n="0355a16"/>丘。为憍陈如等。转四谛法轮。此小乘始也。是时三 <lb ed="X" n="0271a20"/><lb ed="R106" n="0355a17"/>宝具矣。沙弥者。本于初度罗睺罗出家为始。其沙 <lb ed="X" n="0271a21"/><lb ed="R106" n="0355a18"/>弥尼。是带制。律仪者。有通。有别。通。则一大藏教。总 <lb ed="X" n="0271a22"/><lb ed="R106" n="0355b01"/>名律仪。别。则就此十戒。及诸威仪也。沙弥。是能学。 <lb ed="X" n="0271a23"/><lb ed="R106" n="0355b02"/>律仪。是所学。能所合目。故名沙弥律仪。要略者。大 <lb ed="X" n="0271a24"/><lb ed="R106" n="0355b03"/>师于毘尼藏中。採取日用必行之事。故云要。对三 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0271b" n="0271b"/> <lb ed="X" n="0271b01"/><lb ed="R106" n="0355b04"/>千八万而言。故云略。此乃大师体<persName>佛</persName>弘慈。便于初 <lb ed="X" n="0271b02"/><lb ed="R106" n="0355b05"/>学。欲令人人信受<persName>佛</persName>语。熟读行持。由小进大。得入 <lb ed="X" n="0271b03"/><lb ed="R106" n="0355b06"/>僧宝数故。沙弥要略。大意如此。标题<anchor xml:id="nkr_note_add_0271b0301" n="0271b0301"/><anchor xml:id="beg0271b0301" n="0271b0301"/>已<anchor xml:id="end0271b0301"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0271b04"/><lb ed="R106" n="0355b07"/><p xml:id="pX60p0271b0401">次标人名</p> <lb ed="X" n="0271b05"/><lb ed="R106" n="0355b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0271b0501">菩萨戒弟子。<name role="" type="person">雲栖寺</name>沙门。袾宏。辑。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0271b06"/><lb ed="R106" n="0355b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0271b0601">释。菩萨者。梵语。具云菩提萨埵。菩萨。此翻<persName>佛</persName>道。萨 <lb ed="X" n="0271b07"/><lb ed="R106" n="0355b10"/>埵。此翻有情。又菩提是智。萨埵是悲。以智故。上求 <lb ed="X" n="0271b08"/><lb ed="R106" n="0355b11"/><persName>佛</persName>道。自利也。以悲故。下化众生。利他也。四愿弥坚。 <lb ed="X" n="0271b09"/><lb ed="R106" n="0355b12"/>自他俱利。故名菩萨。或翻开士。谓以<persName>佛</persName>道开化众 <lb ed="X" n="0271b10"/><lb ed="R106" n="0355b13"/>生。发信心故。或翻高士。谓高出凡夫二乘故。翻既 <lb ed="X" n="0271b11"/><lb ed="R106" n="0355b14"/>不定。故仍留梵语也。戒者。乃运善之初章。却恶之 <lb ed="X" n="0271b12"/><lb ed="R106" n="0355b15"/>前阵。即三聚净戒也。梵名波罗提木叉。此云保解 <lb ed="X" n="0271b13"/><lb ed="R106" n="0355b16"/>脱。谓严持净戒。行菩萨道。<persName>如来</persName>保任。必得解脱烦 <lb ed="X" n="0271b14"/><lb ed="R106" n="0355b17"/>恼。证涅槃故。梵名室洒。此云弟子。谓学在师後曰 <lb ed="X" n="0271b15"/><lb ed="R106" n="0355b18"/>弟。解从师生曰子。此是大师学出世法。以戒为师。 <lb ed="X" n="0271b16"/><lb ed="R106" n="0356a01"/>愿同菩萨悲智。化导众生之称。雲栖者。乃大师中 <lb ed="X" n="0271b17"/><lb ed="R106" n="0356a02"/>兴之道场也。其地去府治二十馀里。山名五雲。昔 <lb ed="X" n="0271b18"/><lb ed="R106" n="0356a03"/>有五色祥雲。盘旋顶上。<anchor xml:id="nkr_note_add_0271b1801" n="0271b1801"/><anchor xml:id="beg0271b1801" n="0271b1801"/>已<anchor xml:id="end0271b1801"/>而飞集西坞。经久不散。 <lb ed="X" n="0271b19"/><lb ed="R106" n="0356a04"/>时人异之。故名雲栖。寺者。嗣也。谓出家弟子。于中 <lb ed="X" n="0271b20"/><lb ed="R106" n="0356a05"/>承事<persName>佛</persName>法。依教修行故。沙门者。德实之義。谓勤修 <lb ed="X" n="0271b21"/><lb ed="R106" n="0356a06"/>戒定慧。息灭贪嗔痴。识心达本源。故号为沙门。非 <lb ed="X" n="0271b22"/><lb ed="R106" n="0356a07"/>泛常之通称也。袾宏。是师之讳。字。<persName>佛</persName>慧。号。莲池。杭 <lb ed="X" n="0271b23"/><lb ed="R106" n="0356a08"/>之沈氏子也。年十七補庠试。三十二父母皆丧。因 <lb ed="X" n="0271b24"/><lb ed="R106" n="0356a09"/>悟人世无常。投无门洞。性天理和尙出家。乞昭庆 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0271c" n="0271c"/> <lb ed="X" n="0271c01"/><lb ed="R106" n="0356a10"/>寺无尘玉律师。授戒于地涌壇前。嗣後遍参知识 <lb ed="X" n="0271c02"/><lb ed="R106" n="0356a11"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0271c0201" n="0271c0201"/><anchor xml:id="beg0271c0201" n="0271c0201"/>已<anchor xml:id="end0271c0201"/>。旋归武林。梵村乞食。见雲栖山水幽寂。遂结茅 <lb ed="X" n="0271c03"/><lb ed="R106" n="0356a12"/>而渐建丛林。精修白业。道行天下。世寿。八十有一。 <lb ed="X" n="0271c04"/><lb ed="R106" n="0356a13"/>僧腊<anchor xml:id="nkr_note_add_0271c0401" n="0271c0401"/><anchor xml:id="beg0271c0401" n="0271c0401"/>已<anchor xml:id="end0271c0401"/>满五旬。生于嘉靖乙未。正月二十二日。终 <lb ed="X" n="0271c05"/><lb ed="R106" n="0356a14"/>于万历乙卯。七月初四。辑者。集也。谓採集成章。以 <lb ed="X" n="0271c06"/><lb ed="R106" n="0356a15"/>传来学也。标人<anchor xml:id="nkr_note_add_0271c0601" n="0271c0601"/><anchor xml:id="beg0271c0601" n="0271c0601"/>已<anchor xml:id="end0271c0601"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0271c07"/><lb ed="R106" n="0356a16"/><p xml:id="pX60p0271c0701">三释题義<note place="inline">分二</note>。初题中人義</p> <lb ed="X" n="0271c08"/><lb ed="R106" n="0356a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0271c0801">梵语沙弥。此云息慈。谓息恶行慈。息世染而慈济 <lb ed="X" n="0271c09"/><lb ed="R106" n="0356a18"/>众生也。亦云勤<g ref="#CB15081">策</g>。亦云求寂。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0271c10"/><lb ed="R106" n="0356b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0271c1001">释。梵语者。起世经云。世界初成。唯一海水。由风鼓 <lb ed="X" n="0271c11"/><lb ed="R106" n="0356b02"/>激。渐凝为地。梵天光音之众。下视山地。见其地肥 <lb ed="X" n="0271c12"/><lb ed="R106" n="0356b03"/>色香美好。以指嚐之。味若醍醐。食之不<anchor xml:id="nkr_note_add_0271c1201" n="0271c1201"/><anchor xml:id="beg0271c1201" n="0271c1201"/>已<anchor xml:id="end0271c1201"/>。身体粗 <lb ed="X" n="0271c13"/><lb ed="R106" n="0356b04"/>壮。失天光明神足。不复上陞。遂为人祖。世居天竺。 <lb ed="X" n="0271c14"/><lb ed="R106" n="0356b05"/>自後。人随地转。音各成异。唯天竺存焉。故其音是 <lb ed="X" n="0271c15"/><lb ed="R106" n="0356b06"/>梵音。语是梵语也。沙弥。名有三译。義出耶舍传中。 <lb ed="X" n="0271c16"/><lb ed="R106" n="0356b07"/>此云息慈者。南山宣祖。以此方息慈之名。翻彼天 <lb ed="X" n="0271c17"/><lb ed="R106" n="0356b08"/>竺沙弥之号也。息。止義。行。作義。恶者。非梵行事。世 <lb ed="X" n="0271c18"/><lb ed="R106" n="0356b09"/>染者。谓此事乃世人之所贪染故。然此贪染。便是 <lb ed="X" n="0271c19"/><lb ed="R106" n="0356b10"/>生死之本。众恶之源。出家離染。修解脱道。当锄其 <lb ed="X" n="0271c20"/><lb ed="R106" n="0356b11"/>本。而塞其源。故应息恶也。然恶虽能息。若不行慈。 <lb ed="X" n="0271c21"/><lb ed="R106" n="0356b12"/>则堕偏小。非大乘根器。故复当慈济众生也。又卢 <lb ed="X" n="0271c22"/><lb ed="R106" n="0356b13"/>舍那。翻为净满。谓恶无不息故净。慈无不行故满。 <lb ed="X" n="0271c23"/><lb ed="R106" n="0356b14"/>当知此沙弥戒。即卢舍那之本因也。梵语室利摩 <lb ed="X" n="0271c24"/><lb ed="R106" n="0356b15"/>那路迦。<name role="" type="person">玄奘</name>法师。译为勤<g ref="#CB15081">策</g>。勤。即不怠。<g ref="#CB15081">策</g>。乃进修。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0272a" n="0272a"/> <lb ed="X" n="0272a01"/><lb ed="R106" n="0356b16"/>喩如良马见鞭影而进也。故後解文中。多擧果报 <lb ed="X" n="0272a02"/><lb ed="R106" n="0356b17"/>等缘。警避诸恶。亦即息慈之意也。梵语室那么尼。 <lb ed="X" n="0272a03"/><lb ed="R106" n="0356b18"/>義净律师。译为求寂。寂。即涅槃。而涅槃翻为圆寂。 <lb ed="X" n="0272a04"/><lb ed="R106" n="0357a01"/>以德无不备称圆。即行慈勤善之果也。障无不尽 <lb ed="X" n="0272a05"/><lb ed="R106" n="0357a02"/>名寂。俱息恶<g ref="#CB15081">策</g>行之果也。沙弥十支无染。则具戒 <lb ed="X" n="0272a06"/><lb ed="R106" n="0357a03"/>得圆。比丘五篇淸净。则涅槃可证。故云求寂也。名 <lb ed="X" n="0272a07"/><lb ed="R106" n="0357a04"/>虽有三。義实无别。又息。是止持。即对治悉昙。慈。是 <lb ed="X" n="0272a08"/><lb ed="R106" n="0357a05"/>作持。即世界悉昙。教也。勤。是劝作。<g ref="#CB15081">策</g>。是诫止。即为 <lb ed="X" n="0272a09"/><lb ed="R106" n="0357a06"/>人悉昙。行也。圆。是作果。寂。是止果。即第一義悉昙。 <lb ed="X" n="0272a10"/><lb ed="R106" n="0357a07"/>理也。果也。如上三译。教。理。行。果。四悉皆周。仔细推 <lb ed="X" n="0272a11"/><lb ed="R106" n="0357a08"/>之。则義显矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0272a12"/><lb ed="R106" n="0357a09"/><p xml:id="pX60p0272a1201">次题中法義</p> <lb ed="X" n="0272a13"/><lb ed="R106" n="0357a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0272a1301">律仪者。十戒律。诸威仪也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0272a14"/><lb ed="R106" n="0357a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0272a1401">释。十戒者。始从不杀。终于捉宝也。诸威仪者。即後 <lb ed="X" n="0272a15"/><lb ed="R106" n="0357a12"/>二十四条。随律威仪也。又戒者。戒律。止也。谓止诸 <lb ed="X" n="0272a16"/><lb ed="R106" n="0357a13"/>恶不起故。仪者。形仪。作也。谓令众善奉行故。以此 <lb ed="X" n="0272a17"/><lb ed="R106" n="0357a14"/>戒律。能止形上诸恶。故名律仪。盖律无形仪。则律 <lb ed="X" n="0272a18"/><lb ed="R106" n="0357a15"/>为虚设。形仪无律。则持犯无稽。有仪有律。内外一 <lb ed="X" n="0272a19"/><lb ed="R106" n="0357a16"/>如。沙弥之名。体用双彰矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0272a20"/><lb ed="R106" n="0357a17"/><p xml:id="pX60p0272a2001">二释文<note place="inline">分二</note>。初戒律。二威仪。初戒律<note place="inline">又二</note>初总标门 <lb ed="X" n="0272a21"/><lb ed="R106" n="0357a18"/>名<note place="inline">复二</note>。初标名</p> <lb ed="X" n="0272a22"/><lb ed="R106" n="0357b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0272a2201">戒律门。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0272a23"/><lb ed="R106" n="0357b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0272a2301">释。戒。即十戒。以制心为本。律。即法律。以守护为宗。 <lb ed="X" n="0272a24"/><lb ed="R106" n="0357b03"/>门者。有能通之義。虽云沙弥十戒。实能通至涅槃。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0272b" n="0272b"/> <lb ed="X" n="0272b01"/><lb ed="R106" n="0357b04"/>十方<persName>如来</persName>。从此超出。何以故。人分大小。人则是一。 <lb ed="X" n="0272b02"/><lb ed="R106" n="0357b05"/>若于此毘尼。能闻而思。即是入。能修而行。即是出。 <lb ed="X" n="0272b03"/><lb ed="R106" n="0357b06"/>譬如大宅。要因门入。诚所谓。得其门者。等<persName>佛</persName>一朝。 <lb ed="X" n="0272b04"/><lb ed="R106" n="0357b07"/>失其门者。徒劳万劫。若受戒而不习学者。则入道 <lb ed="X" n="0272b05"/><lb ed="R106" n="0357b08"/>无门也。故曰。戒虽顿受。事必渐修。因沙弥十戒经 <lb ed="X" n="0272b06"/><lb ed="R106" n="0357b09"/>中。有戒律威仪之文。故大师。亦分上下二门。正显 <lb ed="X" n="0272b07"/><lb ed="R106" n="0357b10"/>戒律非威仪。无以见戒律之体。威仪非戒律。无以 <lb ed="X" n="0272b08"/><lb ed="R106" n="0357b11"/>成威仪之用。然用从体发。故列于首。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0272b09"/><lb ed="R106" n="0357b12"/><p xml:id="pX60p0272b0901">二释義<note place="inline">分二</note>初总序要略缘起<note place="inline">分四</note>初述古</p> <lb ed="X" n="0272b10"/><lb ed="R106" n="0357b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0272b1001"><persName>佛</persName>制出家者。五夏以前专精戒律。五夏以後。方乃听 <lb ed="X" n="0272b11"/><lb ed="R106" n="0357b14"/>教参禅。是故沙弥剃落。先受十戒。次则登壇受具。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0272b12"/><lb ed="R106" n="0357b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0272b1201">释。<persName>佛</persName>制者。犹圣王之节度也。<persName>如来</persName>为三界大师。所 <lb ed="X" n="0272b13"/><lb ed="R106" n="0357b16"/>有言教。群生遵守。信受奉行。故云<persName>佛</persName>制。出家者。谓 <lb ed="X" n="0272b14"/><lb ed="R106" n="0357b17"/>在家尘劳滚滚。犹如奔马无缰。纵有出尘进道之 <lb ed="X" n="0272b15"/><lb ed="R106" n="0357b18"/>想。安可能得。故<persName>如来</persName>预设化城。摄归宝所。故经云。 <lb ed="X" n="0272b16"/><lb ed="R106" n="0358a01"/>无有在家。能修习无上正觉之道。是也。然出家有 <lb ed="X" n="0272b17"/><lb ed="R106" n="0358a02"/>乎二种。一。辞亲割爱。剃发染衣。名出世俗家。二。断 <lb ed="X" n="0272b18"/><lb ed="R106" n="0358a03"/>除妄惑。证无生果。名出三界家。古云。出家。乃大丈 <lb ed="X" n="0272b19"/><lb ed="R106" n="0358a04"/>夫事。非将相之所能为。出家功德经云。若有为作 <lb ed="X" n="0272b20"/><lb ed="R106" n="0358a05"/>留难者。即断<persName>佛</persName>种。现在诸病集身。死入黑暗地狱。 <lb ed="X" n="0272b21"/><lb ed="R106" n="0358a06"/>经千万劫。不能得出。若能放人出家。功德无量。譬 <lb ed="X" n="0272b22"/><lb ed="R106" n="0358a07"/>如四天下。满中罗汉。四事供养。尽于百年。不如有 <lb ed="X" n="0272b23"/><lb ed="R106" n="0358a08"/>人为涅槃故。于一日一夜。出家受戒。五夏者。即五 <lb ed="X" n="0272b24"/><lb ed="R106" n="0358a09"/>年也。文出十诵律中。谓出家離俗。不以生年为计。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0272c" n="0272c"/> <lb ed="X" n="0272c01"/><lb ed="R106" n="0358a10"/>乃数夏腊称尊故。又夏者。盛也。谓万物茂盛之时 <lb ed="X" n="0272c02"/><lb ed="R106" n="0358a11"/>也。<persName>佛</persName>制受戒者。至于夏间。应当加工用行。精进修 <lb ed="X" n="0272c03"/><lb ed="R106" n="0358a12"/>持。亦如万物茂盛。故从四月十六日起。至七月十 <lb ed="X" n="0272c04"/><lb ed="R106" n="0358a13"/>五日。九旬行满。一夏功圆。计其一腊。盖古称坐夏 <lb ed="X" n="0272c05"/><lb ed="R106" n="0358a14"/>者。皆谓此也。又五者。谓初受戒人。行持五年。戒品 <lb ed="X" n="0272c06"/><lb ed="R106" n="0358a15"/>坚牢。则不为境风摇夺。亦犹树木培植五载。枝干 <lb ed="X" n="0272c07"/><lb ed="R106" n="0358a16"/>粗壮。则不怕霜雪所雹也。专者。谓专于事相。博究 <lb ed="X" n="0272c08"/><lb ed="R106" n="0358a17"/>开遮。精者。谓精研義理。阐尽幽微。又专则不二。精 <lb ed="X" n="0272c09"/><lb ed="R106" n="0358a18"/>则不杂。如专而不精。律法则不能透彻。精而不专。 <lb ed="X" n="0272c10"/><lb ed="R106" n="0358b01"/>修持则不能恒常。故须学满五夏。五法成就。堪能 <lb ed="X" n="0272c11"/><lb ed="R106" n="0358b02"/>诵戒羯磨。方许離师。如或不然。当尽形不離依止。 <lb ed="X" n="0272c12"/><lb ed="R106" n="0358b03"/>倘有智慧过人。于三四夏。能解三藏。得证三明。亦 <lb ed="X" n="0272c13"/><lb ed="R106" n="0358b04"/>不听離依止。何以故。<persName>佛</persName>制五夏未满故。所以道宣 <lb ed="X" n="0272c14"/><lb ed="R106" n="0358b05"/>律祖。十席就听毘尼。慧休法师。一生随众闻律。此 <lb ed="X" n="0272c15"/><lb ed="R106" n="0358b06"/>实後学之榜样也。五夏以後等者。谓既知持犯。五 <lb ed="X" n="0272c16"/><lb ed="R106" n="0358b07"/>夏复周。则许听教参禅也。耳根发识曰听。教者。圣 <lb ed="X" n="0272c17"/><lb ed="R106" n="0358b08"/>人被下之言。参者。究也。禅者。究心之法也。教乃禅 <lb ed="X" n="0272c18"/><lb ed="R106" n="0358b09"/>之阶梯。禅乃教之骨髓。因解起行。必须听教。花严 <lb ed="X" n="0272c19"/><lb ed="R106" n="0358b10"/>经云。<persName>佛</persName>法无人说。虽慧莫能了。悟明心地。务必参 <lb ed="X" n="0272c20"/><lb ed="R106" n="0358b11"/>禅。所以古人千里求师。参访知识。抉择生死。禅是 <lb ed="X" n="0272c21"/><lb ed="R106" n="0358b12"/><persName>佛</persName>心。教是<persName>佛</persName>语。戒是<persName>佛</persName>身。如是执之于身。闻之于 <lb ed="X" n="0272c22"/><lb ed="R106" n="0358b13"/>耳。观之于心。则本源心地彻矣。若参禅不由开导。 <lb ed="X" n="0272c23"/><lb ed="R106" n="0358b14"/>但乃堆堆死坐。古人诃为<g ref="#CB05943">魂</g>不散死人。落圣亡外 <lb ed="X" n="0272c24"/><lb ed="R106" n="0358b15"/>道。故知理观未明。必须听教。依教起行。必须参禅。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0273a" n="0273a"/> <lb ed="X" n="0273a01"/><lb ed="R106" n="0358b16"/>通教不通宗。如蛇钻竹筒。通宗不通教。开口便乱 <lb ed="X" n="0273a02"/><lb ed="R106" n="0358b17"/>道。宗教一齐通。如日照虚空。法法头头现。山川路 <lb ed="X" n="0273a03"/><lb ed="R106" n="0358b18"/>有通。又教是言诠。设使修证未纯。不免迷惑。故楞 <lb ed="X" n="0273a04"/><lb ed="R106" n="0359a01"/>严云。虽有多闻。若不修行。与不闻等。所谓有真戒 <lb ed="X" n="0273a05"/><lb ed="R106" n="0359a02"/>者。必有真慧。此是<persName>如来</persName>大慈。有权有实。先以毘尼 <lb ed="X" n="0273a06"/><lb ed="R106" n="0359a03"/>收摄初心。後以一乘摄归无作。先由事以会理。後 <lb ed="X" n="0273a07"/><lb ed="R106" n="0359a04"/>得理而忘言。若初心不守律仪。放旷总成邪见。後 <lb ed="X" n="0273a08"/><lb ed="R106" n="0359a05"/>心不达实相。勤修终属有为。若参禅不持戒。纵有 <lb ed="X" n="0273a09"/><lb ed="R106" n="0359a06"/>空解。未免沉堕。故云若无真戒。必无真慧也。離戒 <lb ed="X" n="0273a10"/><lb ed="R106" n="0359a07"/>修定慧。名魔外因。離定慧修戒。名人天因。三学俱 <lb ed="X" n="0273a11"/><lb ed="R106" n="0359a08"/>备。是成<persName>佛</persName>因。故听教参禅。继之五年後者。本欲增 <lb ed="X" n="0273a12"/><lb ed="R106" n="0359a09"/>心增慧。三学齐修也。由戒净。故慧净。由慧净。故戒 <lb ed="X" n="0273a13"/><lb ed="R106" n="0359a10"/>净。如两手互洗。不分先後。所谓只须就路还家。不 <lb ed="X" n="0273a14"/><lb ed="R106" n="0359a11"/>必改途易辙。非于五年之外。别有離戒修行之法 <lb ed="X" n="0273a15"/><lb ed="R106" n="0359a12"/>也。听教参禅。其理明矣。是故者。由是之故也。乃承 <lb ed="X" n="0273a16"/><lb ed="R106" n="0359a13"/>上起下之词。沙弥剃落者。度人经云。凡欲出家者。 <lb ed="X" n="0273a17"/><lb ed="R106" n="0359a14"/>著本俗服。先教彼辞别君亲<anchor xml:id="nkr_note_add_0273a1701" n="0273a1701"/><anchor xml:id="beg0273a1701" n="0273a1701"/>已<anchor xml:id="end0273a1701"/>。为说偈曰。流转三 <lb ed="X" n="0273a18"/><lb ed="R106" n="0359a15"/>界中。恩爱不能脱。弃俗入无为。真实报恩者。然後 <lb ed="X" n="0273a19"/><lb ed="R106" n="0359a16"/>剃发。剃者。除也。断也。谓断除鬚发。愿烦恼亦断除 <lb ed="X" n="0273a20"/><lb ed="R106" n="0359a17"/>也。落者。落<anchor xml:id="nkr_note_add_0273a2001" n="0273a2001"/><anchor xml:id="beg0273a2001" n="0273a2001"/><g ref="#CB05242">䰂</g><anchor xml:id="end0273a2001"/>。古人剃发。称为落<anchor xml:id="nkr_note_add_0273a2002" n="0273a2002"/><anchor xml:id="beg0273a2002" n="0273a2002"/><g ref="#CB05242">䰂</g><anchor xml:id="end0273a2002"/>。先受十戒者。谓 <lb ed="X" n="0273a21"/><lb ed="R106" n="0359a18"/>重楼四级。次第而登。婆沙论云。先受五戒。以自调 <lb ed="X" n="0273a22"/><lb ed="R106" n="0359b01"/>伏。信乐渐增。次受十戒。善心转深。威仪详序。方受 <lb ed="X" n="0273a23"/><lb ed="R106" n="0359b02"/>具戒。如是次第。得<persName>佛</persName>法分。好乐坚固。发起大心。受 <lb ed="X" n="0273a24"/><lb ed="R106" n="0359b03"/>菩萨戒。如遊大海。渐渐深廣。入<persName>佛</persName>法海。亦复如是。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0273b" n="0273b"/> <lb ed="X" n="0273b01"/><lb ed="R106" n="0359b04"/>今不言五戒。而言十戒者。谓五戒通于道俗。十戒 <lb ed="X" n="0273b02"/><lb ed="R106" n="0359b05"/>唯得出家。今鬚发既落。故单言十戒也。若一时顿 <lb ed="X" n="0273b03"/><lb ed="R106" n="0359b06"/>受者。既失次第。又违<persName>佛</persName>制。所谓得之容易。则失之 <lb ed="X" n="0273b04"/><lb ed="R106" n="0359b07"/>不难也。复次或有众生。无受五戒而得道果。或因 <lb ed="X" n="0273b05"/><lb ed="R106" n="0359b08"/>受十戒而得道果。以是种种因缘。是故<persName>如来</persName>说次 <lb ed="X" n="0273b06"/><lb ed="R106" n="0359b09"/>第受也。登壇受具者。从下而上曰登。谓比丘是僧 <lb ed="X" n="0273b07"/><lb ed="R106" n="0359b10"/>宝。为人天幢相。拣择人根。故律云。须臾之间。令汝 <lb ed="X" n="0273b08"/><lb ed="R106" n="0359b11"/>三人。至高勝处是也。沙弥。菩萨。唯除遮逆。一切普 <lb ed="X" n="0273b09"/><lb ed="R106" n="0359b12"/>摄。故不言也。壇者。场也。此场僧共秉法羯磨而成。 <lb ed="X" n="0273b10"/><lb ed="R106" n="0359b13"/>若非此场。戒无由得。具。是具足。谓受二百五十大 <lb ed="X" n="0273b11"/><lb ed="R106" n="0359b14"/>戒。即便具足涅槃妙因故。亦名近圆。谓受此大戒。 <lb ed="X" n="0273b12"/><lb ed="R106" n="0359b15"/>白羯磨竟。于所作事。如法成就。与涅槃相去不远 <lb ed="X" n="0273b13"/><lb ed="R106" n="0359b16"/>矣。今授沙弥。比丘。菩萨戒。而总称壇者。犹若世间 <lb ed="X" n="0273b14"/><lb ed="R106" n="0359b17"/>三场考试也。以此推之。称三壇者。无足论矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0273b15"/><lb ed="R106" n="0359b18"/><p xml:id="pX60p0273b1501">二慨今</p> <lb ed="X" n="0273b16"/><lb ed="R106" n="0360a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0273b1601">今名为沙弥。而本所受戒。愚者。茫乎不知狂者。忽 <lb ed="X" n="0273b17"/><lb ed="R106" n="0360a02"/>而不学。便拟躐等。罔意高远。亦可慨矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0273b18"/><lb ed="R106" n="0360a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0273b1801">释。今者。末法时也。名者。徒有沙弥之名。本所受戒 <lb ed="X" n="0273b19"/><lb ed="R106" n="0360a04"/>者。本。本分。谓沙弥本分。所受之十戒也。愚者。无有 <lb ed="X" n="0273b20"/><lb ed="R106" n="0360a05"/>慧目。茫者。昧其志性。以是不能学戒。甘心下劣。与 <lb ed="X" n="0273b21"/><lb ed="R106" n="0360a06"/>法转疏矣。狂者。妄起邪见。忽者。轻忽毘尼。或小有 <lb ed="X" n="0273b22"/><lb ed="R106" n="0360a07"/>知识。自谓多能。或勉之习学。而反答曰。此不过为 <lb ed="X" n="0273b23"/><lb ed="R106" n="0360a08"/>初学者说尔。或师长不能如法教诲。弟子不肯请 <lb ed="X" n="0273b24"/><lb ed="R106" n="0360a09"/>问一字。执定狂愚。安心鲁莽。孤山圆法师云。人虽 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0273c" n="0273c"/> <lb ed="X" n="0273c01"/><lb ed="R106" n="0360a10"/>至愚。岂不能日记一言。积月而三十言。积年而三 <lb ed="X" n="0273c02"/><lb ed="R106" n="0360a11"/>百六十言。积之数载。自然可成。苟耻才智。不如废 <lb ed="X" n="0273c03"/><lb ed="R106" n="0360a12"/>而不学。则亦应耻饮食。不如废而不食也。食既当 <lb ed="X" n="0273c04"/><lb ed="R106" n="0360a13"/>同。法寧可缓。既不习学。受戒何为。古云。学则庶民 <lb ed="X" n="0273c05"/><lb ed="R106" n="0360a14"/>之子。而为公卿。不学则公卿之子。而为庶民。欲为 <lb ed="X" n="0273c06"/><lb ed="R106" n="0360a15"/>公卿耶。为庶民耶。永明寿禅师云。得鸟者。网之一 <lb ed="X" n="0273c07"/><lb ed="R106" n="0360a16"/>目。不可以一目而废众目。收功者。棋之一着。不可 <lb ed="X" n="0273c08"/><lb ed="R106" n="0360a17"/>以一着而废众著。月窟禅师云。高以下基。洪由纤 <lb ed="X" n="0273c09"/><lb ed="R106" n="0360a18"/>起。虞夏至圣。尙曾历试。可能二祖。犹服勤劳。所谓 <lb ed="X" n="0273c10"/><lb ed="R106" n="0360b01"/>一念因真。千生果实。因既不真。果岂能实耶。若饱 <lb ed="X" n="0273c11"/><lb ed="R106" n="0360b02"/>食终日。无所用心。则难矣哉。涅槃经云。凡有心者。 <lb ed="X" n="0273c12"/><lb ed="R106" n="0360b03"/>皆当得阿耨多罗三藐三菩提。若无信心。徒增黑 <lb ed="X" n="0273c13"/><lb ed="R106" n="0360b04"/>业。所以<persName>佛</persName>诫罗<g ref="#CB15527">睺</g>罗偈曰。十方世界诸菩萨。念念 <lb ed="X" n="0273c14"/><lb ed="R106" n="0360b05"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0273c1401" n="0273c1401"/><anchor xml:id="beg0273c1401" n="0273c1401"/>已<anchor xml:id="end0273c1401"/>证<persName>善逝</persName>果。彼既丈夫我亦尔。不应自轻而退屈。 <lb ed="X" n="0273c15"/><lb ed="R106" n="0360b06"/>三昧经云。<persName>佛</persName>法大海。不可测度。彼执偏愚。不达谛 <lb ed="X" n="0273c16"/><lb ed="R106" n="0360b07"/>理。不习三学。不从师受。非法解法。自称智者。非真 <lb ed="X" n="0273c17"/><lb ed="R106" n="0360b08"/>智也。狂慢之害。又甚于愚不肖矣。经云。谦如大海。 <lb ed="X" n="0273c18"/><lb ed="R106" n="0360b09"/>容纳百川。慢如高山。法水不住。一味志大言大。轻 <lb ed="X" n="0273c19"/><lb ed="R106" n="0360b10"/>慢<persName>佛</persName>语。忽略毘尼。贬学戒为小乘。谤行持为琐屑。 <lb ed="X" n="0273c20"/><lb ed="R106" n="0360b11"/>执定我慢。见善不从。则难救矣。曾不闻。鸠摩罗什。 <lb ed="X" n="0273c21"/><lb ed="R106" n="0360b12"/>初学小教。顶礼盘头达多。此敬上也。盘头达多。晚 <lb ed="X" n="0273c22"/><lb ed="R106" n="0360b13"/>学大乘。复礼鸠摩罗什。此尊贤也。可见从上<persName>佛</persName>祖。 <lb ed="X" n="0273c23"/><lb ed="R106" n="0360b14"/>未有不学而成者。沙弥纔登戒品。岂可不学也。若 <lb ed="X" n="0273c24"/><lb ed="R106" n="0360b15"/>以小小知见。得少为足。下不敬上。上不尊贤。欲齐 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0274a" n="0274a"/> <lb ed="X" n="0274a01"/><lb ed="R106" n="0360b16"/>先哲。无有是处。便拟躐等者。拟。欲也。躐。跨越之意。 <lb ed="X" n="0274a02"/><lb ed="R106" n="0360b17"/>等。级也。谓纔受十戒。便欲与大僧相等也。罔意高 <lb ed="X" n="0274a03"/><lb ed="R106" n="0360b18"/>远。亦可慨者。谓昏昧无知曰罔意。妄尊太过曰高 <lb ed="X" n="0274a04"/><lb ed="R106" n="0361a01"/>远。听其言之狂放。虽圣贤犹所不及。问其戒相威 <lb ed="X" n="0274a05"/><lb ed="R106" n="0361a02"/>仪。茫然一法不知。慨。歎辞。谓狂愚如是。寧不伤歎 <lb ed="X" n="0274a06"/><lb ed="R106" n="0361a03"/>耶。<persName>佛</persName>藏经云。若不先学小乘。後学大乘者。非<persName>佛</persName>弟 <lb ed="X" n="0274a07"/><lb ed="R106" n="0361a04"/>子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274a08"/><lb ed="R106" n="0361a05"/><p xml:id="pX60p0274a0801">三出略<note place="inline">分四</note>初启蒙</p> <lb ed="X" n="0274a09"/><lb ed="R106" n="0361a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0274a0901">因取十戒。略解数语。使蒙学知所向方。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274a10"/><lb ed="R106" n="0361a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0274a1001">释。因取十戒等者。此乃承上文而言。谓因是狂愚 <lb ed="X" n="0274a11"/><lb ed="R106" n="0361a08"/>之故。故取十戒解之。使狂者不学。必诱其学。愚者 <lb ed="X" n="0274a12"/><lb ed="R106" n="0361a09"/>不知。必令其知。略而非廣。故曰数语。乍入道者。故 <lb ed="X" n="0274a13"/><lb ed="R106" n="0361a10"/>曰蒙学。向者。趋向。方。法也。即趋入道门之方法也。 <lb ed="X" n="0274a14"/><lb ed="R106" n="0361a11"/>如楞严云。因指见月故。大论云。三恶烧燃。驼驴重 <lb ed="X" n="0274a15"/><lb ed="R106" n="0361a12"/>楚。饿鬼饥渴。不名为苦。痴暗无闻。不识方向。乃名 <lb ed="X" n="0274a16"/><lb ed="R106" n="0361a13"/>苦也。大师因慨狂愚。罔谙戒法。故略解于此。令初 <lb ed="X" n="0274a17"/><lb ed="R106" n="0361a14"/>发心人。入道有由。不致歧路于盲瞆也。譬如勾甲 <lb ed="X" n="0274a18"/><lb ed="R106" n="0361a15"/>方萌。要因雨露人事。方能长养成熟。如初心一失。 <lb ed="X" n="0274a19"/><lb ed="R106" n="0361a16"/>为害匪浅。纵有良医。难调重毒。诚所谓。打头不遇 <lb ed="X" n="0274a20"/><lb ed="R106" n="0361a17"/>作家。到老终成古董。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274a21"/><lb ed="R106" n="0361a18"/><p xml:id="pX60p0274a2101">二勉行</p> <lb ed="X" n="0274a22"/><lb ed="R106" n="0361b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0274a2201">好心出家者。切意遵行。愼勿违犯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274a23"/><lb ed="R106" n="0361b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0274a2301">释。南山云。好心出家者。怖四怨之多苦。厌三界之 <lb ed="X" n="0274a24"/><lb ed="R106" n="0361b03"/>无常。辞六亲之至爱。捨五欲之深著。不为名利所 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0274b" n="0274b"/> <lb ed="X" n="0274b01"/><lb ed="R106" n="0361b04"/>牵。不为王力所逼。不为邪求活命。不为避懒偷安。 <lb ed="X" n="0274b02"/><lb ed="R106" n="0361b05"/>不为负债逃难。为生死。为菩提。持信出家故。智者 <lb ed="X" n="0274b03"/><lb ed="R106" n="0361b06"/>大师。以出家分为四种。一者。心出家。身不出家。如 <lb ed="X" n="0274b04"/><lb ed="R106" n="0361b07"/>维摩庞老等。二者。身出家。心不出家。谓虽入空门。 <lb ed="X" n="0274b05"/><lb ed="R106" n="0361b08"/>不行<persName>佛</persName>事故。三者。身心俱不出家。善根未生故。四 <lb ed="X" n="0274b06"/><lb ed="R106" n="0361b09"/>者。身心俱出家。是为好心也。切。真切也。谓既发心 <lb ed="X" n="0274b07"/><lb ed="R106" n="0361b10"/>受戒。要念头真切。戒是越渡苦海之迅航。莊严法 <lb ed="X" n="0274b08"/><lb ed="R106" n="0361b11"/>身之璎珞。毫<g ref="#CB12530">厘</g>失念。三涂苦因。当遵之不违。行之 <lb ed="X" n="0274b09"/><lb ed="R106" n="0361b12"/>不怠。谨愼而不狎侮。精严而不违犯。根本淸净。动 <lb ed="X" n="0274b10"/><lb ed="R106" n="0361b13"/>止安详。年甲未满。不妨姑待。如若满足。自可登壇。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274b11"/><lb ed="R106" n="0361b14"/><p xml:id="pX60p0274b1101">三阶本</p> <lb ed="X" n="0274b12"/><lb ed="R106" n="0361b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0274b1201">然後。近为比丘戒之阶梯。远为菩萨戒之根本。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274b13"/><lb ed="R106" n="0361b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0274b1301">释。然後者。由下之上也。谓前十戒淸净。年限<anchor xml:id="nkr_note_add_0274b1301" n="0274b1301"/><anchor xml:id="beg0274b1301" n="0274b1301"/>已<anchor xml:id="end0274b1301"/>满。 <lb ed="X" n="0274b14"/><lb ed="R106" n="0361b17"/>即当登壇受具也。远近二字。有事。有理。事者。沙弥 <lb ed="X" n="0274b15"/><lb ed="R106" n="0361b18"/>邻次比丘。故名曰近。尙隔具足一壇。故名曰远。理 <lb ed="X" n="0274b16"/><lb ed="R106" n="0362a01"/>者。比丘唯求自利。但尽今生形寿。故名为近。菩萨 <lb ed="X" n="0274b17"/><lb ed="R106" n="0362a02"/>志愿利生。尽未来际。故名远也。阶梯者。陞进之径 <lb ed="X" n="0274b18"/><lb ed="R106" n="0362a03"/>也。行远自迩。登高自卑。故律云。不受具足戒而受 <lb ed="X" n="0274b19"/><lb ed="R106" n="0362a04"/>菩萨戒者。无有是处。根本者。犹草木之根本也。谓 <lb ed="X" n="0274b20"/><lb ed="R106" n="0362a05"/>此十戒。乃比丘。菩萨。之根本也。初阶若毁。次级难 <lb ed="X" n="0274b21"/><lb ed="R106" n="0362a06"/>登。根本一亏。枝葉花果悉皆堕落。故律云。若破五 <lb ed="X" n="0274b22"/><lb ed="R106" n="0362a07"/>戒中重戒。还欲受五戒。乃至菩萨戒。无有是处。若 <lb ed="X" n="0274b23"/><lb ed="R106" n="0362a08"/>破十戒中重戒。还欲受十戒。比丘戒。菩萨戒者。亦 <lb ed="X" n="0274b24"/><lb ed="R106" n="0362a09"/>无有是处。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0274c" n="0274c"/> <lb ed="X" n="0274c01"/><lb ed="R106" n="0362a10"/><p xml:id="pX60p0274c0101">四圣因</p> <lb ed="X" n="0274c02"/><lb ed="R106" n="0362a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0274c0201">因戒生定。因定发慧。庶幾成就圣道。不负出家之 <lb ed="X" n="0274c03"/><lb ed="R106" n="0362a12"/>志矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274c04"/><lb ed="R106" n="0362a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0274c0401">释。因戒生定者。楞严经。<persName>佛</persName>告阿难。摄心为戒。因戒 <lb ed="X" n="0274c05"/><lb ed="R106" n="0362a14"/>生定。因定发慧。盖心为净染之本。以戒摄之。外不 <lb ed="X" n="0274c06"/><lb ed="R106" n="0362a15"/>放入。内不放出。打成一片。名之为定。静极光通。发 <lb ed="X" n="0274c07"/><lb ed="R106" n="0362a16"/>起妙用。名之为慧。然戒乃定之本。定乃慧之体。慧 <lb ed="X" n="0274c08"/><lb ed="R106" n="0362a17"/>乃定之用。故曰因戒生定。因定发慧也。庶幾者。近 <lb ed="X" n="0274c09"/><lb ed="R106" n="0362a18"/>可也。圣道者。圣人之道也。梵语菩提。此云觉道。谓 <lb ed="X" n="0274c10"/><lb ed="R106" n="0362b01"/>此道。乃千圣同遊之道也。无一声闻不严戒行。无 <lb ed="X" n="0274c11"/><lb ed="R106" n="0362b02"/>一菩萨。不修戒度。无一<persName>如来</persName>。不满戒体。谓精严净 <lb ed="X" n="0274c12"/><lb ed="R106" n="0362b03"/>戒。定慧发生。则不耽世染。如是行持。近可成就菩 <lb ed="X" n="0274c13"/><lb ed="R106" n="0362b04"/>提。而不辜负剃发披缁之初念也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274c14"/><lb ed="R106" n="0362b05"/><p xml:id="pX60p0274c1401">四指廣</p> <lb ed="X" n="0274c15"/><lb ed="R106" n="0362b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0274c1501">若乐廣览者。自当检阅律藏全书。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274c16"/><lb ed="R106" n="0362b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0274c1601">释。乐。喜好也。廣览。遍观義。检。检点。阅。细看。藏。乃包 <lb ed="X" n="0274c17"/><lb ed="R106" n="0362b08"/>括函藏之義也。<persName>如来</persName>说法。分为三藏。所谓经律论 <lb ed="X" n="0274c18"/><lb ed="R106" n="0362b09"/>也。今专为受戒者说。故但指律藏而言也。全书。正 <lb ed="X" n="0274c19"/><lb ed="R106" n="0362b10"/>显要略之意。大师为初学者。略採数语。以便行持。 <lb ed="X" n="0274c20"/><lb ed="R106" n="0362b11"/>若有志于毘尼者。当遍观律部。则知全藏之義也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274c21"/><lb ed="R106" n="0362b12"/><p xml:id="pX60p0274c2101">二重出制戒本源<note place="inline">分二</note>。初述经</p> <lb ed="X" n="0274c22"/><lb ed="R106" n="0362b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0274c2201">其十戒名。出沙弥十戒经。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0274c23"/><lb ed="R106" n="0362b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0274c2301">释。十戒名者。即不杀盗等。十事也。出沙弥十戒经。 <lb ed="X" n="0274c24"/><lb ed="R106" n="0362b15"/>显非臆说。亦见有所據也。谓律是<persName>如来</persName>金口亲宣。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0275a" n="0275a"/> <lb ed="X" n="0275a01"/><lb ed="R106" n="0362b16"/>等觉以下菩萨。不敢增减一字。所以大师引证于 <lb ed="X" n="0275a02"/><lb ed="R106" n="0362b17"/>此。经是通称。盖一大藏教。总称为经故。名从别显。 <lb ed="X" n="0275a03"/><lb ed="R106" n="0362b18"/>指此沙弥十戒经。以别馀经也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0275a04"/><lb ed="R106" n="0363a01"/><p xml:id="pX60p0275a0401">二擧人</p> <lb ed="X" n="0275a05"/><lb ed="R106" n="0363a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0275a0501"><persName>佛</persName>敕舍利弗。为罗睺罗说。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0275a06"/><lb ed="R106" n="0363a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0275a0601">释。<persName>佛</persName>敕者。犹天子制书命令也。说者。传说。<persName>佛</persName>为法 <lb ed="X" n="0275a07"/><lb ed="R106" n="0363a04"/>王。故制戒律。命舍利弗。为罗睺罗说也。梵语舍利 <lb ed="X" n="0275a08"/><lb ed="R106" n="0363a05"/>弗。此云鹙子。从母得名。谓其母眼明。如鹙鸟故。父 <lb ed="X" n="0275a09"/><lb ed="R106" n="0363a06"/>是天竺婆罗门。提舍论师。亦云身子。文句云。舍利 <lb ed="X" n="0275a10"/><lb ed="R106" n="0363a07"/>弗。母好形身。身之所生。故云身子。入<name role="" type="person">王舍城</name>。路逢 <lb ed="X" n="0275a11"/><lb ed="R106" n="0363a08"/>马勝。为说偈曰。诸法从缘生。缘尽法还灭。我师释 <lb ed="X" n="0275a12"/><lb ed="R106" n="0363a09"/>迦文。常作如是说。身子闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0275a1201" n="0275a1201"/><anchor xml:id="beg0275a1201" n="0275a1201"/>已<anchor xml:id="end0275a1201"/>。即证初果。投<persName>佛</persName>出家。 <lb ed="X" n="0275a13"/><lb ed="R106" n="0363a10"/>梵语罗睺罗。此云执日。是<persName>佛</persName>之子也。生时値阿修 <lb ed="X" n="0275a14"/><lb ed="R106" n="0363a11"/>罗。以手障日。因之为名。亦云覆障。昔<persName>佛</persName>为太子时。 <lb ed="X" n="0275a15"/><lb ed="R106" n="0363a12"/>启父出家。父曰。无绝吾国嗣。汝若有子。听汝出家。 <lb ed="X" n="0275a16"/><lb ed="R106" n="0363a13"/>太子即以手指<name role="" type="person">耶输陀罗</name>腹。便觉有妊。在胎六年 <lb ed="X" n="0275a17"/><lb ed="R106" n="0363a14"/>始生。故翻覆障。未曾有经云。时<persName>佛</persName>在<name role="" type="person">舍卫国</name>。入城 <lb ed="X" n="0275a18"/><lb ed="R106" n="0363a15"/>乞食。<name role="" type="person">耶输陀罗</name>。与罗睺罗。在高楼上。见<persName>佛</persName>入城。时 <lb ed="X" n="0275a19"/><lb ed="R106" n="0363a16"/>罗睺罗。年方七岁。耶输觉信。遂向罗言。此来比丘。 <lb ed="X" n="0275a20"/><lb ed="R106" n="0363a17"/>是汝父也。<persName>如来</persName>无量法财。汝应得分。汝当往彼。索 <lb ed="X" n="0275a21"/><lb ed="R106" n="0363a18"/>其馀财。罗即下楼。前礼<persName>佛</persName>足。<persName>如来</persName>观機逗教。手摩 <lb ed="X" n="0275a22"/><lb ed="R106" n="0363b01"/>罗顶。罗从觉醒。自念从有生以来。未曾得如是柔 <lb ed="X" n="0275a23"/><lb ed="R106" n="0363b02"/>软细滑之乐。遂悟触尘。证须陀洹。<persName>佛</persName>即问罗睺罗。 <lb ed="X" n="0275a24"/><lb ed="R106" n="0363b03"/>汝能出家否。罗答云。能。<persName>世尊</persName>即舒一指。携罗同归 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0275b" n="0275b"/> <lb ed="X" n="0275b01"/><lb ed="R106" n="0363b04"/>僧伽蓝中。<persName>佛</persName>告舍利弗。汝度罗睺罗出家。舍利弗 <lb ed="X" n="0275b02"/><lb ed="R106" n="0363b05"/>言。我云何度。<persName>佛</persName>教作如是言。我罗睺罗。皈依<persName>佛</persName>。皈 <lb ed="X" n="0275b03"/><lb ed="R106" n="0363b06"/>依法。皈依僧。我罗睺罗。皈依<persName>佛</persName>竟。皈依法竟。皈依 <lb ed="X" n="0275b04"/><lb ed="R106" n="0363b07"/>僧竟。尽形寿不杀生。是沙弥戒。汝能持否。乃至第 <lb ed="X" n="0275b05"/><lb ed="R106" n="0363b08"/>十。不捉持生像金银宝物。是沙弥戒。汝能持否。如 <lb ed="X" n="0275b06"/><lb ed="R106" n="0363b09"/>是三问。故云<persName>佛</persName>敕舍利弗。为罗睺罗说也。<persName>如来</persName>不 <lb ed="X" n="0275b07"/><lb ed="R106" n="0363b10"/>为罗睺罗作和尙者。有五義故。一。为平等故。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0275b08"/><lb ed="R106" n="0363b11"/>心平等。一切无偏。不与彼作和尙。不与此作和尙 <lb ed="X" n="0275b09"/><lb ed="R106" n="0363b12"/>也。二。为止鬥诤故。若作和尙。则有亲疏。既有亲疏。 <lb ed="X" n="0275b10"/><lb ed="R106" n="0363b13"/>便有鬥诤。则<persName>佛</persName>法难行也。三。为止诽谤故。若作和 <lb ed="X" n="0275b11"/><lb ed="R106" n="0363b14"/>尙。外道当言。沙门瞿昙。自言慈等一切。云何与一 <lb ed="X" n="0275b12"/><lb ed="R106" n="0363b15"/>作和尙。不与一作和尙。则与凡人无异也。四。为成 <lb ed="X" n="0275b13"/><lb ed="R106" n="0363b16"/>三皈故。若作和尙。则堕僧数。无有<persName>佛</persName>宝。则三皈不 <lb ed="X" n="0275b14"/><lb ed="R106" n="0363b17"/>成也。五。为成六念故。若作和尙。则无念<persName>佛</persName>。又若作 <lb ed="X" n="0275b15"/><lb ed="R106" n="0363b18"/>和尙。弟子有病。应当瞻视。饮食衣药。种种所需。岂 <lb ed="X" n="0275b16"/><lb ed="R106" n="0364a01"/>是自在法王所应为耶。如一比丘。应得阿罗汉果。 <lb ed="X" n="0275b17"/><lb ed="R106" n="0364a02"/>昔有馀福。当作转轮圣王。福业遮障。不得漏尽。如 <lb ed="X" n="0275b18"/><lb ed="R106" n="0364a03"/>来愍之。为病比丘。一正富罗。转轮王福。一时失尽。 <lb ed="X" n="0275b19"/><lb ed="R106" n="0364a04"/>即得无著。若作和尙。有损无益也。复次<persName>佛</persName>唯一人。 <lb ed="X" n="0275b20"/><lb ed="R106" n="0364a05"/>僧该凡圣。僧作和尙。弟子受戒。远近皆得。不令众 <lb ed="X" n="0275b21"/><lb ed="R106" n="0364a06"/>生。多受劳苦。若<persName>佛</persName>作和尙。有是故也。又若作和尙。 <lb ed="X" n="0275b22"/><lb ed="R106" n="0364a07"/><persName>佛</persName>在世时。<persName>佛</persName>为和尙。<persName>佛</persName>灭度後。谁作和尙。以是种 <lb ed="X" n="0275b23"/><lb ed="R106" n="0364a08"/>种因缘。不作和尙也。敕舍利弗者。有所表故。舍利 <lb ed="X" n="0275b24"/><lb ed="R106" n="0364a09"/>弗。乃十大弟子中。智慧第一。以有智慧故。方能代 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0275c" n="0275c"/> <lb ed="X" n="0275c01"/><lb ed="R106" n="0364a10"/><persName>佛</persName>说戒也。罗睺罗密行第一。以能行故。方堪受戒。 <lb ed="X" n="0275c02"/><lb ed="R106" n="0364a11"/>然受戒能行。是<persName>佛</persName>子也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0275c03"/><lb ed="R106" n="0364a12"/><p xml:id="pX60p0275c0301">二别解戒相<note place="inline">分十</note>第一杀戒。乃至第十捉宝戒。第 <lb ed="X" n="0275c04"/><lb ed="R106" n="0364a13"/>一杀戒<note place="inline">分二</note>。初标名</p> <lb ed="X" n="0275c05"/><lb ed="R106" n="0364a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0275c0501">一曰不杀生。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0275c06"/><lb ed="R106" n="0364a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0275c0601">释。此<persName>如来</persName>所制之戒也。後九戒同。一曰者。乃发语 <lb ed="X" n="0275c07"/><lb ed="R106" n="0364a16"/>宣词之意。杀。断也。生。命也。谓过去<anchor xml:id="nkr_note_add_0275c0701" n="0275c0701"/><anchor xml:id="beg0275c0701" n="0275c0701"/>已<anchor xml:id="end0275c0701"/>过去。未来尙 <lb ed="X" n="0275c08"/><lb ed="R106" n="0364a17"/>未来。现在所有生命。一刹那间。相续不断。是名为 <lb ed="X" n="0275c09"/><lb ed="R106" n="0364a18"/>生。今断彼相续。故名杀生也。圆觉经序云。夫血气 <lb ed="X" n="0275c10"/><lb ed="R106" n="0364b01"/>之属必有知。凡有知者必同体。皆有贪生畏死之 <lb ed="X" n="0275c11"/><lb ed="R106" n="0364b02"/>心。故鸯崛经云。<persName>佛</persName>子无慈孝故。肆意杀他物命。充 <lb ed="X" n="0275c12"/><lb ed="R106" n="0364b03"/>我肥甘。殊不知而杀而食之物。彼之爱命。同于我 <lb ed="X" n="0275c13"/><lb ed="R106" n="0364b04"/>之爱命也。人人爱命。物物贪生。岂可害乎。大论云。 <lb ed="X" n="0275c14"/><lb ed="R106" n="0364b05"/><persName>佛</persName>言杀生有十种罪。一。心常怀毒。世世不绝。二。众 <lb ed="X" n="0275c15"/><lb ed="R106" n="0364b06"/>生憎恶。眼不喜见。三。常怀恶念。思惟恶事。四。众生 <lb ed="X" n="0275c16"/><lb ed="R106" n="0364b07"/>畏之。如见蛇虎。五。睡时心怖。寤亦不安。六。常有恶 <lb ed="X" n="0275c17"/><lb ed="R106" n="0364b08"/>梦。七。命终之时。狂怖恶死。八种短命业因缘。九。身 <lb ed="X" n="0275c18"/><lb ed="R106" n="0364b09"/>壞命终。堕于地狱。十。若出为人。常当短命。如经所 <lb ed="X" n="0275c19"/><lb ed="R106" n="0364b10"/>说。可不深戒。沙弥息慈为本。故杀戒居先。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0275c20"/><lb ed="R106" n="0364b11"/><p xml:id="pX60p0275c2001">三释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分四</note>。初明 <lb ed="X" n="0275c21"/><lb ed="R106" n="0364b12"/>境</p> <lb ed="X" n="0275c22"/><lb ed="R106" n="0364b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0275c2201">解曰。上至诸<persName>佛</persName>圣人。师僧父母。下至蜎飞<anchor xml:id="nkr_note_add_0275c2201" n="0275c2201"/><anchor xml:id="beg0275c2201" n="0275c2201"/>蠕<anchor xml:id="end0275c2201"/>动。微 <lb ed="X" n="0275c23"/><lb ed="R106" n="0364b14"/>细蜫虫。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0275c24"/><lb ed="R106" n="0364b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0275c2401">释。依文析義曰解。上至者。最上也。<persName>佛</persName>为天中之天。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0276a" n="0276a"/> <lb ed="X" n="0276a01"/><lb ed="R106" n="0364b16"/>圣中之圣。世出世间。最尊最上故。十方三世曰诸。 <lb ed="X" n="0276a02"/><lb ed="R106" n="0364b17"/>三觉具圆曰<persName>佛</persName>。<anchor xml:id="nkr_note_add_0276a0201" n="0276a0201"/><anchor xml:id="beg0276a0201" n="0276a0201"/>已<anchor xml:id="end0276a0201"/>成正果曰圣。灵超万物曰人。模 <lb ed="X" n="0276a03"/><lb ed="R106" n="0364b18"/>笵後学曰师。六和淸净曰僧。木本水源曰父母也。 <lb ed="X" n="0276a04"/><lb ed="R106" n="0365a01"/>盖<persName>佛</persName>能示法。师能传法。僧能弘法。父母养育劬劳。 <lb ed="X" n="0276a05"/><lb ed="R106" n="0365a02"/>恩同于<persName>佛</persName>。然世间父母。生长色身。出世父母。生长 <lb ed="X" n="0276a06"/><lb ed="R106" n="0365a03"/>法身。律云。当念父母。及师长恩。精勤行道。以报其 <lb ed="X" n="0276a07"/><lb ed="R106" n="0365a04"/>德。既云念恩。岂有伤害。今所论者。缘提婆达多。推 <lb ed="X" n="0276a08"/><lb ed="R106" n="0365a05"/>石压<persName>佛</persName>。伤<persName>佛</persName>足指。故忏悔法中。有出<persName>佛</persName>身血一逆。 <lb ed="X" n="0276a09"/><lb ed="R106" n="0365a06"/>所以大师以七逆最重。而列于前也。圣人。指果位 <lb ed="X" n="0276a10"/><lb ed="R106" n="0365a07"/>中人。师。指和尙。阇黎。僧。指羯磨。转法轮者。父母。生 <lb ed="X" n="0276a11"/><lb ed="R106" n="0365a08"/>身为重。设有犯者。即名为逆。不通忏悔。堕阿鼻狱。 <lb ed="X" n="0276a12"/><lb ed="R106" n="0365a09"/>受无量苦。下至者。极尽也。谓到此微细。至极尽故。 <lb ed="X" n="0276a13"/><lb ed="R106" n="0365a10"/>蜎飞。空类化生。蠕动。水类湿生。昆者。虫之总名。有 <lb ed="X" n="0276a14"/><lb ed="R106" n="0365a11"/>曰蜫虫。蚊也。江南有吐蚊之鸟。塞北有蚊母之草。 <lb ed="X" n="0276a15"/><lb ed="R106" n="0365a12"/>此方蚊子。生于朴树果中。<g ref="#CB00044">虻</g>虫生于榆树荚中。微 <lb ed="X" n="0276a16"/><lb ed="R106" n="0365a13"/>细。最小也。凡肉眼所能见者。俱摄于内。谓非但大 <lb ed="X" n="0276a17"/><lb ed="R106" n="0365a14"/>形众生。不可杀害。乃至极微细者。亦不可伤也。谓 <lb ed="X" n="0276a18"/><lb ed="R106" n="0365a15"/>蠢动含灵。皆有<persName>佛</persName>性故。<persName>如来</persName>大慈。凡有杀境。一切 <lb ed="X" n="0276a19"/><lb ed="R106" n="0365a16"/>俱制。境有三品。诸<persName>佛</persName>圣人。师僧父母。名上。一切人 <lb ed="X" n="0276a20"/><lb ed="R106" n="0365a17"/>天。名中。四趣众生。名下。若有伤者。随事所定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276a21"/><lb ed="R106" n="0365a18"/><p xml:id="pX60p0276a2101">二显戒</p> <lb ed="X" n="0276a22"/><lb ed="R106" n="0365b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0276a2201">但有命者。不得故杀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276a23"/><lb ed="R106" n="0365b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0276a2301">释。但。凡也。乃总结上文而言。命者。谓一切众生。皆 <lb ed="X" n="0276a24"/><lb ed="R106" n="0365b03"/>以识息暖三。色心相连。名之为命。故者。有心故作 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0276b" n="0276b"/> <lb ed="X" n="0276b01"/><lb ed="R106" n="0365b04"/>显非错误也。不得。遮止之辞。谓凡有秉形而具生 <lb ed="X" n="0276b02"/><lb ed="R106" n="0365b05"/>命者。不得故发杀心。而夺其命也。然误伤亦有误 <lb ed="X" n="0276b03"/><lb ed="R106" n="0365b06"/>伤之报。如朝野佥载。梁武帝素常敬信榼头师。时 <lb ed="X" n="0276b04"/><lb ed="R106" n="0365b07"/>遣使召之。帝方与人下棋。欲杀一段。声曰杀<anchor xml:id="nkr_note_add_0276b0401" n="0276b0401"/><anchor xml:id="beg0276b0401" n="0276b0401"/>却<anchor xml:id="end0276b0401"/>。使 <lb ed="X" n="0276b05"/><lb ed="R106" n="0365b08"/>遂斩师。帝棋罢唤师。使言。向者陛下。令臣杀<anchor xml:id="nkr_note_add_0276b0501" n="0276b0501"/><anchor xml:id="beg0276b0501" n="0276b0501"/>却<anchor xml:id="end0276b0501"/>也。 <lb ed="X" n="0276b06"/><lb ed="R106" n="0365b09"/>帝问师临死有何言。使曰。师云。贫道前劫为沙弥 <lb ed="X" n="0276b07"/><lb ed="R106" n="0365b10"/>时。以锹刬地。误伤一曲<g ref="#CB15216">蟺</g>。今帝是也。此报固宜。诚 <lb ed="X" n="0276b08"/><lb ed="R106" n="0365b11"/>所谓假使百千劫。所作业不忘。因缘会遇时。果报 <lb ed="X" n="0276b09"/><lb ed="R106" n="0365b12"/>还自受。要知十界。同一心体。迷之而为蜎飞<anchor xml:id="nkr_note_add_0276b0901" n="0276b0901"/><anchor xml:id="beg0276b0901" n="0276b0901"/>蠕<anchor xml:id="end0276b0901"/>动。 <lb ed="X" n="0276b10"/><lb ed="R106" n="0365b13"/>悟之而为诸<persName>佛</persName>圣人。故<persName>如来</persName>大慈。一切俱制。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276b11"/><lb ed="R106" n="0365b14"/><p xml:id="pX60p0276b1101">三明法</p> <lb ed="X" n="0276b12"/><lb ed="R106" n="0365b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0276b1201">或自杀。或教他杀。或见杀随喜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276b13"/><lb ed="R106" n="0365b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0276b1301">释。或者。不定之辞。谓杀事虽多。略有三种。随所作 <lb ed="X" n="0276b14"/><lb ed="R106" n="0365b17"/>结罪。故言不定。自杀者。谓自身行杀。或以手打。或 <lb ed="X" n="0276b15"/><lb ed="R106" n="0365b18"/>用刀杖。或推落坑堑。及以毒药等。此身业造罪。亦 <lb ed="X" n="0276b16"/><lb ed="R106" n="0366a01"/>兼于意。教他杀者。或教彼以手打。乃至毒药等。或 <lb ed="X" n="0276b17"/><lb ed="R106" n="0366a02"/>教彼依如上法。而自死。此口业造罪。亦兼于意。杀 <lb ed="X" n="0276b18"/><lb ed="R106" n="0366a03"/>虽他人。罪归自<anchor xml:id="nkr_note_add_0276b1801" n="0276b1801"/><anchor xml:id="beg0276b1801" n="0276b1801"/>己<anchor xml:id="end0276b1801"/>。见杀随喜者。谓见他人行杀。自 <lb ed="X" n="0276b19"/><lb ed="R106" n="0366a04"/>心随之。而生欢喜。虽非身口亲作。然三业之中。意 <lb ed="X" n="0276b20"/><lb ed="R106" n="0366a05"/>业为主。故皆得罪也。详如大律。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276b21"/><lb ed="R106" n="0366a06"/><p xml:id="pX60p0276b2101">四指廣</p> <lb ed="X" n="0276b22"/><lb ed="R106" n="0366a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0276b2201">廣如律中。文繁不录。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276b23"/><lb ed="R106" n="0366a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0276b2301">释。廣者。对略而言。谓此但略陈三法。其馀种种杀 <lb ed="X" n="0276b24"/><lb ed="R106" n="0366a09"/>事。心分故误。罪有重轻。如比丘律藏。及沙弥十戒 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0276c" n="0276c"/> <lb ed="X" n="0276c01"/><lb ed="R106" n="0366a10"/>经中所明。须者宜检。以文多故。不能具录。後皆同 <lb ed="X" n="0276c02"/><lb ed="R106" n="0366a11"/>此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276c03"/><lb ed="R106" n="0366a12"/><p xml:id="pX60p0276c0301">二引证<note place="inline">分三</note>初护生</p> <lb ed="X" n="0276c04"/><lb ed="R106" n="0366a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0276c0401">经载。冬月生虱。取放竹筒中。暖以绵絮。养以腻物。 <lb ed="X" n="0276c05"/><lb ed="R106" n="0366a14"/>恐其饥冻而死也。乃至滤水覆灯。不蓄猫狸等。皆 <lb ed="X" n="0276c06"/><lb ed="R106" n="0366a15"/>慈悲之道也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0276c07"/><lb ed="R106" n="0366a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0276c0701">释。经载等者。此言出世护生之法。以显沙弥息恶 <lb ed="X" n="0276c08"/><lb ed="R106" n="0366a17"/>行慈之道也。文虽出于诸经。義实大律详备。虱者 <lb ed="X" n="0276c09"/><lb ed="R106" n="0366a18"/>本名。俗呼半风。字丹鸿。美称也。冬月生者。谓重衣 <lb ed="X" n="0276c10"/><lb ed="R106" n="0366b01"/>暖服。易生虮虱故。腻物。即身中垢腻也。冻以绵絮 <lb ed="X" n="0276c11"/><lb ed="R106" n="0366b02"/>暖其身。饥以腻物养其命。不饥不寒。则俟来春放 <lb ed="X" n="0276c12"/><lb ed="R106" n="0366b03"/>靑草葉上。化生蚊<g ref="#CB00044">虻</g>也。如春夏月。随放随化。虽经 <lb ed="X" n="0276c13"/><lb ed="R106" n="0366b04"/>冬至夏。时到仍生耳。律云。若弃蚤虱等。不可随意 <lb ed="X" n="0276c14"/><lb ed="R106" n="0366b05"/>便辄弃地。应于故棉帛上。观时冷暖。而安置之。若 <lb ed="X" n="0276c15"/><lb ed="R106" n="0366b06"/>无棉帛。应安壁隙柱孔。任其自活。不得随处弃掷 <lb ed="X" n="0276c16"/><lb ed="R106" n="0366b07"/>壁虱。当安靑草上。或凉冷处。四分犍度云。老病比 <lb ed="X" n="0276c17"/><lb ed="R106" n="0366b08"/>丘。数起弃虱置地疲极。<persName>佛</persName>言。听以器。名毳。若劫贝。 <lb ed="X" n="0276c18"/><lb ed="R106" n="0366b09"/>若敝物。若绵。拾著中。若虱走。听以竹作筒盛之。若 <lb ed="X" n="0276c19"/><lb ed="R106" n="0366b10"/>出。以盖覆之。若无竹。若甘蔗草。若木。若苇。皆可为 <lb ed="X" n="0276c20"/><lb ed="R106" n="0366b11"/>之。今时多有不解教法。久贮筒内困死。虽云依教。 <lb ed="X" n="0276c21"/><lb ed="R106" n="0366b12"/>殊无护命之心。又何逃杀生罪耶。卫生禁杀录云。 <lb ed="X" n="0276c22"/><lb ed="R106" n="0366b13"/>薛暠性慈戒杀。即微虱亦不害之。一夕梦被上虱 <lb ed="X" n="0276c23"/><lb ed="R106" n="0366b14"/>甚多。渐变寸许。虱谓暠曰。受君之贶非一日。今君 <lb ed="X" n="0276c24"/><lb ed="R106" n="0366b15"/>有难。正吾侪救命之秋。遂列成行。被上有丝。血痕。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0277a" n="0277a"/> <lb ed="X" n="0277a01"/><lb ed="R106" n="0366b16"/>横廣尺许。乃死虱也。暠惜久之。不知其故。盖是夜 <lb ed="X" n="0277a02"/><lb ed="R106" n="0366b17"/>有<anchor xml:id="nkr_note_add_0277a0201" n="0277a0201"/><anchor xml:id="beg0277a0201" n="0277a0201"/>刺<anchor xml:id="end0277a0201"/>客来害暠。其人有利剑。见血立死。是夜其人 <lb ed="X" n="0277a03"/><lb ed="R106" n="0366b18"/>剑下见血。以为死。报其主欢甚。明日瞰之无恙。访 <lb ed="X" n="0277a04"/><lb ed="R106" n="0367a01"/>得虱事。始知其梦。此护生之验也。乃至者。是擧前 <lb ed="X" n="0277a05"/><lb ed="R106" n="0367a02"/>继後。以括其中之義。谓前明杀害粗相。後明护生 <lb ed="X" n="0277a06"/><lb ed="R106" n="0367a03"/>细行。其中粗细非一。可以意会。难以枚擧故。滤水 <lb ed="X" n="0277a07"/><lb ed="R106" n="0367a04"/>者。是持戒之要务。谓水有微细虫。故须滤也。正法 <lb ed="X" n="0277a08"/><lb ed="R106" n="0367a05"/>念经云。经宿之水。若不细观。恐生细虫。若不漉滤。 <lb ed="X" n="0277a09"/><lb ed="R106" n="0367a06"/>不饮不用。是名细持不杀戒也。又仪则经云。乃至 <lb ed="X" n="0277a10"/><lb ed="R106" n="0367a07"/>草木上。涂壇牛粪中。如是受用时。救护于含识。或 <lb ed="X" n="0277a11"/><lb ed="R106" n="0367a08"/>被床座内。田地粪土中。一一仔细观。是名出家行。 <lb ed="X" n="0277a12"/><lb ed="R106" n="0367a09"/>覆灯者。用纱罗绢纸等覆灯。以护诸虫蛾故。畜。谓 <lb ed="X" n="0277a13"/><lb ed="R106" n="0367a10"/>蓄养。猫。是捕鼠之兽。亦名地行罗刹。字训。田鼠伤 <lb ed="X" n="0277a14"/><lb ed="R106" n="0367a11"/>苗。猫能食鼠。故字从苗。狸。是狐狸。擒物之兽。皆是 <lb ed="X" n="0277a15"/><lb ed="R106" n="0367a12"/>伤生之物。故不得蓄也。古云。为鼠常留饭。怜蛾不 <lb ed="X" n="0277a16"/><lb ed="R106" n="0367a13"/>点灯。自从靑草出。便不下阶行。护生之念至切矣。 <lb ed="X" n="0277a17"/><lb ed="R106" n="0367a14"/>慈悲之道。乃菩萨利生之大道也。以慈能与乐故。 <lb ed="X" n="0277a18"/><lb ed="R106" n="0367a15"/>暖以绵絮。养以腻物也。以悲能拔苦故。滤水覆灯。 <lb ed="X" n="0277a19"/><lb ed="R106" n="0367a16"/>不蓄猫狸也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277a20"/><lb ed="R106" n="0367a17"/><p xml:id="pX60p0277a2001">二擧况</p> <lb ed="X" n="0277a21"/><lb ed="R106" n="0367a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0277a2101">微类尙然。大者可知矣。今人不能如是行慈。复加 <lb ed="X" n="0277a22"/><lb ed="R106" n="0367b01"/>伤害可乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277a23"/><lb ed="R106" n="0367b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0277a2301">释。微类尙然者。乃结上文而比况也。谓如上最小 <lb ed="X" n="0277a24"/><lb ed="R106" n="0367b03"/>虫类。尙能如是爱护。则大形众生。自然不杀也。今 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0277b" n="0277b"/> <lb ed="X" n="0277b01"/><lb ed="R106" n="0367b04"/>人等者。乃伤感之辞也。谓既不能行如上护生之 <lb ed="X" n="0277b02"/><lb ed="R106" n="0367b05"/>事。<anchor xml:id="nkr_note_add_0277b0201" n="0277b0201"/><anchor xml:id="beg0277b0201" n="0277b0201"/>已<anchor xml:id="end0277b0201"/>违沙弥之制。岂可复加伤害耶。可乎者。是及 <lb ed="X" n="0277b03"/><lb ed="R106" n="0367b06"/>征之语。谓深戒不得更作也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277b04"/><lb ed="R106" n="0367b07"/><p xml:id="pX60p0277b0401">三行慈</p> <lb ed="X" n="0277b05"/><lb ed="R106" n="0367b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0277b0501">故经云。施恩济乏。使其得安。若见杀者。当起慈心。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277b06"/><lb ed="R106" n="0367b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0277b0601">释。此十戒解文中。凡有经云。皆出沙弥戒经。後不 <lb ed="X" n="0277b07"/><lb ed="R106" n="0367b10"/>繁释。菩萨见杀一切众生。即赎其命。谓之施恩。见 <lb ed="X" n="0277b08"/><lb ed="R106" n="0367b11"/>贫乏者。以财法惠施。谓之济乏。良由一切众生。于 <lb ed="X" n="0277b09"/><lb ed="R106" n="0367b12"/>财法二种。多所馑乏故。若见众生为衣食所逼。不 <lb ed="X" n="0277b10"/><lb ed="R106" n="0367b13"/>能称意者。当随力给予。而利济之。若见众生无法 <lb ed="X" n="0277b11"/><lb ed="R106" n="0367b14"/>自资。不得自在者。当随力为说。而救度之。然财施 <lb ed="X" n="0277b12"/><lb ed="R106" n="0367b15"/>以安其身。法施以安其心。身心无乏。故曰使其得 <lb ed="X" n="0277b13"/><lb ed="R106" n="0367b16"/>安也。见杀起慈者。恻隐之心也。若有力。当尽心救 <lb ed="X" n="0277b14"/><lb ed="R106" n="0367b17"/>度。解其苦难。若无力。当默念宝勝<persName>如来</persName>。或持往生 <lb ed="X" n="0277b15"/><lb ed="R106" n="0367b18"/>神咒迴向。令彼闻法超陞。永離苦趣。愿当来世。不 <lb ed="X" n="0277b16"/><lb ed="R106" n="0368a01"/>见如是苦恼众生。故曰当起慈心也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277b17"/><lb ed="R106" n="0368a02"/><p xml:id="pX60p0277b1701">三结劝</p> <lb ed="X" n="0277b18"/><lb ed="R106" n="0368a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0277b1801">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277b19"/><lb ed="R106" n="0368a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0277b1901">释。噫。伤痛声。欤。语尽之辞。亦即歎辞。谓杀生之罪。 <lb ed="X" n="0277b20"/><lb ed="R106" n="0368a05"/>苦报无量。穷劫受殃。诚可愍伤。不可不为切戒也。 <lb ed="X" n="0277b21"/><lb ed="R106" n="0368a06"/>如轮转五道经云。为人喜杀者。後生作水土蜉蝣 <lb ed="X" n="0277b22"/><lb ed="R106" n="0368a07"/>之虫。朝生暮死。贤愚经云。戏笑杀他命。悲嚎入地 <lb ed="X" n="0277b23"/><lb ed="R106" n="0368a08"/>狱。臭秽与烊铜。灌注连相续。奔刀赴火<g ref="#CB08504">焰</g>。劈裂碎 <lb ed="X" n="0277b24"/><lb ed="R106" n="0368a09"/>楚毒。亿载苦万端。伤心不可录。习报经云。杀生入 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0277c" n="0277c"/> <lb ed="X" n="0277c01"/><lb ed="R106" n="0368a10"/>四趣。受苦三涂毕。得生人道中。短命多忧疾。疫病 <lb ed="X" n="0277c02"/><lb ed="R106" n="0368a11"/>婴难苦。寿短长沉没。若有智黠人。杀心寧放逸。八 <lb ed="X" n="0277c03"/><lb ed="R106" n="0368a12"/>师经云。杀者心不仁。强弱相伤残。杀生当过去。结 <lb ed="X" n="0277c04"/><lb ed="R106" n="0368a13"/>积纍劫怨。受辜短命死。惊怛遭暴恶。我用畏是故。 <lb ed="X" n="0277c05"/><lb ed="R106" n="0368a14"/>慈心伏魔宫。楞严经云。汝修三昧。本出尘劳。杀心 <lb ed="X" n="0277c06"/><lb ed="R106" n="0368a15"/>不除。尘不可出。纵有多智禅定现前。如不断杀。必 <lb ed="X" n="0277c07"/><lb ed="R106" n="0368a16"/>落神道。维摩云。人生长寿。得不杀报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277c08"/><lb ed="R106" n="0368a17"/><p xml:id="pX60p0277c0801">第二盗戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0277c09"/><lb ed="R106" n="0368a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0277c0901">二曰不盗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277c10"/><lb ed="R106" n="0368b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0277c1001">释。物各有主。不与而取。名之为盗。盗之为咎。其害 <lb ed="X" n="0277c11"/><lb ed="R106" n="0368b02"/>匪轻。良以禀形六趣。莫非贪欲为源。受质三仪。幷 <lb ed="X" n="0277c12"/><lb ed="R106" n="0368b03"/>是恋财为本。临财苟得。非谓哲人。见利忘義。岂成 <lb ed="X" n="0277c13"/><lb ed="R106" n="0368b04"/>君子。苏子云。苟非吾之所有。虽一毫而莫取。所以 <lb ed="X" n="0277c14"/><lb ed="R106" n="0368b05"/>憍梵损粟。必受牛身。比丘嗅香。池神诃责。罪招有 <lb ed="X" n="0277c15"/><lb ed="R106" n="0368b06"/>自。因果无差。是以严遮。勿令有犯。恐一堕落。则求 <lb ed="X" n="0277c16"/><lb ed="R106" n="0368b07"/>出无期。故大师于十戒解中。皆具息恶行慈之意 <lb ed="X" n="0277c17"/><lb ed="R106" n="0368b08"/>也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277c18"/><lb ed="R106" n="0368b09"/><p xml:id="pX60p0277c1801">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分四</note>初明 <lb ed="X" n="0277c19"/><lb ed="R106" n="0368b10"/>境</p> <lb ed="X" n="0277c20"/><lb ed="R106" n="0368b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0277c2001">解曰。金银重物。以至一针一草。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0277c21"/><lb ed="R106" n="0368b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0277c2101">释。梵语苏伐罗。此云金。梵语阿路巴。此云银。重物 <lb ed="X" n="0277c22"/><lb ed="R106" n="0368b13"/>者。谓物件虽多。四法摄尽。一。体重價重。谓金银七 <lb ed="X" n="0277c23"/><lb ed="R106" n="0368b14"/>宝等。二。体轻價重。谓紬绫缎帛等。三。体重價轻。谓 <lb ed="X" n="0277c24"/><lb ed="R106" n="0368b15"/>木石等。四。体轻價轻。谓草葉等。今以贵價在前。故 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0278a" n="0278a"/> <lb ed="X" n="0278a01"/><lb ed="R106" n="0368b16"/>曰重物。以至者。是擧前後之重轻。以达其中也。一 <lb ed="X" n="0278a02"/><lb ed="R106" n="0368b17"/>针者。言其最微。一草者。言其最轻也。<persName>如来</persName>大慈。凡 <lb ed="X" n="0278a03"/><lb ed="R106" n="0368b18"/>有盗境。一切俱制。境有三品。<persName>佛</persName>。法。现前僧。四方僧。 <lb ed="X" n="0278a04"/><lb ed="R106" n="0369a01"/>父母。师长物。名上。人天物。名中。鬼神。畜牲物。名下。 <lb ed="X" n="0278a05"/><lb ed="R106" n="0369a02"/>若有犯者。随事所定。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278a06"/><lb ed="R106" n="0369a03"/><p xml:id="pX60p0278a0601">二显戒</p> <lb ed="X" n="0278a07"/><lb ed="R106" n="0369a04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0278a0701">不得。不与而取。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278a08"/><lb ed="R106" n="0369a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0278a0801">释。不得者。禁止之语。不与取者。谓前人不与。而取 <lb ed="X" n="0278a09"/><lb ed="R106" n="0369a06"/>夺之也。正是业主。故律云。若物属他。他所守护。前 <lb ed="X" n="0278a10"/><lb ed="R106" n="0369a07"/>人不与。擧離本处。即成盗罪。花严云。若物属他。起 <lb ed="X" n="0278a11"/><lb ed="R106" n="0369a08"/>他物想。终不于此。而生盗心。乃至草葉。不与不取。 <lb ed="X" n="0278a12"/><lb ed="R106" n="0369a09"/>何况其馀。资生之具。故知经律。皆禁止也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278a13"/><lb ed="R106" n="0369a10"/><p xml:id="pX60p0278a1301">三有主</p> <lb ed="X" n="0278a14"/><lb ed="R106" n="0369a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0278a1401">若常住物。若信施物。若僧众物。若官物。民物。一切 <lb ed="X" n="0278a15"/><lb ed="R106" n="0369a12"/>物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278a16"/><lb ed="R106" n="0369a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0278a1601">释。常住物者。梵语招鬥提奢。唐言四方僧物。律云。 <lb ed="X" n="0278a17"/><lb ed="R106" n="0369a14"/>常住物有四种。一者。常住常住。谓众僧厨。库。寺舍。 <lb ed="X" n="0278a18"/><lb ed="R106" n="0369a15"/>众具。花果。树林。田园。仆畜等。体局当处。不通馀界。 <lb ed="X" n="0278a19"/><lb ed="R106" n="0369a16"/>但得受用。不得分卖故。二者。十方常住。如僧家供 <lb ed="X" n="0278a20"/><lb ed="R106" n="0369a17"/>僧常食。一鸣楗槌。体通十方。四方。但局凡僧。十方 <lb ed="X" n="0278a21"/><lb ed="R106" n="0369a18"/>通于贤圣。今世凡多圣少。故但言四方。唯局本处。 <lb ed="X" n="0278a22"/><lb ed="R106" n="0369b01"/>不出外也。三者现前常住。谓僧得施物。唯施此处 <lb ed="X" n="0278a23"/><lb ed="R106" n="0369b02"/>现前僧得故。四者。十方现前常住。如亡五众。轻物。 <lb ed="X" n="0278a24"/><lb ed="R106" n="0369b03"/>现前羯磨得分。如未作羯磨。若有盗者。从十方僧 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0278b" n="0278b"/> <lb ed="X" n="0278b01"/><lb ed="R106" n="0369b04"/>得罪。若<anchor xml:id="nkr_note_add_0278b0101" n="0278b0101"/><anchor xml:id="beg0278b0101" n="0278b0101"/>已<anchor xml:id="end0278b0101"/>作羯磨。从现前僧得罪。上二种。名四方 <lb ed="X" n="0278b02"/><lb ed="R106" n="0369b05"/>僧物。若有侵损。即名犯盗。以僧家一粒一丝。皆是 <lb ed="X" n="0278b03"/><lb ed="R106" n="0369b06"/>檀越以淸净心施来。今以不淸净心盗取。其罪极 <lb ed="X" n="0278b04"/><lb ed="R106" n="0369b07"/>重。莊椿录云。盗常住一文钱。一日一夜。长利三分 <lb ed="X" n="0278b05"/><lb ed="R106" n="0369b08"/>七<g ref="#CB12530">厘</g>。第二夜利上长利。来世牛马偿还。若一文入 <lb ed="X" n="0278b06"/><lb ed="R106" n="0369b09"/>常住。一日一夜。长福倍上。观<persName>佛</persName>三昧经云。盗常住 <lb ed="X" n="0278b07"/><lb ed="R106" n="0369b10"/>物者。过杀八万四千父母之罪。十轮经云。盗三宝 <lb ed="X" n="0278b08"/><lb ed="R106" n="0369b11"/>物者。其罪甚重。千<persName>佛</persName>出世。不通忏悔。若将非理用 <lb ed="X" n="0278b09"/><lb ed="R106" n="0369b12"/>度。私给俗家。其罪甚重。地藏经云。若偷窃常住财 <lb ed="X" n="0278b10"/><lb ed="R106" n="0369b13"/>物米穀。饮食衣服。乃至一切不与而取者。当堕无 <lb ed="X" n="0278b11"/><lb ed="R106" n="0369b14"/>间地狱。道世法师云。若将常住财物。与白衣受用 <lb ed="X" n="0278b12"/><lb ed="R106" n="0369b15"/>者。龙天嗔责。罪及主事。常住司执钱穀。无非<persName>佛</persName>物。 <lb ed="X" n="0278b13"/><lb ed="R106" n="0369b16"/>法物。僧物。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0278b1301" n="0278b1301"/><anchor xml:id="beg0278b1301" n="0278b1301"/>己<anchor xml:id="end0278b1301"/>何有。若此中沾染毫<g ref="#CB12530">厘</g>。即是镬汤 <lb ed="X" n="0278b14"/><lb ed="R106" n="0369b17"/>炉炭。若此中泾渭分明。即是靑莲花藏。铁山琼云。 <lb ed="X" n="0278b15"/><lb ed="R106" n="0369b18"/>凡常住一茶一米。一分一<g ref="#CB12530">厘</g>。皆是施主为求福德。 <lb ed="X" n="0278b16"/><lb ed="R106" n="0370a01"/>故行佈施。宜供三宝。何得私用。罪福因果。了然指 <lb ed="X" n="0278b17"/><lb ed="R106" n="0370a02"/>掌。慈受深禅师云。常住分文不可偷。日增万倍恐 <lb ed="X" n="0278b18"/><lb ed="R106" n="0370a03"/>难酬。猪头驴脚明明现。<persName>佛</persName>地今生扫未休。以此观 <lb ed="X" n="0278b19"/><lb ed="R106" n="0370a04"/>之。常住之物。不可丝毫有犯。是以先圣後圣。苦口 <lb ed="X" n="0278b20"/><lb ed="R106" n="0370a05"/>叮咛也。信施物者。谓施主信心持物至寺佈施。而 <lb ed="X" n="0278b21"/><lb ed="R106" n="0370a06"/>未曾分与僧者。是僧众物者。现前大众受用之物。 <lb ed="X" n="0278b22"/><lb ed="R106" n="0370a07"/>若于四事中。或窃其一。是名盗现前僧物。亦不得 <lb ed="X" n="0278b23"/><lb ed="R106" n="0370a08"/>私用。纵有挪移借用。以长就短。必须白众方动。後 <lb ed="X" n="0278b24"/><lb ed="R106" n="0370a09"/>来仍旧補偿。不名犯盗。方等经云。菩萨言。五逆十 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0278c" n="0278c"/> <lb ed="X" n="0278c01"/><lb ed="R106" n="0370a10"/>恶。我所能救。盗众僧物。我不能救也。官物者。即九 <lb ed="X" n="0278c02"/><lb ed="R106" n="0370a11"/>品宦职之物也。普天之下。莫非王土。纵使地下伏 <lb ed="X" n="0278c03"/><lb ed="R106" n="0370a12"/>藏。以至空地遗物。既在王地。皆名官物也。民物者。 <lb ed="X" n="0278c04"/><lb ed="R106" n="0370a13"/>即工商农庶百姓之物也。一。是普及之言。切。乃尽 <lb ed="X" n="0278c05"/><lb ed="R106" n="0370a14"/>物之语。统论世间。大小轻重。及鬼神禽兽等物也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278c06"/><lb ed="R106" n="0370a15"/><p xml:id="pX60p0278c0601">四明法</p> <lb ed="X" n="0278c07"/><lb ed="R106" n="0370a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0278c0701">或夺取。或窃取。或诈取。乃至偷税冒渡等。皆为偷 <lb ed="X" n="0278c08"/><lb ed="R106" n="0370a17"/>盗。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278c09"/><lb ed="R106" n="0370a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0278c0901">释。夺取者。恃力强暴而取也。窃取者。伺人不见而 <lb ed="X" n="0278c10"/><lb ed="R106" n="0370b01"/>偷取也。诈取者。亦名伪取。或诡谲拐骗。或假借不 <lb ed="X" n="0278c11"/><lb ed="R106" n="0370b02"/>还。或倚势冒支等。乃至者。谓从前至後。以明其中。 <lb ed="X" n="0278c12"/><lb ed="R106" n="0370b03"/>所谓圭合铢两。种种欺瞒。移标<anchor xml:id="nkr_note_orig_0278001" n="0278001"/>古界。私匿寄物。过 <lb ed="X" n="0278c13"/><lb ed="R106" n="0370b04"/>分食用常住等。偷税者。赋税。乃国家大典。若有物。 <lb ed="X" n="0278c14"/><lb ed="R106" n="0370b05"/>必须向彼化免。不得藏匿而过。亦不得为他人藏 <lb ed="X" n="0278c15"/><lb ed="R106" n="0370b06"/>匿税物。冒渡者。假称也。谓假称他名。而过关津也。 <lb ed="X" n="0278c16"/><lb ed="R106" n="0370b07"/>等者。未尽之辞。谓事虽未尽。则馀法可知也。皆为 <lb ed="X" n="0278c17"/><lb ed="R106" n="0370b08"/>偷盗者。总结如上之法也。馀如大律。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278c18"/><lb ed="R106" n="0370b09"/><p xml:id="pX60p0278c1801">二引证<note place="inline">分二</note>初果报</p> <lb ed="X" n="0278c19"/><lb ed="R106" n="0370b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0278c1901">经载。一沙弥。盗常住果七枚。一沙弥。盗众僧餠数 <lb ed="X" n="0278c20"/><lb ed="R106" n="0370b11"/>番。一沙弥。盗众僧石蜜少分。俱堕地狱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0278c21"/><lb ed="R106" n="0370b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0278c2101">释。经载者。此引经文作证。以戒沙弥不得偷盗。致 <lb ed="X" n="0278c22"/><lb ed="R106" n="0370b13"/>招长夜大苦也。盗果者。大报恩经云。见一众生。有 <lb ed="X" n="0278c23"/><lb ed="R106" n="0370b14"/>热铁丸。从身上入。从身下出。乘虚而行。痛苦难忍。 <lb ed="X" n="0278c24"/><lb ed="R106" n="0370b15"/>目连问<persName>佛</persName>。何罪所致。<persName>佛</persName>言。彼于迦葉<persName>佛</persName>时。作沙弥。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0279a" n="0279a"/> <lb ed="X" n="0279a01"/><lb ed="R106" n="0370b16"/>守众僧果园。盗取七枚奉师。以是因缘。故获斯罪。 <lb ed="X" n="0279a02"/><lb ed="R106" n="0370b17"/>盗餠者。杂宝藏经云。见一众生。有二热铁轮。在两 <lb ed="X" n="0279a03"/><lb ed="R106" n="0370b18"/>腋下。擧身焦烂。痛苦难忍。目连问<persName>佛</persName>。何罪所致。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0279a04"/><lb ed="R106" n="0371a01"/>言。彼于前世。为沙弥时。与众作餠。盗取二番。挟两 <lb ed="X" n="0279a05"/><lb ed="R106" n="0371a02"/>腋下。以是因缘。故获斯罪。盗石蜜者。石蜜亦名糖 <lb ed="X" n="0279a06"/><lb ed="R106" n="0371a03"/>精。廣志。甘蔗其饧。形如冰糖。坚硬如石。唐书云。番 <lb ed="X" n="0279a07"/><lb ed="R106" n="0371a04"/>胡国。出石蜜。中国贵之。汉武帝内传。<name role="" type="person">西王母</name>谓帝 <lb ed="X" n="0279a08"/><lb ed="R106" n="0371a05"/>曰。太上之药。有中华紫蜜。雲山朱蜜。天竺国石蜜。 <lb ed="X" n="0279a09"/><lb ed="R106" n="0371a06"/>仙经云。蜜为口芝。本草云。崖蜜食之不饥。明目延 <lb ed="X" n="0279a10"/><lb ed="R106" n="0371a07"/>年。律中过午不食。开石蜜者。以其煎汤无形。为药 <lb ed="X" n="0279a11"/><lb ed="R106" n="0371a08"/>石故。阿含经云。见一众生。其舌长廣。有炽燃利斧。 <lb ed="X" n="0279a12"/><lb ed="R106" n="0371a09"/>以斫其舌。乘空而行。啼哭嚎呼。苦痛难忍。目连问 <lb ed="X" n="0279a13"/><lb ed="R106" n="0371a10"/><persName>佛</persName>。何罪所致。<persName>佛</persName>言。彼于迦葉<persName>佛</persName>时。作沙弥。以斧斫 <lb ed="X" n="0279a14"/><lb ed="R106" n="0371a11"/>石蜜供僧。霑斧刃蜜。盗取食之。少分者。不多也。缘 <lb ed="X" n="0279a15"/><lb ed="R106" n="0371a12"/>斯罪故。从地狱出。受此馀报。俱堕地狱者。总擧三 <lb ed="X" n="0279a16"/><lb ed="R106" n="0371a13"/>法以戒之也。地者。底也。万物之中。地最在下故。狱 <lb ed="X" n="0279a17"/><lb ed="R106" n="0371a14"/>者局也。谓拘局罪人。不得安乐故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0279a1701" n="0279a1701"/><anchor xml:id="beg0279a1701" n="0279a1701"/>已<anchor xml:id="end0279a1701"/>上三事。虽不 <lb ed="X" n="0279a18"/><lb ed="R106" n="0371a15"/>同时。然盗因则一。故皆感地狱之报。一钱一草。信 <lb ed="X" n="0279a19"/><lb ed="R106" n="0371a16"/>不诬矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0279a20"/><lb ed="R106" n="0371a17"/><p xml:id="pX60p0279a2001">二立誓</p> <lb ed="X" n="0279a21"/><lb ed="R106" n="0371a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0279a2101">故经云。寧就断手。不取非财。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0279a22"/><lb ed="R106" n="0371b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0279a2201">释。寧就断手。不取非财者。深畏地狱之苦痛。甚于 <lb ed="X" n="0279a23"/><lb ed="R106" n="0371b02"/>断手也。说之寒心。故<persName>如来</persName>激切劝诫。而立誓言。决 <lb ed="X" n="0279a24"/><lb ed="R106" n="0371b03"/>意不取也。盖人有手足。方称全品。僧有戒德。堪为 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0279b" n="0279b"/> <lb ed="X" n="0279b01"/><lb ed="R106" n="0371b04"/>良祐。非财者。非義之财也。古人云。人非善不交。物 <lb ed="X" n="0279b02"/><lb ed="R106" n="0371b05"/>非義不取。世律取非義之财。受非常之祸。藏经。食 <lb ed="X" n="0279b03"/><lb ed="R106" n="0371b06"/>无与之物。故感无间之殃也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0279b04"/><lb ed="R106" n="0371b07"/><p xml:id="pX60p0279b0401">三结劝</p> <lb ed="X" n="0279b05"/><lb ed="R106" n="0371b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0279b0501">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0279b06"/><lb ed="R106" n="0371b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0279b0601">释。楞严经云。汝修三昧。本出尘劳。偷心不除。尘不 <lb ed="X" n="0279b07"/><lb ed="R106" n="0371b10"/>可出。纵有多智禅定现前。如不断偷。必落邪道。譬 <lb ed="X" n="0279b08"/><lb ed="R106" n="0371b11"/>如有人。水灌漏卮。欲求其满。纵经尘劫。终无平复。 <lb ed="X" n="0279b09"/><lb ed="R106" n="0371b12"/>宝樑经云。寧自啖身肉。不得盗三宝财物。洞山价 <lb ed="X" n="0279b10"/><lb ed="R106" n="0371b13"/>禅师云。常住须凭戒力扶。莫将妄用恣贪图。掌他 <lb ed="X" n="0279b11"/><lb ed="R106" n="0371b14"/>三宝门中物。惜似双亲两眼珠。暗裡纵能機巧算。 <lb ed="X" n="0279b12"/><lb ed="R106" n="0371b15"/>冥中自有鬼神诛。丝毫若也无私取。免至来生作 <lb ed="X" n="0279b13"/><lb ed="R106" n="0371b16"/>马驴。增壹阿含经云。<persName>佛</persName>告诸比丘。若人偷盗他物。 <lb ed="X" n="0279b14"/><lb ed="R106" n="0371b17"/>为主所执。送官究治。闭著牢狱。或以杖捶。或截手 <lb ed="X" n="0279b15"/><lb ed="R106" n="0371b18"/>足耳鼻。及断其头。种种苦楚。命终生地狱中。猛火 <lb ed="X" n="0279b16"/><lb ed="R106" n="0372a01"/>烧身。烊铜灌口。受种种苦。不可称计。百千万岁。脱 <lb ed="X" n="0279b17"/><lb ed="R106" n="0372a02"/>出无期。地狱罪毕。生畜牲中。象马牛羊。驼驴犬等。 <lb ed="X" n="0279b18"/><lb ed="R106" n="0372a03"/>经百千岁。以偿他力。畜牲罪毕。生饿鬼中。饥渴苦 <lb ed="X" n="0279b19"/><lb ed="R106" n="0372a04"/>恼。不可具言。经百千岁。受如是苦。罪毕为人。得二 <lb ed="X" n="0279b20"/><lb ed="R106" n="0372a05"/>种报。一者。贫穷衣不盖形。食不充口。二者。常为水 <lb ed="X" n="0279b21"/><lb ed="R106" n="0372a06"/>火。王臣恶贼之所劫夺。不得安乐。维摩经云。如人 <lb ed="X" n="0279b22"/><lb ed="R106" n="0372a07"/>大富。得不盗报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0279b23"/><lb ed="R106" n="0372a08"/><p xml:id="pX60p0279b2301">第三婬戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0279b24"/><lb ed="R106" n="0372a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0279b2401">三曰不婬。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0279c" n="0279c"/> <lb ed="X" n="0279c01"/><lb ed="R106" n="0372a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0279c0101">释。婬者。不净行也。谓以染汚心。行秽恶行。故名不 <lb ed="X" n="0279c02"/><lb ed="R106" n="0372a11"/>净也。世俗尙有男女授受不亲之训。出家離染。尤 <lb ed="X" n="0279c03"/><lb ed="R106" n="0372a12"/>宜肃愼。今承慈旨谆谆。必须铭刻于心。不可有违 <lb ed="X" n="0279c04"/><lb ed="R106" n="0372a13"/><persName>佛</persName>制。当深观爱欲。犹如毒蛇。花严经云。若被诸女 <lb ed="X" n="0279c05"/><lb ed="R106" n="0372a14"/>色。染醉其心。犹如婴儿。无见自性。亦如素衣。见受 <lb ed="X" n="0279c06"/><lb ed="R106" n="0372a15"/>染色。为欲所溺。不能得出。如粪中虫。乐著粪处。如 <lb ed="X" n="0279c07"/><lb ed="R106" n="0372a16"/>秽弊猪。不净严身。四十二章经云。出家沙门。断欲 <lb ed="X" n="0279c08"/><lb ed="R106" n="0372a17"/>去爱。澄自心源。达<persName>佛</persName>深理。悟无为法。乃名<persName>佛</persName>子。梵 <lb ed="X" n="0279c09"/><lb ed="R106" n="0372a18"/>网经云。寧以此身。投炽燃猛火。大坑刀山。终不毁 <lb ed="X" n="0279c10"/><lb ed="R106" n="0372b01"/>犯三世诸<persName>佛</persName>经律。与一切女人。作不净行。八岁沙 <lb ed="X" n="0279c11"/><lb ed="R106" n="0372b02"/>弥开解国王经云。<name role="" type="person">阿育王</name>初奉<persName>佛</persName>时。人民疾疫。请 <lb ed="X" n="0279c12"/><lb ed="R106" n="0372b03"/>僧咒愿。圣众遣妙颜沙弥。年始八岁。<anchor xml:id="nkr_note_add_0279c1201" n="0279c1201"/><anchor xml:id="beg0279c1201" n="0279c1201"/>已<anchor xml:id="end0279c1201"/>得神通。飞 <lb ed="X" n="0279c13"/><lb ed="R106" n="0372b04"/>入王宫。夫人婇女见之。无不爱敬。夫人擧手。欲抱 <lb ed="X" n="0279c14"/><lb ed="R106" n="0372b05"/>妙颜。颜即却之。夫人曰。卿年尙幼。犹如吾子。近之 <lb ed="X" n="0279c15"/><lb ed="R106" n="0372b06"/>何妨。颜曰。事从微起。犹一粟之火。能烧万里之野。 <lb ed="X" n="0279c16"/><lb ed="R106" n="0372b07"/>一滴之水。能陷坚固之石。以少致多。以小成大。是 <lb ed="X" n="0279c17"/><lb ed="R106" n="0372b08"/>以智者远嫌避疑。以防未然。时沙弥声彻王殿。王 <lb ed="X" n="0279c18"/><lb ed="R106" n="0372b09"/>闻之来见曰。卿尙幼如我子。抱之何嫌。颜曰。古圣 <lb ed="X" n="0279c19"/><lb ed="R106" n="0372b10"/>制仪。豫其未萌。亦戒终始。女子七岁不戏父几。男 <lb ed="X" n="0279c20"/><lb ed="R106" n="0372b11"/>子八岁不踞母床。果下无扪首。瓜田无摸足。远嫌 <lb ed="X" n="0279c21"/><lb ed="R106" n="0372b12"/>避疑。杜渐消萌也。今虽等母子。当为将来不能者 <lb ed="X" n="0279c22"/><lb ed="R106" n="0372b13"/>施。时王与夫人。及宫中五百人臣。同得道迹。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0279c23"/><lb ed="R106" n="0372b14"/><p xml:id="pX60p0279c2301">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分三</note>初显 <lb ed="X" n="0279c24"/><lb ed="R106" n="0372b15"/>戒</p> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0280a" n="0280a"/> <lb ed="X" n="0280a01"/><lb ed="R106" n="0372b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0280a0101">解曰。在家五戒。唯制邪婬。出家十戒。全断婬欲。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280a02"/><lb ed="R106" n="0372b17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0280a0201">释。在家五戒者。优婆塞。优婆夷戒也。唯制邪婬者。 <lb ed="X" n="0280a03"/><lb ed="R106" n="0372b18"/>以其洪荒之後。有虞垂拱。契任司徒。教以人伦。则 <lb ed="X" n="0280a04"/><lb ed="R106" n="0373a01"/>曰夫妇有别。有夫妇则有父子。故人伦以夫妇为 <lb ed="X" n="0280a05"/><lb ed="R106" n="0373a02"/>首。不孝以无後为大。上关风化。下接宗嗣。是故不 <lb ed="X" n="0280a06"/><lb ed="R106" n="0373a03"/>禁。如关雎之诗乐而不婬。所以正人伦之纲纪也。 <lb ed="X" n="0280a07"/><lb ed="R106" n="0373a04"/>故居家受戒。除夫妇外。一切俱制。果报地狱经云 <lb ed="X" n="0280a08"/><lb ed="R106" n="0373a05"/>复有一鬼。白目连言。我常以物朦胧其头。畏人来 <lb ed="X" n="0280a09"/><lb ed="R106" n="0373a06"/>杀。心生恐惧。何罪所致。目连答曰。以前世时。婬犯 <lb ed="X" n="0280a10"/><lb ed="R106" n="0373a07"/>外色。常畏人见。或畏夫主捉缚打杀。心常恐怖。故 <lb ed="X" n="0280a11"/><lb ed="R106" n="0373a08"/>获斯罪。此是华报。果在地狱。花严经云。菩萨于自 <lb ed="X" n="0280a12"/><lb ed="R106" n="0373a09"/>妻。尙且知足。何况邪婬。又此五戒。在天谓之五星。 <lb ed="X" n="0280a13"/><lb ed="R106" n="0373a10"/>在地谓之五行。在人谓之五伦。在身谓之五脏。在 <lb ed="X" n="0280a14"/><lb ed="R106" n="0373a11"/>山谓之五嶽。在国谓之五刑。在儒谓之五常。谓仁 <lb ed="X" n="0280a15"/><lb ed="R106" n="0373a12"/>者不杀等。乃修行之径路也。缘于耶输伽父。与五 <lb ed="X" n="0280a16"/><lb ed="R106" n="0373a13"/>十人。求<persName>佛</persName>受三皈五戒为始。故<persName>如来</persName>开人天教。以 <lb ed="X" n="0280a17"/><lb ed="R106" n="0373a14"/>摄居家二众也。出家十戒者。乃渡苦海之浮囊。越 <lb ed="X" n="0280a18"/><lb ed="R106" n="0373a15"/>涅槃之正因也。全断婬欲者。谓婬非梵行。乃鄙恶 <lb ed="X" n="0280a19"/><lb ed="R106" n="0373a16"/>不堪之事。又出世法中。无邪正故。然花严为在家 <lb ed="X" n="0280a20"/><lb ed="R106" n="0373a17"/>者说。故曰自妻。尙且知足。楞严为出家者说。故曰 <lb ed="X" n="0280a21"/><lb ed="R106" n="0373a18"/>全断婬欲也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280a22"/><lb ed="R106" n="0373b01"/><p xml:id="pX60p0280a2201">二明境</p> <lb ed="X" n="0280a23"/><lb ed="R106" n="0373b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0280a2301">但干犯世间一切男女。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280a24"/><lb ed="R106" n="0373b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0280a2401">释。干犯者。谓干名犯義。婬其所尊。汚其所亲。行不 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0280b" n="0280b"/> <lb ed="X" n="0280b01"/><lb ed="R106" n="0373b04"/>净行也。一切者。总摄也谓人女。非人女。畜牲女。人 <lb ed="X" n="0280b02"/><lb ed="R106" n="0373b05"/>男。非人男。畜牲男。乃至黄门。二根等。皆是境故。如 <lb ed="X" n="0280b03"/><lb ed="R106" n="0373b06"/>来大慈。凡有婬境。一切尽制。境有三品。母女。姊妹 <lb ed="X" n="0280b04"/><lb ed="R106" n="0373b07"/>六亲。名上。一切男女。幷邪婬名中。在家<anchor xml:id="nkr_note_add_0280b0401" n="0280b0401"/><anchor xml:id="beg0280b0401" n="0280b0401"/>己<anchor xml:id="end0280b0401"/>妻。非时 <lb ed="X" n="0280b05"/><lb ed="R106" n="0373b08"/>非处。名下。若有犯者。随事所定。故经云。当观爱欲 <lb ed="X" n="0280b06"/><lb ed="R106" n="0373b09"/>甚于猛火。猛火烧身。害此一生。欲火烧身。殃堕累 <lb ed="X" n="0280b07"/><lb ed="R106" n="0373b10"/>劫。智者畏之。愚人自缚也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280b08"/><lb ed="R106" n="0373b11"/><p xml:id="pX60p0280b0801">三结罪</p> <lb ed="X" n="0280b09"/><lb ed="R106" n="0373b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0280b0901">悉名破戒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280b10"/><lb ed="R106" n="0373b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0280b1001">释。悉者。尽也。破者。犯也。不言犯。而言破者。谓初受 <lb ed="X" n="0280b11"/><lb ed="R106" n="0373b14"/>戒时。体则圆满。若犯此戒。如人断头。身则破壞。如 <lb ed="X" n="0280b12"/><lb ed="R106" n="0373b15"/>大石破裂。无有完全。戒身破壞。亦复如是。当知婬 <lb ed="X" n="0280b13"/><lb ed="R106" n="0373b16"/>佚非刀剑。能斩智慧命。爱欲是猛火。自焚功德林。 <lb ed="X" n="0280b14"/><lb ed="R106" n="0373b17"/><persName>佛</persName>言破戒之人。生不能消信施一滴之水。足不履 <lb ed="X" n="0280b15"/><lb ed="R106" n="0373b18"/>伽蓝尺寸之地。死堕地狱。受报无穷。然其意地欲 <lb ed="X" n="0280b16"/><lb ed="R106" n="0374a01"/>根。最难除拔。极易渐染。若此中微尘许不尽。便是 <lb ed="X" n="0280b17"/><lb ed="R106" n="0374a02"/>生死祸胎。若婬习难尽者。当修不净观。或住屍林 <lb ed="X" n="0280b18"/><lb ed="R106" n="0374a03"/>以为对治。或以手摩其顶。眼盼袈裟作是念言。食 <lb ed="X" n="0280b19"/><lb ed="R106" n="0374a04"/>人信施。不应起如是心。或礼<persName>佛</persName>持咒。以治其心。则 <lb ed="X" n="0280b20"/><lb ed="R106" n="0374a05"/>贪欲自然殄除也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280b21"/><lb ed="R106" n="0374a06"/><p xml:id="pX60p0280b2101">二引证<note place="inline">分三</note>初显报</p> <lb ed="X" n="0280b22"/><lb ed="R106" n="0374a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0280b2201">楞严载。宝莲香比丘尼。私行婬欲。自言婬欲。非杀 <lb ed="X" n="0280b23"/><lb ed="R106" n="0374a08"/>非偷。无有罪报。遂感身出猛火。生陷地狱。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280b24"/><lb ed="R106" n="0374a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0280b2401">释。楞严载者。此引经文以显婬事。有如是利害。不 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0280c" n="0280c"/> <lb ed="X" n="0280c01"/><lb ed="R106" n="0374a10"/>得犯也。宝莲香者。乃比丘尼。最初持菩萨戒之美 <lb ed="X" n="0280c02"/><lb ed="R106" n="0374a11"/>称也。谓戒体本来尊贵。故名曰宝。戒体本来淸净。 <lb ed="X" n="0280c03"/><lb ed="R106" n="0374a12"/>故名曰莲。由尊贵淸净。芬芳一切。故名曰香。後因 <lb ed="X" n="0280c04"/><lb ed="R106" n="0374a13"/>一念妄动。不守自心。犯此婬戒而反不知惭愧。谬 <lb ed="X" n="0280c05"/><lb ed="R106" n="0374a14"/>起邪见。撥无因果。肆言非杀非偷。无有罪报。殊不 <lb ed="X" n="0280c06"/><lb ed="R106" n="0374a15"/>知私行婬欲。非偷乎。婬事办而慧命斩。非杀乎。猛 <lb ed="X" n="0280c07"/><lb ed="R106" n="0374a16"/>火。欲火也。谓作是语<anchor xml:id="nkr_note_add_0280c0701" n="0280c0701"/><anchor xml:id="beg0280c0701" n="0280c0701"/>已<anchor xml:id="end0280c0701"/>。遂生猛火。节节烧燃。生陷 <lb ed="X" n="0280c08"/><lb ed="R106" n="0374a17"/>者。谓不待身死。而陷入阿鼻也。梵名阿鼻。此云无 <lb ed="X" n="0280c09"/><lb ed="R106" n="0374a18"/>间。谓堕此地狱中。受烧煮苦。无有间断故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280c10"/><lb ed="R106" n="0374b01"/><p xml:id="pX60p0280c1001">二擧况</p> <lb ed="X" n="0280c11"/><lb ed="R106" n="0374b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0280c1101">世人因欲。杀身亡家。出俗为僧。岂得更犯。生死根 <lb ed="X" n="0280c12"/><lb ed="R106" n="0374b03"/>本。欲为第一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0280c13"/><lb ed="R106" n="0374b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0280c1301">释。世人者。王臣士庶人也。杀身亡家者。如夏以<anchor xml:id="nkr_note_add_0280c1301" n="0280c1301"/><anchor xml:id="beg0280c1301" n="0280c1301"/>妺<anchor xml:id="end0280c1301"/> <lb ed="X" n="0280c14"/><lb ed="R106" n="0374b05"/>嬉。晋由骊姬。乃至骊山火起因<name role="" type="person">褒姒</name>。蜀道蒙尘为 <lb ed="X" n="0280c15"/><lb ed="R106" n="0374b06"/>太真。亡家败国。皆为此也自古至今受惑非一。故 <lb ed="X" n="0280c16"/><lb ed="R106" n="0374b07"/>曰自天子。以至于庶人。壹是皆以修身为本。出俗 <lb ed="X" n="0280c17"/><lb ed="R106" n="0374b08"/>为僧。岂得更犯者。谓知五欲过患。故捨之出家。当 <lb ed="X" n="0280c18"/><lb ed="R106" n="0374b09"/>不为生死之所流转。岂可复行生死不净之行耶。 <lb ed="X" n="0280c19"/><lb ed="R106" n="0374b10"/>楞严云。汝爱我心。我怜汝色。以是因缘。经百千劫。 <lb ed="X" n="0280c20"/><lb ed="R106" n="0374b11"/>常在缠缚。当知红炉白刃。壞色身于一时。花箭蜜 <lb ed="X" n="0280c21"/><lb ed="R106" n="0374b12"/>锋。沉慧命于万劫。大论云入道惭愧人。持钵摄众 <lb ed="X" n="0280c22"/><lb ed="R106" n="0374b13"/>生。云何纵欲尘。沉没于五情。<anchor xml:id="nkr_note_add_0280c2201" n="0280c2201"/><anchor xml:id="beg0280c2201" n="0280c2201"/>已<anchor xml:id="end0280c2201"/>捨五欲乐。弃之而 <lb ed="X" n="0280c23"/><lb ed="R106" n="0374b14"/>不顾。如何还欲得。如愚自食唾。生死根本。欲为第 <lb ed="X" n="0280c24"/><lb ed="R106" n="0374b15"/>一者。谓一切众生。所以有身者。皆由初念顚倒。见 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0281a" n="0281a"/> <lb ed="X" n="0281a01"/><lb ed="R106" n="0374b16"/>他交会。自以婬心投托母胎。而成身根。故名曰生 <lb ed="X" n="0281a02"/><lb ed="R106" n="0374b17"/>所谓一切众生。皆以婬欲而正性命也。有生必有 <lb ed="X" n="0281a03"/><lb ed="R106" n="0374b18"/>灭。故名曰死。是知生死根源。皆以婬欲为首。故云 <lb ed="X" n="0281a04"/><lb ed="R106" n="0375a01"/>第一。欲除生死。须断婬心。故经云。若诸世界。六道 <lb ed="X" n="0281a05"/><lb ed="R106" n="0375a02"/>众生。其心不婬。则不随其生死相续。婬心。不除尘 <lb ed="X" n="0281a06"/><lb ed="R106" n="0375a03"/>不可出必使婬機。身心俱断。断性亦无于<persName>佛</persName>菩提 <lb ed="X" n="0281a07"/><lb ed="R106" n="0375a04"/>斯可希冀。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281a08"/><lb ed="R106" n="0375a05"/><p xml:id="pX60p0281a0801">三立誓</p> <lb ed="X" n="0281a09"/><lb ed="R106" n="0375a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0281a0901">故经云。婬逸而生。不如贞洁而死。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281a10"/><lb ed="R106" n="0375a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0281a1001">释。佚。婬放也。谓恣心放逸。而行婬故。贞洁。守节淸 <lb ed="X" n="0281a11"/><lb ed="R106" n="0375a08"/>白也。谓守戒淸白。虽死犹生。恣心放逸虽生若死 <lb ed="X" n="0281a12"/><lb ed="R106" n="0375a09"/>是故经云。婬逸而生。不如贞洁而死也。如贤愚经 <lb ed="X" n="0281a13"/><lb ed="R106" n="0375a10"/>云。一比丘少欲知足。一长者终身供养。日日送饭。 <lb ed="X" n="0281a14"/><lb ed="R106" n="0375a11"/>又一长者。将一子来求出家比丘观是子。能持净 <lb ed="X" n="0281a15"/><lb ed="R106" n="0375a12"/>戒。度为沙弥其前长者。擧家赴会。唯留一女守舍。 <lb ed="X" n="0281a16"/><lb ed="R106" n="0375a13"/>忘却送食。比丘念。日<anchor xml:id="nkr_note_add_0281a1601" n="0281a1601"/><anchor xml:id="beg0281a1601" n="0281a1601"/>已<anchor xml:id="end0281a1601"/>过午。尙未送食乃遣沙弥 <lb ed="X" n="0281a17"/><lb ed="R106" n="0375a14"/>取食。唯见少女迎门。作诸媚态沙弥自念。此女将 <lb ed="X" n="0281a18"/><lb ed="R106" n="0375a15"/>无毁我净行。乃坚摄威仪女即五体投地曰此舍 <lb ed="X" n="0281a19"/><lb ed="R106" n="0375a16"/>珍宝充满。卿可为主。我愿充婢给使。沙弥心念。寧 <lb ed="X" n="0281a20"/><lb ed="R106" n="0375a17"/>捨身命。不毁净戒。即入房闭户。<g ref="#CB00566">䠒</g>跪合掌。发愿不 <lb ed="X" n="0281a21"/><lb ed="R106" n="0375a18"/>捨三宝正戒。愿生寂静家。尽漏成道。即刎颈而死。 <lb ed="X" n="0281a22"/><lb ed="R106" n="0375b01"/>其女欲心寻息。悲恼闷绝其父适还。女方苏醒。具 <lb ed="X" n="0281a23"/><lb ed="R106" n="0375b02"/>述所以。时国王闻知。赞歎。地积众香。荼毘供养。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281a24"/><lb ed="R106" n="0375b03"/><p xml:id="pX60p0281a2401">三结劝</p> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0281b" n="0281b"/> <lb ed="X" n="0281b01"/><lb ed="R106" n="0375b04"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0281b0101">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281b02"/><lb ed="R106" n="0375b05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0281b0201">释。八师经。<persName>佛</persName>告梵志曰。婬人妇女。或为夫主边人 <lb ed="X" n="0281b03"/><lb ed="R106" n="0375b06"/>所知。临时得殃。刀杖加刑。手足分離。祸及门族。或 <lb ed="X" n="0281b04"/><lb ed="R106" n="0375b07"/>为王法收捕著狱。酷毒掠治。身自当罪。死入地狱。 <lb ed="X" n="0281b05"/><lb ed="R106" n="0375b08"/>卧于铁床。或抱铜柱。狱猝燃火。以烧其身。地狱罪 <lb ed="X" n="0281b06"/><lb ed="R106" n="0375b09"/>毕。当受蓄牲。若得为人。闺门婬乱远<persName>佛</persName>违法。不亲 <lb ed="X" n="0281b07"/><lb ed="R106" n="0375b10"/>圣贤。常怀恐怖。多危少安。智度论云。破戒之人。若 <lb ed="X" n="0281b08"/><lb ed="R106" n="0375b11"/>著法服。则是热铜铁鍱。以缠其身。若持钵盂。则是 <lb ed="X" n="0281b09"/><lb ed="R106" n="0375b12"/>盛烊铜器。若所啖食。则是吞热铁丸。饮热烊铜。若 <lb ed="X" n="0281b10"/><lb ed="R106" n="0375b13"/>受人供养。供给。即是地狱牛头狱卒。若入精舍。则 <lb ed="X" n="0281b11"/><lb ed="R106" n="0375b14"/>是入大地狱。若坐僧床。是为坐热铁床上。又大乘 <lb ed="X" n="0281b12"/><lb ed="R106" n="0375b15"/>妙林经云。释迦为太子时。五欲厌離。而求出家。而 <lb ed="X" n="0281b13"/><lb ed="R106" n="0375b16"/>说偈曰。世间不净众惑邪。无过妇人之体性。衣服 <lb ed="X" n="0281b14"/><lb ed="R106" n="0375b17"/>璎珞莊严故。愚痴是边生欲贪。有人能作如是观。 <lb ed="X" n="0281b15"/><lb ed="R106" n="0375b18"/>如幻如梦非真实。速捨无明莫放逸。必得解脱功 <lb ed="X" n="0281b16"/><lb ed="R106" n="0376a01"/>德身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281b17"/><lb ed="R106" n="0376a02"/><p xml:id="pX60p0281b1701">第四妄语戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0281b18"/><lb ed="R106" n="0376a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0281b1801">四曰不妄语。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281b19"/><lb ed="R106" n="0376a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0281b1901">释。妄语者。违心故说也<persName>佛</persName>弟子。直心是道场。于四 <lb ed="X" n="0281b20"/><lb ed="R106" n="0376a05"/>威仪。一切行中。言无虚诳。若以不净。心口念相违。 <lb ed="X" n="0281b21"/><lb ed="R106" n="0376a06"/>出言不实者皆名妄语也妄根于心言发于口。背 <lb ed="X" n="0281b22"/><lb ed="R106" n="0376a07"/>真逐妄。顚倒是非。使正道不明邪词动众。此乃修 <lb ed="X" n="0281b23"/><lb ed="R106" n="0376a08"/>道障缘。应当杜绝。故花严经云。性不妄语。菩萨常 <lb ed="X" n="0281b24"/><lb ed="R106" n="0376a09"/>作实语。真语如语。乃至梦中。亦不忍作覆藏之语。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0281c" n="0281c"/> <lb ed="X" n="0281c01"/><lb ed="R106" n="0376a10"/>无心欲作。何况故犯楞严经云。如是世界。六道众 <lb ed="X" n="0281c02"/><lb ed="R106" n="0376a11"/>生。虽则身心无杀盗婬。三行<anchor xml:id="nkr_note_add_0281c0201" n="0281c0201"/><anchor xml:id="beg0281c0201" n="0281c0201"/>已<anchor xml:id="end0281c0201"/>圆若大妄语。即三 <lb ed="X" n="0281c03"/><lb ed="R106" n="0376a12"/>摩地。不得淸净。成爱见魔失<persName>如来</persName>种。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281c04"/><lb ed="R106" n="0376a13"/><p xml:id="pX60p0281c0401">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分四</note>初小 <lb ed="X" n="0281c05"/><lb ed="R106" n="0376a14"/>妄语。二大妄语。三开听。四擧况。初中<note place="inline">复三</note>初总标</p> <lb ed="X" n="0281c06"/><lb ed="R106" n="0376a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0281c0601">解曰。妄语有四。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281c07"/><lb ed="R106" n="0376a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0281c0701">释。妄语有四者。乃初标其名也。谓分别妄生。则出 <lb ed="X" n="0281c08"/><lb ed="R106" n="0376a17"/>言虚妄。或因喜悦而出者或因引诱而出者或因 <lb ed="X" n="0281c09"/><lb ed="R106" n="0376a18"/>嗔恚而出者或因嫉妒而出者。然境既不一。则语 <lb ed="X" n="0281c10"/><lb ed="R106" n="0376b01"/>有大小。罪有重轻。故<persName>如来</persName>大慈。凡有妄境。一切俱 <lb ed="X" n="0281c11"/><lb ed="R106" n="0376b02"/>制。境有三品。父母师僧名上人天名中。鬼神畜牲 <lb ed="X" n="0281c12"/><lb ed="R106" n="0376b03"/>名下。若有犯者。随事所定。今先明四种。究其本源。 <lb ed="X" n="0281c13"/><lb ed="R106" n="0376b04"/>皆由妄起所谓一翳在眼。千花乱坠。一妄在心。河 <lb ed="X" n="0281c14"/><lb ed="R106" n="0376b05"/>沙生灭。心王若正。则六臣不邪也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281c15"/><lb ed="R106" n="0376b06"/><p xml:id="pX60p0281c1501">二别释<note place="inline">分四</note>初妄言</p> <lb ed="X" n="0281c16"/><lb ed="R106" n="0376b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0281c1601">一者妄言。谓以是为非。以非为是见言不见。不见 <lb ed="X" n="0281c17"/><lb ed="R106" n="0376b08"/>言见。虚妄不实等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0281c18"/><lb ed="R106" n="0376b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0281c1801">释。言者。心声也。心正则言正。心邪。则言邪也。又直 <lb ed="X" n="0281c19"/><lb ed="R106" n="0376b10"/>出为言。由<anchor xml:id="nkr_note_add_0281c1901" n="0281c1901"/><anchor xml:id="beg0281c1901" n="0281c1901"/>己<anchor xml:id="end0281c1901"/>意发而为言故。宣述为语。由述见闻 <lb ed="X" n="0281c20"/><lb ed="R106" n="0376b11"/>而为语故<persName>如来</persName>之语。无非利益众生。故有真语。实 <lb ed="X" n="0281c21"/><lb ed="R106" n="0376b12"/>语。正语也。众生之语。无非损害众生。故有妄语。绮 <lb ed="X" n="0281c22"/><lb ed="R106" n="0376b13"/>语。两舌。恶口也以是为非。故见言不见也。以非为 <lb ed="X" n="0281c23"/><lb ed="R106" n="0376b14"/>是。故不见言见也。由虚妄故。是以不实。然妄语虽 <lb ed="X" n="0281c24"/><lb ed="R106" n="0376b15"/>有八种。不出见。闻。触。知。四法。谓见言不见。不见言 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0282a" n="0282a"/> <lb ed="X" n="0282a01"/><lb ed="R106" n="0376b16"/>见。闻言不闻。不闻言闻。触言不触。不触言触。知言 <lb ed="X" n="0282a02"/><lb ed="R106" n="0376b17"/>不知。不知言知。若欲惑彼。随作其一。皆名妄语。又 <lb ed="X" n="0282a03"/><lb ed="R106" n="0376b18"/>见言不见。诳也。不见言见。虚也。谓以分别识。在眼 <lb ed="X" n="0282a04"/><lb ed="R106" n="0377a01"/>为见。在耳为闻。在鼻舌身为触。在意为知。以见闻 <lb ed="X" n="0282a05"/><lb ed="R106" n="0377a02"/>知。三根性利。力用偏多。能取远境。故各分为名。鼻 <lb ed="X" n="0282a06"/><lb ed="R106" n="0377a03"/>舌。身。三根性近。力用处少。能取钝境。故合为名今 <lb ed="X" n="0282a07"/><lb ed="R106" n="0377a04"/>但擧见之一法。等者。总收闻。触。知。三法也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282a08"/><lb ed="R106" n="0377a05"/><p xml:id="pX60p0282a0801">二绮语</p> <lb ed="X" n="0282a09"/><lb ed="R106" n="0377a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0282a0901">二者绮语。谓妆饰浮言靡语艳曲情词。导欲增悲 <lb ed="X" n="0282a10"/><lb ed="R106" n="0377a07"/>荡人心志等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282a11"/><lb ed="R106" n="0377a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0282a1101">释。绮者。锦绮。喩也。靡者。美丽也。谓妆点粉饰。虚浮 <lb ed="X" n="0282a12"/><lb ed="R106" n="0377a09"/>无稽。美丽之语。如织锦绣。攒花簇锦。以眩人心目 <lb ed="X" n="0282a13"/><lb ed="R106" n="0377a10"/>也。又言虽是实。说不应时。非时而说。亦名绮语。艳 <lb ed="X" n="0282a14"/><lb ed="R106" n="0377a11"/>曲者。谓巧作艳丽歌曲。惑人心听。如靡靡阳阿之 <lb ed="X" n="0282a15"/><lb ed="R106" n="0377a12"/>曲是也。大都古乐府之作。声韵正雅。无如汉魏。後 <lb ed="X" n="0282a16"/><lb ed="R106" n="0377a13"/>之效体。渐入艳丽。至唐玄宗。酷爱法曲。选伎三百 <lb ed="X" n="0282a17"/><lb ed="R106" n="0377a14"/>人。教于梨园。今讴曲。称梨园者本此。纂要云。齐歌 <lb ed="X" n="0282a18"/><lb ed="R106" n="0377a15"/>曰讴。吴歌曰歈。婬歌曰哇。楚歌曰艳。情词者。言词 <lb ed="X" n="0282a19"/><lb ed="R106" n="0377a16"/>华美。妖冶之语也。谓声韵婉转以尽意之所思引 <lb ed="X" n="0282a20"/><lb ed="R106" n="0377a17"/>诱情欲。皆能导人之爱染。长人之悲哀也。然词与 <lb ed="X" n="0282a21"/><lb ed="R106" n="0377a18"/>曲。不无移商换征。随时小异。大约汉。唐。尙乐府。宋 <lb ed="X" n="0282a22"/><lb ed="R106" n="0377b01"/>元。尙歌曲。此骚人词客所为。非学者之所涉躐也 <lb ed="X" n="0282a23"/><lb ed="R106" n="0377b02"/>荡人心志者。谓如上情词艳曲。乃宣述入爱之结 <lb ed="X" n="0282a24"/><lb ed="R106" n="0377b03"/>使。能改人常性。丧人正念。令修学人。失<persName>如来</persName>种。故 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0282b" n="0282b"/> <lb ed="X" n="0282b01"/><lb ed="R106" n="0377b04"/>曰荡人心志。等者。总摄喜怒哀乐之法也。笔餐云。 <lb ed="X" n="0282b02"/><lb ed="R106" n="0377b05"/>李伯时善画马。秀铁面诃曰。汝士大夫以画名。矧 <lb ed="X" n="0282b03"/><lb ed="R106" n="0377b06"/>又画马。期一人夸妙。妙入马腹中。亦足惧矣。伯遂 <lb ed="X" n="0282b04"/><lb ed="R106" n="0377b07"/>罢笔。师劝画观音赎过。<name role="" type="person">黄鲁直</name>工艳词。师亦诋诃 <lb ed="X" n="0282b05"/><lb ed="R106" n="0377b08"/>之。黄笑曰。又当置吾于马腹中耶。师曰。艳语动天 <lb ed="X" n="0282b06"/><lb ed="R106" n="0377b09"/>下人婬心。不止马腹。正恐生泥犁耳。黄悚然悔谢。 <lb ed="X" n="0282b07"/><lb ed="R106" n="0377b10"/>遂励精进。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282b08"/><lb ed="R106" n="0377b11"/><p xml:id="pX60p0282b0801">三恶口</p> <lb ed="X" n="0282b09"/><lb ed="R106" n="0377b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0282b0901">三者恶口。谓粗恶骂詈人等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282b10"/><lb ed="R106" n="0377b13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0282b1001">释。恶口者。谓言语抵触甚于枭鸟。不留他人情面 <lb ed="X" n="0282b11"/><lb ed="R106" n="0377b14"/>粗声恶气。骂辱毁谤于他也所以嗔火一起。衝口 <lb ed="X" n="0282b12"/><lb ed="R106" n="0377b15"/>烧心。伤害前人。痛逾刀割。实乖菩萨之善心。违如 <lb ed="X" n="0282b13"/><lb ed="R106" n="0377b16"/>来之慈训也。故法苑曰。嗔是失善法之根本。堕恶 <lb ed="X" n="0282b14"/><lb ed="R106" n="0377b17"/>道之因缘。法乐怨家。善心大贼恶口腑脏也。骂詈 <lb ed="X" n="0282b15"/><lb ed="R106" n="0377b18"/>者。正斥曰骂。傍毁曰詈谓自恃所长。背求他短。恶 <lb ed="X" n="0282b16"/><lb ed="R106" n="0378a01"/>口骂詈。然骂有七种或以。相骂。或以根骂。或以罪 <lb ed="X" n="0282b17"/><lb ed="R106" n="0378a02"/>骂。或以病骂。或伎艺骂。或结使骂。或种姓骂。等者 <lb ed="X" n="0282b18"/><lb ed="R106" n="0378a03"/>总摄如上骂法也。身死魂逝。坠堕三涂。如经所说 <lb ed="X" n="0282b19"/><lb ed="R106" n="0378a04"/>若堕地狱。割舌令自啖食若堕饿鬼。口中蛆脓流 <lb ed="X" n="0282b20"/><lb ed="R106" n="0378a05"/>出。若生禽兽。食啖粪秽。人怪其声。罪毕为人。面貌 <lb ed="X" n="0282b21"/><lb ed="R106" n="0378a06"/>醜陋。口气常臭。唇齿皆缺<persName>佛</persName>言。寧以利刀割断其 <lb ed="X" n="0282b22"/><lb ed="R106" n="0378a07"/>舌积劫受苦不可以一言骂谤持戒比丘。恶报难 <lb ed="X" n="0282b23"/><lb ed="R106" n="0378a08"/>尽。有二种人。一向入地狱。一。若非梵。行自称梵。行 <lb ed="X" n="0282b24"/><lb ed="R106" n="0378a09"/>二。若真梵。行而以非梵行谤之。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0282c" n="0282c"/> <lb ed="X" n="0282c01"/><lb ed="R106" n="0378a10"/><p xml:id="pX60p0282c0101">四两舌</p> <lb ed="X" n="0282c02"/><lb ed="R106" n="0378a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0282c0201">四者两舌。谓向此说彼向彼说此。離间恩義。挑唆 <lb ed="X" n="0282c03"/><lb ed="R106" n="0378a12"/>鬥诤等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282c04"/><lb ed="R106" n="0378a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0282c0401">释。两舌者。谓彼此交扇也。向此说彼者。谓传彼人 <lb ed="X" n="0282c05"/><lb ed="R106" n="0378a14"/>之言而向此说传此人之言。而向彼说也。皆出忿 <lb ed="X" n="0282c06"/><lb ed="R106" n="0378a15"/>嫉在心。故以闲言冷语疑讪丛生合者使離浓者 <lb ed="X" n="0282c07"/><lb ed="R106" n="0378a16"/>使淡。令师资恩丧。朋友義绝。纵不传彼此之言<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c0701" n="0282c0701"/><anchor xml:id="beg0282c0701" n="0282c0701"/>但<anchor xml:id="end0282c0701"/> <lb ed="X" n="0282c08"/><lb ed="R106" n="0378a17"/>于二边。说令離散者亦是两舌也。管子云。析交離 <lb ed="X" n="0282c09"/><lb ed="R106" n="0378a18"/>亲。是为贼矣。離别也间。隔也。君父师长。专释曰恩。 <lb ed="X" n="0282c10"/><lb ed="R106" n="0378b01"/>兄弟朋友。善益曰義。挑唆者。谓前人未说。挑发唆 <lb ed="X" n="0282c11"/><lb ed="R106" n="0378b02"/>起。彼此之言。令生鬥诤也。成实论云。善心教化。虽 <lb ed="X" n="0282c12"/><lb ed="R106" n="0378b03"/>为别離。亦不得罪。若以恶心。令他鬥乱。即是两舌。 <lb ed="X" n="0282c13"/><lb ed="R106" n="0378b04"/>得罪深重。堕三恶道中。世世得弊恶破壞眷属。以 <lb ed="X" n="0282c14"/><lb ed="R106" n="0378b05"/>今離。间破壞他故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282c15"/><lb ed="R106" n="0378b06"/><p xml:id="pX60p0282c1501">三类结</p> <lb ed="X" n="0282c16"/><lb ed="R106" n="0378b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0282c1601">乃至前誉後毁面是背非。证入人罪发宣人短。皆 <lb ed="X" n="0282c17"/><lb ed="R106" n="0378b08"/>妄语之类也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0282c18"/><lb ed="R106" n="0378b09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0282c1801">释。乃至者。相继之词。谓此四法。皆是妄语之等流 <lb ed="X" n="0282c19"/><lb ed="R106" n="0378b10"/>也。前誉後。毁者。谓现前奖誉。退後。毁訾。爱之欲生。 <lb ed="X" n="0282c20"/><lb ed="R106" n="0378b11"/>恶之欲死也。面是背非者。谓面从公是。背地私非。 <lb ed="X" n="0282c21"/><lb ed="R106" n="0378b12"/>无见闻疑。恣心乱说。但图泄自<anchor xml:id="nkr_note_add_0282c2101" n="0282c2101"/><anchor xml:id="beg0282c2101" n="0282c2101"/>己<anchor xml:id="end0282c2101"/>之忿恨。不顾他 <lb ed="X" n="0282c22"/><lb ed="R106" n="0378b13"/>人之死活也。报恩经云。<persName>佛</persName>告阿难。人生世间。祸从 <lb ed="X" n="0282c23"/><lb ed="R106" n="0378b14"/>口出。当护于口。甚于猛火。猛火炽燃。烧世间财。恶 <lb ed="X" n="0282c24"/><lb ed="R106" n="0378b15"/>口炽燃。烧七圣财也。证入人罪者。谓无问前人有 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0283a" n="0283a"/> <lb ed="X" n="0283a01"/><lb ed="R106" n="0378b16"/>罪无罪。但以恶心。硬作证盟。置他人罪也。发宣人 <lb ed="X" n="0283a02"/><lb ed="R106" n="0378b17"/>短者。谓讦彼阴私。宣其短处。唯知有<anchor xml:id="nkr_note_add_0283a0201" n="0283a0201"/><anchor xml:id="beg0283a0201" n="0283a0201"/>己<anchor xml:id="end0283a0201"/>。不顾他人。 <lb ed="X" n="0283a03"/><lb ed="R106" n="0378b18"/>欺巧百端。令人陷没。故曰。皆妄语之类也。易云一 <lb ed="X" n="0283a04"/><lb ed="R106" n="0379a01"/>言之善。千里应之。一言不善。则千里违之。古人三 <lb ed="X" n="0283a05"/><lb ed="R106" n="0379a02"/>缄其口。所以为後世之龟镜也。太公曰。欲量他人。 <lb ed="X" n="0283a06"/><lb ed="R106" n="0379a03"/>先须自量。伤人之语。还是自伤。含血喷人。先汚自 <lb ed="X" n="0283a07"/><lb ed="R106" n="0379a04"/>口。汉新息侯马援。以书诫其兄子曰。吾欲汝曹。闻 <lb ed="X" n="0283a08"/><lb ed="R106" n="0379a05"/>人之过失。如闻父母之名。耳可得闻。口不得言也。 <lb ed="X" n="0283a09"/><lb ed="R106" n="0379a06"/>好议人长短。妄是非正法。此吾所大恶也。寧死不 <lb ed="X" n="0283a10"/><lb ed="R106" n="0379a07"/>愿闻子孙。有此行也。轮转五道经。<persName>佛</persName>言为人喜传 <lb ed="X" n="0283a11"/><lb ed="R106" n="0379a08"/>人恶。死入地狱。烊铜灌口。拔出其舌。以牛犁耕之。 <lb ed="X" n="0283a12"/><lb ed="R106" n="0379a09"/>後堕恶鸟。人闻其声。莫不惊怖。咒令其死。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283a13"/><lb ed="R106" n="0379a10"/><p xml:id="pX60p0283a1301">二大妄语<note place="inline">分二</note>初明境</p> <lb ed="X" n="0283a14"/><lb ed="R106" n="0379a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0283a1401">若凡夫自言证圣。如言<anchor xml:id="nkr_note_add_0283a1401" n="0283a1401"/><anchor xml:id="beg0283a1401" n="0283a1401"/>已<anchor xml:id="end0283a1401"/>得须陀洹果。斯陀含果 <lb ed="X" n="0283a15"/><lb ed="R106" n="0379a12"/>等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283a16"/><lb ed="R106" n="0379a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0283a1601">释。凡夫自言证圣者。此初标其名也。前言世谛之 <lb ed="X" n="0283a17"/><lb ed="R106" n="0379a14"/>事。此言出世妄语也。谓身居有漏。心等庸流。故名 <lb ed="X" n="0283a18"/><lb ed="R106" n="0379a15"/>凡夫。明了四谛。住最後身。故名圣人。梵语阿離野。 <lb ed="X" n="0283a19"/><lb ed="R106" n="0379a16"/>此翻云圣。昔商太宰问孔子曰。夫子圣者与。曰。丘 <lb ed="X" n="0283a20"/><lb ed="R106" n="0379a17"/>博闻强记。非圣也。曰。三王圣者与。曰。三王善用智 <lb ed="X" n="0283a21"/><lb ed="R106" n="0379a18"/>勇。圣非丘所知。曰。五帝圣者与。曰。五帝善用仁義。 <lb ed="X" n="0283a22"/><lb ed="R106" n="0379b01"/>圣非丘所知。太宰骇然曰。然则孰为圣乎。孔子有 <lb ed="X" n="0283a23"/><lb ed="R106" n="0379b02"/>间。动容对曰。西方有圣者焉。不言而自信。不治而 <lb ed="X" n="0283a24"/><lb ed="R106" n="0379b03"/>不乱。不化而自行。荡荡乎。人无能名焉。然凡圣之 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0283b" n="0283b"/> <lb ed="X" n="0283b01"/><lb ed="R106" n="0379b04"/>别。有十法界。凡夫由染缘而成。谓一切众生。于真 <lb ed="X" n="0283b02"/><lb ed="R106" n="0379b05"/>性上。情想自异。故有六凡。圣人从净缘而证。谓<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0283b03"/><lb ed="R106" n="0379b06"/>与三乘。于无为法中。智有高下。故有四圣。可见凡 <lb ed="X" n="0283b04"/><lb ed="R106" n="0379b07"/>之与圣。悬若天渊。今言证者。妄之极矣。如楞严云。 <lb ed="X" n="0283b05"/><lb ed="R106" n="0379b08"/>譬如平人。妄号帝王。自取诛戮。须陀洹者。此翻预 <lb ed="X" n="0283b06"/><lb ed="R106" n="0379b09"/>流。谓断三界八十八使。见惑。<anchor xml:id="nkr_note_add_0283b0601" n="0283b0601"/><anchor xml:id="beg0283b0601" n="0283b0601"/>已<anchor xml:id="end0283b0601"/>尽。预入圣道法流 <lb ed="X" n="0283b07"/><lb ed="R106" n="0379b10"/>故。又云见道。谓见真谛故。或名逆流。或名入流。谓 <lb ed="X" n="0283b08"/><lb ed="R106" n="0379b11"/>逆生死流。入圣法流故。又名圣位。此小乘初果圣 <lb ed="X" n="0283b09"/><lb ed="R106" n="0379b12"/>人也。斯陀含者。此云一来。谓欲界九品思惑中。<anchor xml:id="nkr_note_add_0283b0901" n="0283b0901"/><anchor xml:id="beg0283b0901" n="0283b0901"/>已<anchor xml:id="end0283b0901"/> <lb ed="X" n="0283b10"/><lb ed="R106" n="0379b13"/>断前六品尽。後三品尙在。犹须更来欲界一番受 <lb ed="X" n="0283b11"/><lb ed="R106" n="0379b14"/>生故。此二果圣人也。等者。谓馀三果。四果。乃至或 <lb ed="X" n="0283b12"/><lb ed="R106" n="0379b15"/>云。得禅定解脱。三昧正受。天龙鬼神来皈依我之 <lb ed="X" n="0283b13"/><lb ed="R106" n="0379b16"/>语。未尽故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283b14"/><lb ed="R106" n="0379b17"/><p xml:id="pX60p0283b1401">二定罪</p> <lb ed="X" n="0283b15"/><lb ed="R106" n="0379b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0283b1501">名大妄语。其罪极重。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283b16"/><lb ed="R106" n="0380a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0283b1601">释。大妄语者。谓如上四果。及禅定等法。毫无知见。 <lb ed="X" n="0283b17"/><lb ed="R106" n="0380a02"/>妄言<anchor xml:id="nkr_note_add_0283b1701" n="0283b1701"/><anchor xml:id="beg0283b1701" n="0283b1701"/>已<anchor xml:id="end0283b1701"/>得<anchor xml:id="nkr_note_add_0283b1702" n="0283b1702"/><anchor xml:id="beg0283b1702" n="0283b1702"/>已<anchor xml:id="end0283b1702"/>证。故曰大妄语也。以此诳惑世人。而 <lb ed="X" n="0283b18"/><lb ed="R106" n="0380a03"/>邀名利供养者。死堕无。间地狱。故曰。其罪极重也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283b19"/><lb ed="R106" n="0380a04"/><p xml:id="pX60p0283b1901">三开听</p> <lb ed="X" n="0283b20"/><lb ed="R106" n="0380a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0283b2001">馀妄语。为救他急难。方便权巧。慈悲利济者。不犯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283b21"/><lb ed="R106" n="0380a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0283b2101">释。馀妄语者。谓除上妄语之外也。救他急难者。谓 <lb ed="X" n="0283b22"/><lb ed="R106" n="0380a07"/>本无谋利之心。全以<g ref="#CB15072">拔</g>苦为念故。如律云。有猎者 <lb ed="X" n="0283b23"/><lb ed="R106" n="0380a08"/>逐兔。兔走避<persName>佛</persName>座下。少<anchor xml:id="nkr_note_add_0283b2301" n="0283b2301"/><anchor xml:id="beg0283b2301" n="0283b2301"/>顷<anchor xml:id="end0283b2301"/>猎至<persName>佛</persName>所。问。见兔否。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0283b24"/><lb ed="R106" n="0380a09"/>曰不见。猎乃去。後弟子问。兔见在<persName>佛</persName>座下。云何见 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0283c" n="0283c"/> <lb ed="X" n="0283c01"/><lb ed="R106" n="0380a10"/>言不见。<persName>佛</persName>曰。为救兔故。又如波斯匿王。敕杀厨监 <lb ed="X" n="0283c02"/><lb ed="R106" n="0380a11"/><name role="" type="person">茉莉夫人</name>。令人留藏。待王酒醒悔恨。送至王所。王 <lb ed="X" n="0283c03"/><lb ed="R106" n="0380a12"/>大欢喜。夫人虽受八戒。为救他难。而不犯妄语戒。 <lb ed="X" n="0283c04"/><lb ed="R106" n="0380a13"/>是名方便权巧。慈悲利济者也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283c05"/><lb ed="R106" n="0380a14"/><p xml:id="pX60p0283c0501">四擧况</p> <lb ed="X" n="0283c06"/><lb ed="R106" n="0380a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0283c0601">古人谓行<anchor xml:id="nkr_note_add_0283c0601" n="0283c0601"/><anchor xml:id="beg0283c0601" n="0283c0601"/>己<anchor xml:id="end0283c0601"/>之要。自不妄语始。况学出世之道乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283c07"/><lb ed="R106" n="0380a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0283c0701">释。古人。即<name role="" type="person">司马温公</name>。要。立身之要也通鉴载。刘忠 <lb ed="X" n="0283c08"/><lb ed="R106" n="0380a17"/>定公。问<name role="" type="person">司马温公</name>曰。尽心行<anchor xml:id="nkr_note_add_0283c0801" n="0283c0801"/><anchor xml:id="beg0283c0801" n="0283c0801"/>己<anchor xml:id="end0283c0801"/>之要。可得闻乎。公 <lb ed="X" n="0283c09"/><lb ed="R106" n="0380a18"/>曰。其诚乎。又问行<anchor xml:id="nkr_note_add_0283c0901" n="0283c0901"/><anchor xml:id="beg0283c0901" n="0283c0901"/>己<anchor xml:id="end0283c0901"/>之要。以何为始。公曰。自不妄 <lb ed="X" n="0283c10"/><lb ed="R106" n="0380b01"/>语始。二公。皆宋之为儒也。尙以。诚信为本。况出世 <lb ed="X" n="0283c11"/><lb ed="R106" n="0380b02"/>之人。岂得言行乖违耶。盖道德之存。至诚为首。立 <lb ed="X" n="0283c12"/><lb ed="R106" n="0380b03"/>身之要。言行为先。所以南。容三复白圭。将以戒愼 <lb ed="X" n="0283c13"/><lb ed="R106" n="0380b04"/>其言。是故古人戒始愼终。自不妄语始也。灵源曰。 <lb ed="X" n="0283c14"/><lb ed="R106" n="0380b05"/>擧措不可不审。言行不可不稽。寡言者。未必愚。利 <lb ed="X" n="0283c15"/><lb ed="R106" n="0380b06"/>口者未必智也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283c16"/><lb ed="R106" n="0380b07"/><p xml:id="pX60p0283c1601">二引证<note place="inline">分二</note>初果报</p> <lb ed="X" n="0283c17"/><lb ed="R106" n="0380b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0283c1701">经载。沙弥轻笑。一老比丘。读经声如狗吠而者比 <lb ed="X" n="0283c18"/><lb ed="R106" n="0380b09"/>丘者。是阿罗汉。因教沙弥急忏。仅免地狱犹堕狗 <lb ed="X" n="0283c19"/><lb ed="R106" n="0380b10"/>身。恶言一句。为害至此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0283c20"/><lb ed="R106" n="0380b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0283c2001">释。此引往事。以证妄言之咎也。犬鸣曰吠。一言而 <lb ed="X" n="0283c21"/><lb ed="R106" n="0380b12"/>堕狗身者。果不昧因也。阿罗汉。此云无学。谓所作 <lb ed="X" n="0283c22"/><lb ed="R106" n="0380b13"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0283c2201" n="0283c2201"/><anchor xml:id="beg0283c2201" n="0283c2201"/>已<anchor xml:id="end0283c2201"/>办。梵行。<anchor xml:id="nkr_note_add_0283c2202" n="0283c2202"/><anchor xml:id="beg0283c2202" n="0283c2202"/>已<anchor xml:id="end0283c2202"/>立。不受後有。无法可学故仅。但也。大 <lb ed="X" n="0283c23"/><lb ed="R106" n="0380b14"/>报恩经云。波罗奈国。大富长者。年至八十。生一男 <lb ed="X" n="0283c24"/><lb ed="R106" n="0380b15"/>子。名曰均提。十岁出家。往利提利因陀罗山。至如 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0284a" n="0284a"/> <lb ed="X" n="0284a01"/><lb ed="R106" n="0380b16"/>来所。<persName>佛</persName>为说法。即得道果。阿难心疑白<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>言均 <lb ed="X" n="0284a02"/><lb ed="R106" n="0380b17"/>提沙弥。非适今也。过去毘婆尸<persName>佛</persName>时。有一年少沙 <lb ed="X" n="0284a03"/><lb ed="R106" n="0380b18"/>弥。精通三藏。见一老比丘。人相不具。好赞三宝。音 <lb ed="X" n="0284a04"/><lb ed="R106" n="0381a01"/>声浊钝。不能歌呗。少年骂言。音如狗吠。老比丘便 <lb ed="X" n="0284a05"/><lb ed="R106" n="0381a02"/>呼年少。汝识我否。我梵行<anchor xml:id="nkr_note_add_0284a0501" n="0284a0501"/><anchor xml:id="beg0284a0501" n="0284a0501"/>已<anchor xml:id="end0284a0501"/>立。不受後有。年少闻 <lb ed="X" n="0284a06"/><lb ed="R106" n="0381a03"/>之。心惊毛竖。即求忏悔。我因愚痴。不识圣贤。愿我 <lb ed="X" n="0284a07"/><lb ed="R106" n="0381a04"/>来世。见善知识。尔时年少。恶骂上座。五百生中。常 <lb ed="X" n="0284a08"/><lb ed="R106" n="0381a05"/>作狗身。百千大众。闻<persName>佛</persName>所说。咸立誓言。假使热铁 <lb ed="X" n="0284a09"/><lb ed="R106" n="0381a06"/>轮。在我顶上旋。终不为此苦。而发于恶言。假使热 <lb ed="X" n="0284a10"/><lb ed="R106" n="0381a07"/>铁轮。在我顶上旋。终不为此苦。毁谤圣贤人。尔时 <lb ed="X" n="0284a11"/><lb ed="R106" n="0381a08"/>舍利弗。昼夜六时。以道眼观诸众生。有应度者。而 <lb ed="X" n="0284a12"/><lb ed="R106" n="0381a09"/>度脱之。尔时<name role="" type="person">摩竭提</name>二国中间。五百贾客。将一白 <lb ed="X" n="0284a13"/><lb ed="R106" n="0381a10"/>狗。初夜煮肉作食。于後夜时。狗偷食之。次日贾客 <lb ed="X" n="0284a14"/><lb ed="R106" n="0381a11"/>饥渴作嗔。持刀刖其四足。投身粪坑。婉转腹行。受 <lb ed="X" n="0284a15"/><lb ed="R106" n="0381a12"/>苦不尽。舍利弗入城乞食。经过彼路。至此狗所。持 <lb ed="X" n="0284a16"/><lb ed="R106" n="0381a13"/>食与之。说法利喜。却後一七。罪毕得出。生于人中 <lb ed="X" n="0284a17"/><lb ed="R106" n="0381a14"/><persName>佛</persName>告阿难。尔时白狗。岂异人乎。今均提沙弥是也 <lb ed="X" n="0284a18"/><lb ed="R106" n="0381a15"/>由过去世。毁骂贤圣。堕在恶道。由初愿忏悔。罪毕 <lb ed="X" n="0284a19"/><lb ed="R106" n="0381a16"/>得出。生于人道。遇<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。即得漏尽。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284a20"/><lb ed="R106" n="0381a17"/><p xml:id="pX60p0284a2001">二华报</p> <lb ed="X" n="0284a21"/><lb ed="R106" n="0381a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0284a2101">故经云。夫士处世。斧在口中。所以斩身。由其恶言。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284a22"/><lb ed="R106" n="0381b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0284a2201">释。此文虽出本经。然法句。阿含。大律。皆同。法苑云。 <lb ed="X" n="0284a23"/><lb ed="R106" n="0381b02"/>口者。关也。舌者。兵也。出言不当。反自伤也。高僧传 <lb ed="X" n="0284a24"/><lb ed="R106" n="0381b03"/>云。兵者。不祥之器。不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0284a2401" n="0284a2401"/><anchor xml:id="beg0284a2401" n="0284a2401"/>已<anchor xml:id="end0284a2401"/>而用之。言者。不真之物。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0284b" n="0284b"/> <lb ed="X" n="0284b01"/><lb ed="R106" n="0381b04"/>不得<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b0101" n="0284b0101"/><anchor xml:id="beg0284b0101" n="0284b0101"/>已<anchor xml:id="end0284b0101"/>而陈之。又斧喩其舌。恶言喩斧发也。如人 <lb ed="X" n="0284b02"/><lb ed="R106" n="0381b05"/>掷斧斩天。斧落还伤自体。世人欲以恶言害彼。而 <lb ed="X" n="0284b03"/><lb ed="R106" n="0381b06"/>反目害于<anchor xml:id="nkr_note_add_0284b0301" n="0284b0301"/><anchor xml:id="beg0284b0301" n="0284b0301"/>己<anchor xml:id="end0284b0301"/>也。如大律云。昔调达骂舍利弗。为恶 <lb ed="X" n="0284b04"/><lb ed="R106" n="0381b07"/>欲比丘。应时热血从鼻孔出。即以生身堕大地狱 <lb ed="X" n="0284b05"/><lb ed="R106" n="0381b08"/>中。<persName>佛</persName>因而说偈曰。夫士处世。斧在口中。所以斩身。 <lb ed="X" n="0284b06"/><lb ed="R106" n="0381b09"/>由其恶言。应毁反誉。应誉反毁。自受其殃。终无有 <lb ed="X" n="0284b07"/><lb ed="R106" n="0381b10"/>乐。诸经集要云。甘露及毒药。皆在人口中。甘露谓 <lb ed="X" n="0284b08"/><lb ed="R106" n="0381b11"/>实语。妄语则为毒。毒不决定死。妄语则决定。妄语 <lb ed="X" n="0284b09"/><lb ed="R106" n="0381b12"/>自不利。亦不利他人。自他俱不利。云何妄语说。若 <lb ed="X" n="0284b10"/><lb ed="R106" n="0381b13"/>与身不利。愼口也何妨。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284b11"/><lb ed="R106" n="0381b14"/><p xml:id="pX60p0284b1101">三结劝</p> <lb ed="X" n="0284b12"/><lb ed="R106" n="0381b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0284b1201">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284b13"/><lb ed="R106" n="0381b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0284b1301">释。地持论云。妄语之罪。能令众生。堕三恶道。若生 <lb ed="X" n="0284b14"/><lb ed="R106" n="0381b17"/>人中。得二种果报。一者多被诽谤。二者为人所诳 <lb ed="X" n="0284b15"/><lb ed="R106" n="0381b18"/>何故妄语堕三恶道谓缘其妄语不实。使人虚生 <lb ed="X" n="0284b16"/><lb ed="R106" n="0382a01"/>苦恼。是以死受地狱苦。以其欺妄。乖人诚信。故受 <lb ed="X" n="0284b17"/><lb ed="R106" n="0382a02"/>畜牲报。缘其妄语。皆自贪欺。贪欺罪故。复为饿鬼 <lb ed="X" n="0284b18"/><lb ed="R106" n="0382a03"/>以其妄语。不诚实故。被人诽谤。以其妄语。欺诱人 <lb ed="X" n="0284b19"/><lb ed="R106" n="0382a04"/>故。为人所诳。既知妄语。有此四大苦报。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284b20"/><lb ed="R106" n="0382a05"/><p xml:id="pX60p0284b2001">第五饮酒戒<note place="inline">分三</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0284b21"/><lb ed="R106" n="0382a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0284b2101">五曰不饮酒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284b22"/><lb ed="R106" n="0382a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0284b2201">释。酒者。祸泉也。饮之令人昏迷神智。顚倒是非。烂 <lb ed="X" n="0284b23"/><lb ed="R106" n="0382a08"/>菩提芽。壞正觉果应当杜绝。梵网经云。菩萨应生 <lb ed="X" n="0284b24"/><lb ed="R106" n="0382a09"/>一切众生。明达之慧。不应生一切众生。顚倒之心。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0284c" n="0284c"/> <lb ed="X" n="0284c01"/><lb ed="R106" n="0382a10"/>也。昔元鉴禅师。数兴造。工匠繁多。或送酒者。辄曰 <lb ed="X" n="0284c02"/><lb ed="R106" n="0382a11"/>我所造者。必令如法。寧使罢工。无容饮酒。时淸化 <lb ed="X" n="0284c03"/><lb ed="R106" n="0382a12"/>寺。修营<persName>佛</persName>殿。州豪孙義。致酒两舆与鉴。鉴即破酒 <lb ed="X" n="0284c04"/><lb ed="R106" n="0382a13"/>器。流溢地上。義大怒。明将加恼。夜梦神人。以刀拟 <lb ed="X" n="0284c05"/><lb ed="R106" n="0382a14"/>之既寤。躬诣忏悔。<name role="" type="person">萨遮尼乾子</name>经云。饮酒多放逸。 <lb ed="X" n="0284c06"/><lb ed="R106" n="0382a15"/>现世常愚痴。忘失一切事。常被智者诃。来世常暗 <lb ed="X" n="0284c07"/><lb ed="R106" n="0382a16"/>钝。多失诸功德。是故黠慧人。離诸饮酒失。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284c08"/><lb ed="R106" n="0382a17"/><p xml:id="pX60p0284c0801">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分四</note>初明 <lb ed="X" n="0284c09"/><lb ed="R106" n="0382a18"/>境</p> <lb ed="X" n="0284c10"/><lb ed="R106" n="0382b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0284c1001">解曰。饮酒者。谓饮一切能醉人酒。西域酒有多种。 <lb ed="X" n="0284c11"/><lb ed="R106" n="0382b02"/>甘蔗。葡萄。及与百花。皆可造酒。此方止有米造。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0284c12"/><lb ed="R106" n="0382b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0284c1201">释。饮酒者。乃总标之词。酒非一种。故曰一切。西域。 <lb ed="X" n="0284c13"/><lb ed="R106" n="0382b04"/>即天竺也。多种者。知神仙服食经云。採南烛草。煮 <lb ed="X" n="0284c14"/><lb ed="R106" n="0382b05"/>汁为酒。碧映五色之神光。<name role="" type="person">扶桑</name>记云。顿逊国有树。 <lb ed="X" n="0284c15"/><lb ed="R106" n="0382b06"/>形似安石榴。取其花汁。贮盆内数日成美酒。洞冥 <lb ed="X" n="0284c16"/><lb ed="R106" n="0382b07"/>记云。瑶现去王门九万里。有草割之酿酒。饮一合 <lb ed="X" n="0284c17"/><lb ed="R106" n="0382b08"/>三日不醒。饮日溪水则醒。南史载。拘楼国。有水仙 <lb ed="X" n="0284c18"/><lb ed="R106" n="0382b09"/>树。腹中有水。谓之仙浆。饮者七日醉。古今註云。乌 <lb ed="X" n="0284c19"/><lb ed="R106" n="0382b10"/>孙国。有靑田核。得水成酒味醇。饮尽更生。名靑田 <lb ed="X" n="0284c20"/><lb ed="R106" n="0382b11"/>酒孚。异物志云。文草作酒味甚美。人以金买。不以 <lb ed="X" n="0284c21"/><lb ed="R106" n="0382b12"/>为贵。然酒虽有多种。大略不出其二。一者穀酒。谓 <lb ed="X" n="0284c22"/><lb ed="R106" n="0382b13"/>以五穀和<g ref="#CB01186">曲</g>而酿成之。二者木酒。谓唐。相茎花果 <lb ed="X" n="0284c23"/><lb ed="R106" n="0382b14"/>杂诸药。而酝成之。即甘蔗。葡萄。百花。藕根。糖蜜等 <lb ed="X" n="0284c24"/><lb ed="R106" n="0382b15"/>是也。此方。即震旦也。谓震旦唯未造故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0285a" n="0285a"/> <lb ed="X" n="0285a01"/><lb ed="R106" n="0382b16"/><p xml:id="pX60p0285a0101">二显戒</p> <lb ed="X" n="0285a02"/><lb ed="R106" n="0382b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0285a0201">俱不可饮。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a03"/><lb ed="R106" n="0382b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0285a0301">释。俱不可饮者。谓如上等酒。但有色香美味。能醉 <lb ed="X" n="0285a04"/><lb ed="R106" n="0383a01"/>人者。一切俱不得饮也。若不改者。现世为人所耻。 <lb ed="X" n="0285a05"/><lb ed="R106" n="0383a02"/>死堕恶道亦不得以草头著酒。滴入口中。谓涓滴 <lb ed="X" n="0285a06"/><lb ed="R106" n="0383a03"/>不除。渐成河海。乃至啖槽食<g ref="#CB01186">曲</g>。和酒煮食。皆不可 <lb ed="X" n="0285a07"/><lb ed="R106" n="0383a04"/>也。是故<persName>佛</persName>言。若以我为师者。不得饮酒。亦不得贮 <lb ed="X" n="0285a08"/><lb ed="R106" n="0383a05"/>畜。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a09"/><lb ed="R106" n="0383a06"/><p xml:id="pX60p0285a0901">三开权</p> <lb ed="X" n="0285a10"/><lb ed="R106" n="0383a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0285a1001">除有重病。非酒莫疗者。白众方服。无故一滴不可 <lb ed="X" n="0285a11"/><lb ed="R106" n="0383a08"/>沾唇。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285a12"/><lb ed="R106" n="0383a09"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0285a1201">释。重病者。言非轻小之疾也。千钧之弩。岂独为鼷 <lb ed="X" n="0285a13"/><lb ed="R106" n="0383a10"/>鼠所发。非酒莫疗者。若医言。别物所不能救。唯酒 <lb ed="X" n="0285a14"/><lb ed="R106" n="0383a11"/>可疗者。准律白众方服。始无自私之咎也。但不得 <lb ed="X" n="0285a15"/><lb ed="R106" n="0383a12"/>未病先病以此为由之心。而饮若假以病缘而图 <lb ed="X" n="0285a16"/><lb ed="R106" n="0383a13"/>贪饮者。即名破戒。虽为病故。有效则服。病愈即止。 <lb ed="X" n="0285a17"/><lb ed="R106" n="0383a14"/>饮时不得入众。应在<persName>佛</persName>殿下风遥礼。亦不听诵经 <lb ed="X" n="0285a18"/><lb ed="R106" n="0383a15"/>持咒。七日之外。沐浴更衣。方许作也。无故者。无病 <lb ed="X" n="0285a19"/><lb ed="R106" n="0383a16"/>缘之故。不得饮也。律中<persName>佛</persName>言。酒有多失。开放逸门。 <lb ed="X" n="0285a20"/><lb ed="R106" n="0383a17"/>饮如葶苈。犯罪<anchor xml:id="nkr_note_add_0285a2001" n="0285a2001"/><anchor xml:id="beg0285a2001" n="0285a2001"/>已<anchor xml:id="end0285a2001"/>积。若消病苦。非先所断。又萨遮 <lb ed="X" n="0285a21"/><lb ed="R106" n="0383a18"/><name role="" type="person">尼乾子</name>经云。酒为放逸根。不饮闭恶道。寧捨百千 <lb ed="X" n="0285a22"/><lb ed="R106" n="0383b01"/>身。不毁犯法教。寧使身漧枯。终不饮此酒。假使毁 <lb ed="X" n="0285a23"/><lb ed="R106" n="0383b02"/>犯戒。寿命满百年。不如护禁戒。即时身磨灭。决能 <lb ed="X" n="0285a24"/><lb ed="R106" n="0383b03"/>定使差。我犹故不饮。况今不定知。为差为不差。作 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0285b" n="0285b"/> <lb ed="X" n="0285b01"/><lb ed="R106" n="0383b04"/>是决定心。心生大欢喜。即获见真谛。所患即消除。 <lb ed="X" n="0285b02"/><lb ed="R106" n="0383b05"/>毘尼母经云。莎提比丘。自小因酒。长养身命。後出 <lb ed="X" n="0285b03"/><lb ed="R106" n="0383b06"/>家<anchor xml:id="nkr_note_add_0285b0301" n="0285b0301"/><anchor xml:id="beg0285b0301" n="0285b0301"/>已<anchor xml:id="end0285b0301"/>。不得酒故。四大不调。诸比丘白<persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>言。病者 <lb ed="X" n="0285b04"/><lb ed="R106" n="0383b07"/>听瓮上嗅之。嗅不。差者。听用酒和面作餠食之。若 <lb ed="X" n="0285b05"/><lb ed="R106" n="0383b08"/>差者。不听复嗅食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b06"/><lb ed="R106" n="0383b09"/><p xml:id="pX60p0285b0601">四护讥</p> <lb ed="X" n="0285b07"/><lb ed="R106" n="0383b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0285b0701">乃至不得嗅酒。不得止酒舍。不得以酒饮人。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b08"/><lb ed="R106" n="0383b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0285b0801">释。嗅。鼻嗅也。暂停曰止。酒舍。即酒肆也。乃恶律仪 <lb ed="X" n="0285b09"/><lb ed="R106" n="0383b12"/>之一。嗅酒止酒舍。虽不饮有大患者二。一。令人生 <lb ed="X" n="0285b10"/><lb ed="R106" n="0383b13"/>疑。二。渐熏成性。亦防微杜渐之法也。梵网经云。以 <lb ed="X" n="0285b11"/><lb ed="R106" n="0383b14"/>酒饮人者。五百世无手。戒之甚严。谓自破酒戒。不 <lb ed="X" n="0285b12"/><lb ed="R106" n="0383b15"/>过罪及一身。若与人饮。为害不止故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b13"/><lb ed="R106" n="0383b16"/><p xml:id="pX60p0285b1301">二引证<note place="inline">分二</note>初外典。二内经。初外典<note place="inline">分三</note></p> <lb ed="X" n="0285b14"/><lb ed="R106" n="0383b17"/><p xml:id="pX60p0285b1401">初禹禁</p> <lb ed="X" n="0285b15"/><lb ed="R106" n="0383b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0285b1501">仪狄造酒。禹因痛绝。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b16"/><lb ed="R106" n="0384a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0285b1601">释。人物考云。仪狄。禹妃弟。善造酒。禹。饮而甘之。曰。 <lb ed="X" n="0285b17"/><lb ed="R106" n="0384a02"/>後世必有以酒亡其国者。遂疏仪狄。而绝旨酒。昔 <lb ed="X" n="0285b18"/><lb ed="R106" n="0384a03"/>汉邴原。绝酒不饮。人或问之。原曰。本自能饮。<anchor xml:id="nkr_note_add_0285b1801" n="0285b1801"/><anchor xml:id="beg0285b1801" n="0285b1801"/>但<anchor xml:id="end0285b1801"/>以 <lb ed="X" n="0285b19"/><lb ed="R106" n="0384a04"/>荒思废业。故断之耳。世儒尙畏废业。况学出世之 <lb ed="X" n="0285b20"/><lb ed="R106" n="0384a05"/>道乎。又晋中兴书。元帝性嗜酒。王导深以为诫。左 <lb ed="X" n="0285b21"/><lb ed="R106" n="0384a06"/>右进觞覆之。晋书。凡民不得私酿酒沽。其有婚姻 <lb ed="X" n="0285b22"/><lb ed="R106" n="0384a07"/>及疾者。听之。馀犯者。罚金八两。又枚乘。七发云。酒 <lb ed="X" n="0285b23"/><lb ed="R106" n="0384a08"/>为腐肠之药。自古圣君贤臣。恐以累民。故禁之也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285b24"/><lb ed="R106" n="0384a09"/><p xml:id="pX60p0285b2401">二纣亡</p> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0285c" n="0285c"/> <lb ed="X" n="0285c01"/><lb ed="R106" n="0384a10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0285c0101">纣作酒池国以灭亡。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c02"/><lb ed="R106" n="0384a11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0285c0201">释。人物考云。纣名辛。帝乙。少子。兄弟三人。长曰微 <lb ed="X" n="0285c03"/><lb ed="R106" n="0384a12"/>子启。次曰中衍。皆庶出。三曰辛。嫡出。即纣也。资辩 <lb ed="X" n="0285c04"/><lb ed="R106" n="0384a13"/>捷疾。力格猛兽。智足以拒谏。言足以饰非。以肉为 <lb ed="X" n="0285c05"/><lb ed="R106" n="0384a14"/>林。以酒为池。使男女裸逐其间。一鼓而牛饮者。三 <lb ed="X" n="0285c06"/><lb ed="R106" n="0384a15"/>千人。宫中九市。为长夜之饮。作炮烙之刑。剖孕妇 <lb ed="X" n="0285c07"/><lb ed="R106" n="0384a16"/>斫人胫。王子比干谏之。怒曰。吾闻圣人心有七窍。 <lb ed="X" n="0285c08"/><lb ed="R106" n="0384a17"/>遂杀比干刳视其心。于是武王告诸侯曰。殷有重 <lb ed="X" n="0285c09"/><lb ed="R106" n="0384a18"/>罪。不可不伐。乃东伐纣。纣走登鹿台。衣其珠玉。自 <lb ed="X" n="0285c10"/><lb ed="R106" n="0384b01"/>燔而死。禹谓後世以酒。亡国者。此也。所以诗书婬 <lb ed="X" n="0285c11"/><lb ed="R106" n="0384b02"/>乱之戒。其原皆在于酒。故微子以纣沉<g ref="#CB16732">𨠯</g>于酒。遂 <lb ed="X" n="0285c12"/><lb ed="R106" n="0384b03"/>作诰。以告箕子比干而去。穆公因周厉王。沉湎于 <lb ed="X" n="0285c13"/><lb ed="R106" n="0384b04"/>酒。故作大雅。嗟歎而泣涕流连。後秦主符生。饮无 <lb ed="X" n="0285c14"/><lb ed="R106" n="0384b05"/>昼夜。乘醉多所杀戮。臣民畏之。海东王符坚。将兵 <lb ed="X" n="0285c15"/><lb ed="R106" n="0384b06"/>伐生。生犹醉<g ref="#CB00895">寐</g>。兵杀之。坚遂称帝。唐敬宗。年十八 <lb ed="X" n="0285c16"/><lb ed="R106" n="0384b07"/>夜。与宦官酣饮击球。俄烛灭遇弑。是以亡身。丧国。 <lb ed="X" n="0285c17"/><lb ed="R106" n="0384b08"/>皆由酒也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c18"/><lb ed="R106" n="0384b09"/><p xml:id="pX60p0285c1801">三僧过</p> <lb ed="X" n="0285c19"/><lb ed="R106" n="0384b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0285c1901">僧而饮酒。可耻犹甚。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c20"/><lb ed="R106" n="0384b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0285c2001">释。僧者。谓禁戒守真。威仪出俗。绍隆圣种。震慑魔 <lb ed="X" n="0285c21"/><lb ed="R106" n="0384b12"/>军。为人天之标帜。法门之樑栋也。若饮酒者。则言 <lb ed="X" n="0285c22"/><lb ed="R106" n="0384b13"/>多不根。过失无量。谓状如狂象之无钩。似戏猿之 <lb ed="X" n="0285c23"/><lb ed="R106" n="0384b14"/>在树。故曰可耻犹甚也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0285c24"/><lb ed="R106" n="0384b15"/><p xml:id="pX60p0285c2401">二内经<note place="inline">分三</note>初明因</p> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0286a" n="0286a"/> <lb ed="X" n="0286a01"/><lb ed="R106" n="0384b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0286a0101">昔有优婆塞。因破酒戒。遂幷馀戒俱破。三十六失。 <lb ed="X" n="0286a02"/><lb ed="R106" n="0384b17"/>一饮备。焉过非小矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a03"/><lb ed="R106" n="0384b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0286a0301">释。梵语优婆塞。此云近事男。谓受持三皈五戒。可 <lb ed="X" n="0286a04"/><lb ed="R106" n="0385a01"/>以亲近三宝而住故。婆沙论云。昔有一近事。禀性 <lb ed="X" n="0286a05"/><lb ed="R106" n="0385a02"/>仁贤。受持五戒。专精不犯。後于异时。远行归家。家 <lb ed="X" n="0286a06"/><lb ed="R106" n="0385a03"/>人赴会。彼为渴所逼。见器有酒如水。遂取饮之。便 <lb ed="X" n="0286a07"/><lb ed="R106" n="0385a04"/>犯酒戒时有邻鸡来入其舍。盗杀而食。复犯盗杀 <lb ed="X" n="0286a08"/><lb ed="R106" n="0385a05"/>二戒。邻女寻鸡入舍。强逼交通。复犯婬戒。邻家告 <lb ed="X" n="0286a09"/><lb ed="R106" n="0385a06"/>官。拒讳不陈。复犯妄语。故云。遂幷馀戒俱破。三十 <lb ed="X" n="0286a10"/><lb ed="R106" n="0385a07"/>六失者谓不孝父母。轻慢师长。不信三宝。不敬经 <lb ed="X" n="0286a11"/><lb ed="R106" n="0385a08"/>法。诽谤沙门。讦露人短。常说妄语。诬人恶事。传言 <lb ed="X" n="0286a12"/><lb ed="R106" n="0385a09"/>两舌。恶口伤人。生病之根。鬥诤之本。恶名流佈。人 <lb ed="X" n="0286a13"/><lb ed="R106" n="0385a10"/>所讥嫌。贬斥圣贤。怨黩天地。废忘事业。破散家财。 <lb ed="X" n="0286a14"/><lb ed="R106" n="0385a11"/>恒无惭愧。不知羞耻。捶打奴婢。横杀众生。奸婬他 <lb ed="X" n="0286a15"/><lb ed="R106" n="0385a12"/>妇。偷人财物。疏远善人。狎近恶友。常怀恚怒。日夜 <lb ed="X" n="0286a16"/><lb ed="R106" n="0385a13"/>忧愁。牵东引西。持南著北。倒街卧巷。堕车坠马。逢 <lb ed="X" n="0286a17"/><lb ed="R106" n="0385a14"/>河落水。持灯失火。暑月热亡。寒冬冻死。此三十六 <lb ed="X" n="0286a18"/><lb ed="R106" n="0385a15"/>失。皆由一饮而备。故云。过非小矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a19"/><lb ed="R106" n="0385a16"/><p xml:id="pX60p0286a1901">二感果</p> <lb ed="X" n="0286a20"/><lb ed="R106" n="0385a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0286a2001">贪饮之人。死堕沸屎地狱。生生愚痴。失智慧种。迷 <lb ed="X" n="0286a21"/><lb ed="R106" n="0385a18"/><g ref="#CB05943">魂</g>狂药。烈于砒鸩。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286a22"/><lb ed="R106" n="0385b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0286a2201">释。贪饮者。谓贪其香味。饮之快意也。殊不知快意。 <lb ed="X" n="0286a23"/><lb ed="R106" n="0385b02"/>即生顚倒。顚倒便失正念。失正念。则失<persName>佛</persName>种矣轮 <lb ed="X" n="0286a24"/><lb ed="R106" n="0385b03"/>转五道经云。为人喜饮酒者。死入沸屎泥犁中。後 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0286b" n="0286b"/> <lb ed="X" n="0286b01"/><lb ed="R106" n="0385b04"/>堕猩猩兽中。後生为人。愚痴暗钝。故无所知。教化 <lb ed="X" n="0286b02"/><lb ed="R106" n="0385b05"/>地狱经云。<name role="" type="person">信相菩萨</name>白<persName>佛</persName>言。复有众生。或顚或狂。 <lb ed="X" n="0286b03"/><lb ed="R106" n="0385b06"/>或痴或呆。不别好醜。何罪所致。<persName>佛</persName>言。以前世时。坐 <lb ed="X" n="0286b04"/><lb ed="R106" n="0385b07"/>饮酒醉乱。犯三十六失。後得痴身。如似醉人。不识 <lb ed="X" n="0286b05"/><lb ed="R106" n="0385b08"/>尊卑。不识好醜。故获此罪。然善恶无爽。有因必果。 <lb ed="X" n="0286b06"/><lb ed="R106" n="0385b09"/>贪饮故堕沸屎。醉乱故失智慧。迷魂狂药者。以酒 <lb ed="X" n="0286b07"/><lb ed="R106" n="0385b10"/>能使人顚倒错乱。外失威仪。内丧真性故。烈于砒 <lb ed="X" n="0286b08"/><lb ed="R106" n="0385b11"/>鸩者。砒是砒礵。服之。心神扰乱而死。鸩。是鸩鸟。大 <lb ed="X" n="0286b09"/><lb ed="R106" n="0385b12"/>如斑鸠。食蛇之物。凡饮食中。反毛搅之。服者即死。 <lb ed="X" n="0286b10"/><lb ed="R106" n="0385b13"/>烈者。谓酒之酷。更甚于砒鸩之毒也。然砒鸩之毒。 <lb ed="X" n="0286b11"/><lb ed="R106" n="0385b14"/>不过毁其色身。未来又得人身。饮酒之毒。能壞戒 <lb ed="X" n="0286b12"/><lb ed="R106" n="0385b15"/>身。戒身一壞。则难复矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b13"/><lb ed="R106" n="0385b16"/><p xml:id="pX60p0286b1301">三立誓</p> <lb ed="X" n="0286b14"/><lb ed="R106" n="0385b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0286b1401">故经云。寧饮烊铜。愼勿犯酒。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b15"/><lb ed="R106" n="0385b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0286b1501">释。寧饮烊铜者。想酒之过。利害如是。故作誓言。寧 <lb ed="X" n="0286b16"/><lb ed="R106" n="0386a01"/>饮烊铜。腐烂我身。而终不饮酒也。以上经论。及诸 <lb ed="X" n="0286b17"/><lb ed="R106" n="0386a02"/>书史。种种言词譬喩。总之劝勉離诸酒过也。盖天 <lb ed="X" n="0286b18"/><lb ed="R106" n="0386a03"/>下毒之猛烈。无甚于砒鸩诸毒。及以烊铜。故擧喩 <lb ed="X" n="0286b19"/><lb ed="R106" n="0386a04"/>以戒之。为<persName>佛</persName>弟子。能不醒乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b20"/><lb ed="R106" n="0386a05"/><p xml:id="pX60p0286b2001">三结劝</p> <lb ed="X" n="0286b21"/><lb ed="R106" n="0386a06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0286b2101">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286b22"/><lb ed="R106" n="0386a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0286b2201">释。舍利弗问经云。迦兰陀竹园精舍。一比丘疾笃 <lb ed="X" n="0286b23"/><lb ed="R106" n="0386a08"/>将死。优波離问。汝须何药。曰须酒。实违毘尼。寧尽 <lb ed="X" n="0286b24"/><lb ed="R106" n="0386a09"/>身命。无容犯酒。优波離言。若为病开。<persName>如来</persName>所许。于 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0286c" n="0286c"/> <lb ed="X" n="0286c01"/><lb ed="R106" n="0386a10"/>是服酒差病。比丘怀惭。犹谓犯酒。往至<persName>佛</persName>所。慇勤 <lb ed="X" n="0286c02"/><lb ed="R106" n="0386a11"/>悔过。<persName>佛</persName>为说法。得罗汉道。粱高僧传云。法遇在江 <lb ed="X" n="0286c03"/><lb ed="R106" n="0386a12"/>陵<name role="" type="person">长沙寺</name>。一僧饮酒。废夕烧香。遇但罚不遣。师道 <lb ed="X" n="0286c04"/><lb ed="R106" n="0386a13"/>安以筒盛荆。寄遇。遇向筒致敬伏地。令维那行杖。 <lb ed="X" n="0286c05"/><lb ed="R106" n="0386a14"/>垂泪自责。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c06"/><lb ed="R106" n="0386a15"/><p xml:id="pX60p0286c0601">第六著香花鬘戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0286c07"/><lb ed="R106" n="0386a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0286c0701">六曰。不著香花鬘。不香涂身。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c08"/><lb ed="R106" n="0386a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0286c0801">释。不著。香花等者。断其贪爱也。贪爱若断。即同<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0286c09"/><lb ed="R106" n="0386a18"/>身。依正莊严。自然具足。欲得莊严具足。先当離香 <lb ed="X" n="0286c10"/><lb ed="R106" n="0386b01"/>触二尘也。盖世人皆知。<persName>如来</persName>依正莊严。世无能比。 <lb ed="X" n="0286c11"/><lb ed="R106" n="0386b02"/>而不知<persName>如来</persName>依正。从旷劫苦行修成。断灭贪爱所 <lb ed="X" n="0286c12"/><lb ed="R106" n="0386b03"/>感。今人苦行不修。贪爱不断。而欲彷彿<persName>如来</persName>依正 <lb ed="X" n="0286c13"/><lb ed="R106" n="0386b04"/>者。譬如贫人。服帝王服。其祸速至矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c14"/><lb ed="R106" n="0386b05"/><p xml:id="pX60p0286c1401">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分二</note>初明 <lb ed="X" n="0286c15"/><lb ed="R106" n="0386b06"/>境</p> <lb ed="X" n="0286c16"/><lb ed="R106" n="0386b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0286c1601">解曰。花鬘者。西域人贯华作鬘。以严其首。此土则 <lb ed="X" n="0286c17"/><lb ed="R106" n="0386b08"/>缯绒金宝。制饰巾冠之类是也。香涂身者西域贵 <lb ed="X" n="0286c18"/><lb ed="R106" n="0386b09"/>人。用名香为末。令靑衣摩身。此土则佩香熏香。脂 <lb ed="X" n="0286c19"/><lb ed="R106" n="0386b10"/>粉之类是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0286c20"/><lb ed="R106" n="0386b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0286c2001">释。梵语磨罗。此去花鬘。或云璎珞。天竺人多用苏 <lb ed="X" n="0286c21"/><lb ed="R106" n="0386b12"/>摩那等花。行列贯串。以严其首。名之为鬘。无论男 <lb ed="X" n="0286c22"/><lb ed="R106" n="0386b13"/>女。皆以此而莊严之。缯。是细绢。绒。即刮绒。练熟丝 <lb ed="X" n="0286c23"/><lb ed="R106" n="0386b14"/>也。制饰者。谓以金银七宝等物。装饰璎珞环玔。幷 <lb ed="X" n="0286c24"/><lb ed="R106" n="0386b15"/>製造巾冠之类也。其巾冠之制。始于黄帝之时。古 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0287a" n="0287a"/> <lb ed="X" n="0287a01"/><lb ed="R106" n="0386b16"/>礼二十始冠。其士人用冠。庶人用巾。自後子雲东 <lb ed="X" n="0287a02"/><lb ed="R106" n="0386b17"/>坡。各制其式。名不一定名香者。谓沉檀速麝。龙脑 <lb ed="X" n="0287a03"/><lb ed="R106" n="0386b18"/>苏合。薰陆白胶等贵重之香也。涂身者。天竺国法 <lb ed="X" n="0287a04"/><lb ed="R106" n="0387a01"/>贵勝男女。皆用好香为末。或洗浴之後。令童子以 <lb ed="X" n="0287a05"/><lb ed="R106" n="0387a02"/>涂其身。如此方香肥皂之类。靑衣侍童也。如玄真 <lb ed="X" n="0287a06"/><lb ed="R106" n="0387a03"/>子。命樵靑竹裡煎茶是也。此方有佩带香囊。或用 <lb ed="X" n="0287a07"/><lb ed="R106" n="0387a04"/>香筒。以熏衣被。乃至涂抹胭脂腻粉等。皆摄此戒 <lb ed="X" n="0287a08"/><lb ed="R106" n="0387a05"/>二仪录云。胭脂起自纣以红蓝花汁作脂。为桃花 <lb ed="X" n="0287a09"/><lb ed="R106" n="0387a06"/>籹燕国所出也。银粉古今註云。三代以铅为粉。此 <lb ed="X" n="0287a10"/><lb ed="R106" n="0387a07"/>皆俗态也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a11"/><lb ed="R106" n="0387a08"/><p xml:id="pX60p0287a1101">二显戒</p> <lb ed="X" n="0287a12"/><lb ed="R106" n="0387a09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0287a1201">出家之人。岂宜用此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a13"/><lb ed="R106" n="0387a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0287a1301">释。谓出家人。若用缯绒金宝等。制饰帽笠者即如 <lb ed="X" n="0287a14"/><lb ed="R106" n="0387a11"/>天竺贯花作鬘。以严其首也。若佩香熏香者。即是 <lb ed="X" n="0287a15"/><lb ed="R106" n="0387a12"/>以香涂身也此皆俗士所为。非僧所用。既然出俗 <lb ed="X" n="0287a16"/><lb ed="R106" n="0387a13"/>当远離饰好。修出世道壞色为服。莊严法身戒定 <lb ed="X" n="0287a17"/><lb ed="R106" n="0387a14"/>为香熏无漏体。讵可同俗行事。恣心贪爱耶。故云 <lb ed="X" n="0287a18"/><lb ed="R106" n="0387a15"/>岂宜用此。若贪爱心。著是物者非<persName>佛</persName>弟子。何也以 <lb ed="X" n="0287a19"/><lb ed="R106" n="0387a16"/>贪爱心。是发欲之本。欲念若除。则诸恶不生也。大 <lb ed="X" n="0287a20"/><lb ed="R106" n="0387a17"/>菩萨藏经云。若有味著花鬘涂香。即是味著热铁 <lb ed="X" n="0287a21"/><lb ed="R106" n="0387a18"/>花鬘亦是味著屎尿涂身也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287a22"/><lb ed="R106" n="0387b01"/><p xml:id="pX60p0287a2201">二引证<note place="inline">分五</note>初思古</p> <lb ed="X" n="0287a23"/><lb ed="R106" n="0387b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0287a2301"><persName>佛</persName>制三衣。俱用粗疏麻而兽毛蚕口。害物伤慈。非 <lb ed="X" n="0287a24"/><lb ed="R106" n="0387b03"/>所应也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0287b" n="0287b"/> <lb ed="X" n="0287b01"/><lb ed="R106" n="0387b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0287b0101">释。<persName>佛</persName>制如上。三衣者安陀会<g ref="#CB15106">鬱</g>多罗僧。僧伽梨也 <lb ed="X" n="0287b02"/><lb ed="R106" n="0387b05"/>粗者。不精疏者。不緻。此引智度论文而语之。以诫 <lb ed="X" n="0287b03"/><lb ed="R106" n="0387b06"/>不得贪好故兽毛。裘褐之类。蚕口。紬绢之类。此皆 <lb ed="X" n="0287b04"/><lb ed="R106" n="0387b07"/>从杀生而成。故曰害物。有亏慈济之心。故曰伤慈 <lb ed="X" n="0287b05"/><lb ed="R106" n="0387b08"/>既违<persName>佛</persName>制。复伤仁慈。故曰非所应也大智照律师 <lb ed="X" n="0287b06"/><lb ed="R106" n="0387b09"/>云。智度论明。昔日迦葉<persName>如来</persName>。授我释迦本师衣者 <lb ed="X" n="0287b07"/><lb ed="R106" n="0387b10"/>十三条。粗布僧伽梨是也洎至垂灭。亲付饮光尊 <lb ed="X" n="0287b08"/><lb ed="R106" n="0387b11"/>者于鸡足山。以待弥勒可见<persName>佛</persName><persName>佛</persName>所持。粗布衣也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b09"/><lb ed="R106" n="0387b12"/><p xml:id="pX60p0287b0901">二开权</p> <lb ed="X" n="0287b10"/><lb ed="R106" n="0387b13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0287b1001">除年及七十。衰颓之甚。非绵不暖者。或可为之。馀 <lb ed="X" n="0287b11"/><lb ed="R106" n="0387b14"/>俱不可。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b12"/><lb ed="R106" n="0387b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0287b1201">释。气弱日衰。力少曰颓。甚者。不堪极也。谓七十<anchor xml:id="nkr_note_add_0287b1201" n="0287b1201"/><anchor xml:id="beg0287b1201" n="0287b1201"/>已<anchor xml:id="end0287b1201"/> <lb ed="X" n="0287b13"/><lb ed="R106" n="0387b16"/>後。血气衰微。神力不堪。粗重衣服。不能行动。故权 <lb ed="X" n="0287b14"/><lb ed="R106" n="0387b17"/>许之。此大师以世间服。而垂慈故。非三衣也。或者 <lb ed="X" n="0287b15"/><lb ed="R106" n="0387b18"/>不定也。谓衰颓不甚。则不许也。感通传云。唐乾封 <lb ed="X" n="0287b16"/><lb ed="R106" n="0388a01"/>二年二月。四天王白宣律师曰。释迦<persName>如来</persName>初成道 <lb ed="X" n="0287b17"/><lb ed="R106" n="0388a02"/>时。乃至涅槃。唯服粗布僧伽梨。及白<g ref="#CB00626">氎</g>三衣。未曾 <lb ed="X" n="0287b18"/><lb ed="R106" n="0388a03"/>著其蚕衣缯帛也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b19"/><lb ed="R106" n="0388a04"/><p xml:id="pX60p0287b1901">三俗俭</p> <lb ed="X" n="0287b20"/><lb ed="R106" n="0388a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0287b2001">夏禹。恶衣。公孙布被。王臣之贵。宜为不为。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287b21"/><lb ed="R106" n="0388a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0287b2101">释。恶者。敞衣。颂禹之德也。通鉴载。伯禹。夏后氏。名 <lb ed="X" n="0287b22"/><lb ed="R106" n="0388a07"/>文命。字高密。<anchor xml:id="nkr_note_add_0287b2201" n="0287b2201"/><anchor xml:id="beg0287b2201" n="0287b2201"/>谥<anchor xml:id="end0287b2201"/>法。受禅成功曰禹。祖颛顼。父<g ref="#CB16727">鲧</g>。乃 <lb ed="X" n="0287b23"/><lb ed="R106" n="0388a08"/>黄帝玄孙也。孕岁有二月。尧戊戌五十八载。六月 <lb ed="X" n="0287b24"/><lb ed="R106" n="0388a09"/>六日生于<g ref="#CB15116">僰</g>道之石纽鄕。长于西羌。以土德王。正 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0287c" n="0287c"/> <lb ed="X" n="0287c01"/><lb ed="R106" n="0388a10"/>建寅。百有六岁。崩于会稽。尧时洪水滔天。<g ref="#CB16727">鲧</g>治水 <lb ed="X" n="0287c02"/><lb ed="R106" n="0388a11"/>无功。舜乃擧禹续父业。居外十三年。以开九州。三 <lb ed="X" n="0287c03"/><lb ed="R106" n="0388a12"/>过其门不入。水害遂息。受舜禅位。都于安邑。国号 <lb ed="X" n="0287c04"/><lb ed="R106" n="0388a13"/>曰夏。禹为人。敏给克勤。其德不违。其仁可亲。其言 <lb ed="X" n="0287c05"/><lb ed="R106" n="0388a14"/>可信。其声应钟。律身有法度。故孔子称曰菲饮食。 <lb ed="X" n="0287c06"/><lb ed="R106" n="0388a15"/>而致孝乎鬼神。恶衣服而致美乎蔽冕。卑宫室而 <lb ed="X" n="0287c07"/><lb ed="R106" n="0388a16"/>尽力乎沟洫。禹。吾无间然矣。昔帝尧。布衣掩形。鹿 <lb ed="X" n="0287c08"/><lb ed="R106" n="0388a17"/>裘御寒。衣履不敝不更换。汉文帝。亦身衣弋绨。帏 <lb ed="X" n="0287c09"/><lb ed="R106" n="0388a18"/>帐无文。<name role="" type="person">晋武帝</name>焚雉头裘。犹敕不许贡献。奇技异 <lb ed="X" n="0287c10"/><lb ed="R106" n="0388b01"/>服。斯等圣君非一。不能尽擧也。公孙。姓也。名弘。汉 <lb ed="X" n="0287c11"/><lb ed="R106" n="0388b02"/>武帝征为博士。天子察其敦厚。遂以为御史大夫。 <lb ed="X" n="0287c12"/><lb ed="R106" n="0388b03"/>食不重肉。脱粟之饭。而为布被。俸禄皆给予仰食 <lb ed="X" n="0287c13"/><lb ed="R106" n="0388b04"/>之宾。家无所馀。时<name role="" type="person">汲黯</name>奏曰。弘位在三公。然为布 <lb ed="X" n="0287c14"/><lb ed="R106" n="0388b05"/>被。此诈也。帝问弘。弘谢曰有之。诚中弘病。夫以三 <lb ed="X" n="0287c15"/><lb ed="R106" n="0388b06"/>公为布被。实饰诈以钓名。且无<name role="" type="person">汲黯</name>之忠。陛下安 <lb ed="X" n="0287c16"/><lb ed="R106" n="0388b07"/>得闻此言。天子以为谦让。愈益厚之。以弘为丞相 <lb ed="X" n="0287c17"/><lb ed="R106" n="0388b08"/>封平津侯。年八十而终。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287c18"/><lb ed="R106" n="0388b09"/><p xml:id="pX60p0287c1801">四僧节</p> <lb ed="X" n="0287c19"/><lb ed="R106" n="0388b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0287c1901">岂得道人。反贪华饰。壞色为服。粪扫蔽形。固其宜矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0287c20"/><lb ed="R106" n="0388b11"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0287c2001">释。道人者。学道之人也华。花缫饰。装饰出家受戒 <lb ed="X" n="0287c21"/><lb ed="R106" n="0388b12"/>期得道果。而反贪花缫服饰。则于道行无益矣。壞 <lb ed="X" n="0287c22"/><lb ed="R106" n="0388b13"/>色者凡檀越所施衣财。用草根树皮。染成靑。黑。木 <lb ed="X" n="0287c23"/><lb ed="R106" n="0388b14"/>兰。三种壞色一。壞其贪爱之心。与道相应故。二。壞 <lb ed="X" n="0287c24"/><lb ed="R106" n="0388b15"/>其五大上色。以别俗服故。亦名缁色。即壞色也。粪 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0288a" n="0288a"/> <lb ed="X" n="0288a01"/><lb ed="R106" n="0388b16"/>扫衣者。律有十种。谓世人所弃。不用之物。视同粪 <lb ed="X" n="0288a02"/><lb ed="R106" n="0388b17"/>扫故。比丘拾来。浣染成袈裟色。缝補三衣。以蔽形 <lb ed="X" n="0288a03"/><lb ed="R106" n="0388b18"/>体知足进道。息驰求心断憍恣念。故曰固其宜矣 <lb ed="X" n="0288a04"/><lb ed="R106" n="0389a01"/>昔比丘持粪扫衣。就河而洗诸天取汁。用洗自身。 <lb ed="X" n="0288a05"/><lb ed="R106" n="0389a02"/>而不辞秽次外道持净<g ref="#CB00626">氎</g>将洗。诸天遥遮。勿汚池 <lb ed="X" n="0288a06"/><lb ed="R106" n="0389a03"/>水。是知重其德。不重其物也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288a07"/><lb ed="R106" n="0389a04"/><p xml:id="pX60p0288a0701">五擧况</p> <lb ed="X" n="0288a08"/><lb ed="R106" n="0389a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0288a0801">古有高僧三十年著一<g ref="#CB05215">緉</g>鞋况凡辈乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288a09"/><lb ed="R106" n="0389a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0288a0901">释。高僧者谓居尘不染。道高德重之称也。双履曰 <lb ed="X" n="0288a10"/><lb ed="R106" n="0389a07"/><g ref="#CB05215">緉</g>。唐高僧传云慧休法师十六岁出家学通经论 <lb ed="X" n="0288a11"/><lb ed="R106" n="0389a08"/>尤善花严唯有律部。未遑精阅。意以为戒可事求。 <lb ed="X" n="0288a12"/><lb ed="R106" n="0389a09"/>按读即晓。未劳师授。後披一卷。性遮茫然。方悔前 <lb ed="X" n="0288a13"/><lb ed="R106" n="0389a10"/>议。乃请律提甁。从洪律师。听四分律。三十馀遍。而 <lb ed="X" n="0288a14"/><lb ed="R106" n="0389a11"/>顾诸学徒曰。余往听经论。一遍入神。今听律部。逾 <lb ed="X" n="0288a15"/><lb ed="R106" n="0389a12"/>增逾暗。岂非理可虚求事难通会。是以尝听砺公 <lb ed="X" n="0288a16"/><lb ed="R106" n="0389a13"/>讲律砺曰。法师大德暮年。如何犹勤律部。休曰。余 <lb ed="X" n="0288a17"/><lb ed="R106" n="0389a14"/>忆出家之始。从虎口中来。岂以老朽。而可斯须離 <lb ed="X" n="0288a18"/><lb ed="R106" n="0389a15"/>耶。吾恨不得常闻耳。今之後学。薄知文句。宗致渺 <lb ed="X" n="0288a19"/><lb ed="R106" n="0389a16"/>然。即预师笵。所以终夜长歎矣。休敬愼三业。怀课 <lb ed="X" n="0288a20"/><lb ed="R106" n="0389a17"/>六时。奉禁守道。逾衰逾笃。衣服趣得盖体。幞悬壁 <lb ed="X" n="0288a21"/><lb ed="R106" n="0389a18"/>上著一麻鞋经三十馀年。遇软地则赤脚。人问之 <lb ed="X" n="0288a22"/><lb ed="R106" n="0389b01"/>故。答曰。信施难消。帝屡召入京。固以疾辞。春秋八 <lb ed="X" n="0288a23"/><lb ed="R106" n="0389b02"/>十有八。又唐通慧禅师大悟後。布衲重缝。冬夏不 <lb ed="X" n="0288a24"/><lb ed="R106" n="0389b03"/>易。晚年唯一裙一被。一麻鞋二十馀载。遇沙地则 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0288b" n="0288b"/> <lb ed="X" n="0288b01"/><lb ed="R106" n="0389b04"/>穿之。恐伤父母遗体故。遇软地则赤脚行。恐损他 <lb ed="X" n="0288b02"/><lb ed="R106" n="0389b05"/>信施故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288b03"/><lb ed="R106" n="0389b06"/><p xml:id="pX60p0288b0301">三结劝</p> <lb ed="X" n="0288b04"/><lb ed="R106" n="0389b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0288b0401">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288b05"/><lb ed="R106" n="0389b08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0288b0501">释。<name role="" type="person">优多罗</name>母经云。<name role="" type="person">优多罗</name>比丘。尊<persName>佛</persName>乐法。酒不历 <lb ed="X" n="0288b06"/><lb ed="R106" n="0389b09"/>口。过午不食。香花脂粉。未尝附身。母为饿鬼。优多 <lb ed="X" n="0288b07"/><lb ed="R106" n="0389b10"/>罗以甁盛水。杨枝著中。法服复上。饭比丘僧。擧名 <lb ed="X" n="0288b08"/><lb ed="R106" n="0389b11"/>咒愿。母免重咎。<name role="" type="person">阿育王</name>经云。南天竺有一男子。于 <lb ed="X" n="0288b09"/><lb ed="R106" n="0389b12"/><persName>佛</persName>法中出家。少欲知足。不乐荣显。不以酥油摩身。 <lb ed="X" n="0288b10"/><lb ed="R106" n="0389b13"/>不以汤水洗浴。不食酥油。不愿华饰。常畏生死。诣 <lb ed="X" n="0288b11"/><lb ed="R106" n="0389b14"/><name role="" type="person">摩偷罗国</name>。礼敬<name role="" type="person">优婆毱多</name>。一闻说法。精进思惟。得 <lb ed="X" n="0288b12"/><lb ed="R106" n="0389b15"/>罗汉果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288b13"/><lb ed="R106" n="0389b16"/><p xml:id="pX60p0288b1301">第七歌舞观听戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0288b14"/><lb ed="R106" n="0389b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0288b1401">七曰。不歌舞倡伎。不往观听。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288b15"/><lb ed="R106" n="0389b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0288b1501">释。不歌舞者。身口无过。不观听者。眼耳淸净也。学 <lb ed="X" n="0288b16"/><lb ed="R106" n="0390a01"/>道以修身为本。当守口如甁。防意如城。唯务一心。 <lb ed="X" n="0288b17"/><lb ed="R106" n="0390a02"/>精勤办道。然三界之中。擧足动步。无非罪苦。古人 <lb ed="X" n="0288b18"/><lb ed="R106" n="0390a03"/>说。暂时不在。如同死人。道业未成。有何乐处。初心 <lb ed="X" n="0288b19"/><lb ed="R106" n="0390a04"/>一失。後悔难追。故曰。不得歌舞倡伎。及往观听也。 <lb ed="X" n="0288b20"/><lb ed="R106" n="0390a05"/>尝论耳目之于声色。极易昏人神智。亦能发人悟 <lb ed="X" n="0288b21"/><lb ed="R106" n="0390a06"/>機。故仙人缘之而神足顿失楼子因之。而心地豁 <lb ed="X" n="0288b22"/><lb ed="R106" n="0390a07"/>开。推其昏智之源。谓被声色流转。故名顺流。顺者 <lb ed="X" n="0288b23"/><lb ed="R106" n="0390a08"/>下也。究其发悟之本。不被声色流转。故名逆流。逆 <lb ed="X" n="0288b24"/><lb ed="R106" n="0390a09"/>者。上也。今之博地凡夫。不被声色流转者少。故于 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0288c" n="0288c"/> <lb ed="X" n="0288c01"/><lb ed="R106" n="0390a10"/>道日远矣。是以初学者。当避声色。如刀剑。观戏笑。 <lb ed="X" n="0288c02"/><lb ed="R106" n="0390a11"/>犹如哭。歌舞如狂。外境不耽。则内心自寂也。昔<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0288c03"/><lb ed="R106" n="0390a12"/>在世时。大权菩萨。感<persName>佛</persName>恩德。现天人身。常以梵呗 <lb ed="X" n="0288c04"/><lb ed="R106" n="0390a13"/>歌赞于<persName>佛</persName>。或演无常。苦。空。无我之音。令诸众生。感 <lb ed="X" n="0288c05"/><lb ed="R106" n="0390a14"/>悟真常。使水鸟树。林。咸宣妙法。岂可同于世间。歌 <lb ed="X" n="0288c06"/><lb ed="R106" n="0390a15"/>舞倡伎。而比喩耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288c07"/><lb ed="R106" n="0390a16"/><p xml:id="pX60p0288c0701">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分二</note>初明 <lb ed="X" n="0288c08"/><lb ed="R106" n="0390a17"/>境</p> <lb ed="X" n="0288c09"/><lb ed="R106" n="0390a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0288c0901">解曰。歌者。口出歌曲。舞者。身为戏舞。倡伎者。谓琴。 <lb ed="X" n="0288c10"/><lb ed="R106" n="0390b01"/>瑟。箫。管。之类是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0288c11"/><lb ed="R106" n="0390b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0288c1101">释。歌曲者。谓引声扬韵。唱和曲调也。乐书云。乐有 <lb ed="X" n="0288c12"/><lb ed="R106" n="0390b03"/>歌。歌有曲。曲有词。所以诗言志。歌咏言。尔雅云。长 <lb ed="X" n="0288c13"/><lb ed="R106" n="0390b04"/>引其声。比于琴瑟曰歌。歌声远闻曰谣。故善歌者。 <lb ed="X" n="0288c14"/><lb ed="R106" n="0390b05"/>有含商吐角之音也。戏舞者。如霓裳芰饰。窈窕翩 <lb ed="X" n="0288c15"/><lb ed="R106" n="0390b06"/>翻。及身首变现。手足跳踯等。倡伎者。即伶人也。谓 <lb ed="X" n="0288c16"/><lb ed="R106" n="0390b07"/>能鼓吹。琴瑟箫管之类。以娱乐也。又琴瑟。是丝乐。 <lb ed="X" n="0288c17"/><lb ed="R106" n="0390b08"/>箫管。是竹乐。琴者。尔雅疏曰。伏羲斫桐为琴。又云。 <lb ed="X" n="0288c18"/><lb ed="R106" n="0390b09"/>神农。氏作别名曰離。大者。絃二十七。未详长短。廣 <lb ed="X" n="0288c19"/><lb ed="R106" n="0390b10"/>雅曰。琴长三尺六寸六分。表期之三百六十日。合 <lb ed="X" n="0288c20"/><lb ed="R106" n="0390b11"/>天人之和。廣六寸。表六合。腰阔四寸。亦表四时。前 <lb ed="X" n="0288c21"/><lb ed="R106" n="0390b12"/>廣後狭表尊卑。面圆背方。表天地。五絃。表五行。十 <lb ed="X" n="0288c22"/><lb ed="R106" n="0390b13"/>三徽。表十二律。馀一徽。表闰。後文王加少宫。少商。 <lb ed="X" n="0288c23"/><lb ed="R106" n="0390b14"/>二絃。或七。或云。加文武二絃。字彙云。大者。长八尺 <lb ed="X" n="0288c24"/><lb ed="R106" n="0390b15"/>一寸。中。长三尺六寸六分。诗義云。凤池四寸。表四 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0289a" n="0289a"/> <lb ed="X" n="0289a01"/><lb ed="R106" n="0390b16"/>时。龙池八寸。表八风。又有说云。琴有三十三絃。緪 <lb ed="X" n="0289a02"/><lb ed="R106" n="0390b17"/>桑为之。以修身理性。反其天真。今人用之。为戏乐 <lb ed="X" n="0289a03"/><lb ed="R106" n="0390b18"/>误矣。瑟者。尔雅疏曰。伏羲作五十絃。黄帝破为二 <lb ed="X" n="0289a04"/><lb ed="R106" n="0391a01"/>十五絃。礼图旧云。雅瑟长八尺一寸。二十三絃。其 <lb ed="X" n="0289a05"/><lb ed="R106" n="0391a02"/>常用者。十九絃。馀四絃。颂瑟长七尺二寸。二十五 <lb ed="X" n="0289a06"/><lb ed="R106" n="0391a03"/>絃。尽用之。郑註云。大瑟。别名曰洒。又吕氏春秋云 <lb ed="X" n="0289a07"/><lb ed="R106" n="0391a04"/>朱襄氏之世。天下多风。阳气不积。果实不成。故斌 <lb ed="X" n="0289a08"/><lb ed="R106" n="0391a05"/>王建五絃之瑟。瞽瞍作十五絃。舜益八纮。汉武帝 <lb ed="X" n="0289a09"/><lb ed="R106" n="0391a06"/>歌儿。作二十五絃。白虎通云。琴者。禁也。所以禁止 <lb ed="X" n="0289a10"/><lb ed="R106" n="0391a07"/>邪想。以正人心志也。瑟者。啬也。闲也。所以惩忿窒 <lb ed="X" n="0289a11"/><lb ed="R106" n="0391a08"/>欲。正人之德也。箫者。风俗通云。舜作箫。编小竹管 <lb ed="X" n="0289a12"/><lb ed="R106" n="0391a09"/>为之。参差不齐。象凤之翼。博雅云。大者。二十三管。 <lb ed="X" n="0289a13"/><lb ed="R106" n="0391a10"/>长尺四寸。小者。十六管。长尺二寸。尔雅云。大者。名 <lb ed="X" n="0289a14"/><lb ed="R106" n="0391a11"/>言。小者名筊。释名。箫。肃也。其声肃肃而淸也。又礼 <lb ed="X" n="0289a15"/><lb ed="R106" n="0391a12"/>记曰。女娲作笙。说文云。笙者。象凤之巢。大者名巢。 <lb ed="X" n="0289a16"/><lb ed="R106" n="0391a13"/>十九簧。小者名和。十三簧。管者。长一尺。围寸。漆竹 <lb ed="X" n="0289a17"/><lb ed="R106" n="0391a14"/>为之。如笛六孔。十二月之音。大者名簥。小者名<g ref="#CB17358">篎</g>。 <lb ed="X" n="0289a18"/><lb ed="R106" n="0391a15"/>竖吹。如箫。形如篪籥。周礼曰。篪竹为之。长尺四寸。 <lb ed="X" n="0289a19"/><lb ed="R106" n="0391a16"/>七孔横吹。毛传曰。籥竹为之。如笛三孔。横吹。文王 <lb ed="X" n="0289a20"/><lb ed="R106" n="0391a17"/>之乐。风俗通云。笛者。武帝时。丘仲作。长尺四寸。六 <lb ed="X" n="0289a21"/><lb ed="R106" n="0391a18"/>孔。或七孔。笛者。涤也。所以荡涤邪秽。纳之雅正也。 <lb ed="X" n="0289a22"/><lb ed="R106" n="0391b01"/>乐书云。剪雲梦之霜筠。法龙吟之异韵。今时箫体 <lb ed="X" n="0289a23"/><lb ed="R106" n="0391b02"/>似笛。只在横竖以别也。谓竖者为箫。横者。为笛。其 <lb ed="X" n="0289a24"/><lb ed="R106" n="0391b03"/>馀琵琶箜篌等。皆伎乐之类也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0289b" n="0289b"/> <lb ed="X" n="0289b01"/><lb ed="R106" n="0391b04"/><p xml:id="pX60p0289b0101">二显戒</p> <lb ed="X" n="0289b02"/><lb ed="R106" n="0391b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0289b0201">不得自作。亦不得他人作时。故往观听。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289b03"/><lb ed="R106" n="0391b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0289b0301">释。不得自作者。谓不得自<anchor xml:id="nkr_note_add_0289b0301" n="0289b0301"/><anchor xml:id="beg0289b0301" n="0289b0301"/>己<anchor xml:id="end0289b0301"/>口唱歌曲。及歌咏诵 <lb ed="X" n="0289b04"/><lb ed="R106" n="0391b07"/>经。如婆罗门。吟诗读书等声也。亦不得身为戏舞 <lb ed="X" n="0289b05"/><lb ed="R106" n="0391b08"/>如霓裳窈窕登场。假妆故事。乃至掉臂叉手。执刀 <lb ed="X" n="0289b06"/><lb ed="R106" n="0391b09"/>挥戟等。皆不得也。故往者。有心故往。步步招愆无 <lb ed="X" n="0289b07"/><lb ed="R106" n="0391b10"/>心而遇。住则成罪也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289b08"/><lb ed="R106" n="0391b11"/><p xml:id="pX60p0289b0801">二引证<note place="inline">分四</note>初欲害</p> <lb ed="X" n="0289b09"/><lb ed="R106" n="0391b12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0289b0901">古有仙人。因听女歌音声微妙。遽失神足观听之 <lb ed="X" n="0289b10"/><lb ed="R106" n="0391b13"/>害如是。况自作乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289b11"/><lb ed="R106" n="0391b14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0289b1101">释。遽。即也。神足者。谓神仙有五通。一。天耳通谓一 <lb ed="X" n="0289b12"/><lb ed="R106" n="0391b15"/>切苦乐音声。悉能闻故。二。天眼通。谓一切形色。及 <lb ed="X" n="0289b13"/><lb ed="R106" n="0391b16"/>诸众生。死此生彼苦乐之相。悉能见故。三。宿命通 <lb ed="X" n="0289b14"/><lb ed="R106" n="0391b17"/>谓自他多生所行之事悉能知故四。他心通谓他 <lb ed="X" n="0289b15"/><lb ed="R106" n="0391b18"/>人心中。思惟善恶之事悉能知故五。神足通谓随 <lb ed="X" n="0289b16"/><lb ed="R106" n="0392a01"/>意变现。飞行自在。一切所为。无有障碍故大毘婆 <lb ed="X" n="0289b17"/><lb ed="R106" n="0392a02"/>沙论云。昔有骘陀衍那王将诸宫女。诣水迹山。除 <lb ed="X" n="0289b18"/><lb ed="R106" n="0392a03"/>去男子。纯与女人。烧众名香奏五伎乐。露形而舞 <lb ed="X" n="0289b19"/><lb ed="R106" n="0392a04"/>乐音淸妙。香气芬馥。时有五百仙人。乘神通上过 <lb ed="X" n="0289b20"/><lb ed="R106" n="0392a05"/>或见色。或闻声。或嗅香皆退神通。一时堕下。如折 <lb ed="X" n="0289b21"/><lb ed="R106" n="0392a06"/>翼鸟。不复能飞。王见问曰。汝等是谁。诸仙答言。我 <lb ed="X" n="0289b22"/><lb ed="R106" n="0392a07"/>是仙人。王言。汝得非非想定否。仙言未得。乃至问 <lb ed="X" n="0289b23"/><lb ed="R106" n="0392a08"/>言汝得初禅否。仙言曾得今失。时王嗔言。不離欲 <lb ed="X" n="0289b24"/><lb ed="R106" n="0392a09"/>人。如何观我宫人婇女。便<g ref="#CB15072">拔</g>利剑。断截五百仙人 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0289c" n="0289c"/> <lb ed="X" n="0289c01"/><lb ed="R106" n="0392a10"/>手足彼诸仙人。有从眼根而退。有从耳根而退有 <lb ed="X" n="0289c02"/><lb ed="R106" n="0392a11"/>从鼻根而退。是故一时堕落。故云观听之害如是 <lb ed="X" n="0289c03"/><lb ed="R106" n="0392a12"/>况自作乎。所谓纔生一念欲。便失五神通。是也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289c04"/><lb ed="R106" n="0392a13"/><p xml:id="pX60p0289c0401">二闢妄</p> <lb ed="X" n="0289c05"/><lb ed="R106" n="0392a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0289c0501">今世愚人。因法花有琵琶铙钹之句。恣学音乐。然 <lb ed="X" n="0289c06"/><lb ed="R106" n="0392a15"/>法花乃供养诸<persName>佛</persName>。非自娱也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0289c07"/><lb ed="R106" n="0392a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0289c0701">释。今世。末法时也愚人。不谙教法者。法花乃一乘 <lb ed="X" n="0289c08"/><lb ed="R106" n="0392a17"/>之妙法。琵琶是胡琴。长三尺五寸。象三才五行。四 <lb ed="X" n="0289c09"/><lb ed="R106" n="0392a18"/>絃象四时也。铙闹也谓鸣时则乐音喧闹也。古以 <lb ed="X" n="0289c10"/><lb ed="R106" n="0392b01"/>金造之又铙。止也。凡秉军法卒常执铙。金铙一响 <lb ed="X" n="0289c11"/><lb ed="R106" n="0392b02"/>鼓声即止也。钹。助也。谓鸣时以助乐声也。娱。乐也。 <lb ed="X" n="0289c12"/><lb ed="R106" n="0392b03"/>谓初出家人。无向上志。乃不知出家之体最尊。而 <lb ed="X" n="0289c13"/><lb ed="R106" n="0392b04"/>流俗之风甚下。但闻法花有琵琶铙钹之句。辄便 <lb ed="X" n="0289c14"/><lb ed="R106" n="0392b05"/>恣心肆作。以取其乐。乃不知乐是苦因。然法花是 <lb ed="X" n="0289c15"/><lb ed="R106" n="0392b06"/>使人作。供养诸<persName>佛</persName>。种未来成<persName>佛</persName>之因。受戒之人。果 <lb ed="X" n="0289c16"/><lb ed="R106" n="0392b07"/>能戒行精严。岂无诸天护祐。设或诵经礼忏。犹可 <lb ed="X" n="0289c17"/><lb ed="R106" n="0392b08"/>名为法施。若耽粗细音乐。则恐情生爱染。故不许 <lb ed="X" n="0289c18"/><lb ed="R106" n="0392b09"/>也。甚至曚昧愚人。不学毘尼。谬解圣意。藉言法花 <lb ed="X" n="0289c19"/><lb ed="R106" n="0392b10"/>之句。恣意习学。吹箫打钹。以为娱乐。抑何异于优 <lb ed="X" n="0289c20"/><lb ed="R106" n="0392b11"/>伎人耶。则僧宝沦失。地狱因深。律云。舍利弗。目犍 <lb ed="X" n="0289c21"/><lb ed="R106" n="0392b12"/>连般涅槃<anchor xml:id="nkr_note_add_0289c2101" n="0289c2101"/><anchor xml:id="beg0289c2101" n="0289c2101"/>已<anchor xml:id="end0289c2101"/>。时诸比丘。自作伎乐。吹呗供养。<persName>佛</persName>言。 <lb ed="X" n="0289c22"/><lb ed="R106" n="0392b13"/>不应尔。诸比丘畏愼。不敢令白衣作伎。<persName>佛</persName>乃听许。 <lb ed="X" n="0289c23"/><lb ed="R106" n="0392b14"/>则<persName>佛</persName>制可知矣。问<persName>如来</persName>说法。无有二言。法花律仪。 <lb ed="X" n="0289c24"/><lb ed="R106" n="0392b15"/>皆是<persName>佛</persName>说。云何法花则许。律仪不许耶。然要知律 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0290a" n="0290a"/> <lb ed="X" n="0290a01"/><lb ed="R106" n="0392b16"/>仪中人。若以音乐为功德。即律仪转为法花矣。若 <lb ed="X" n="0290a02"/><lb ed="R106" n="0392b17"/>法花中人。以音乐自娱。即法花律仪。俱不成矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290a03"/><lb ed="R106" n="0392b18"/><p xml:id="pX60p0290a0301">三抚正</p> <lb ed="X" n="0290a04"/><lb ed="R106" n="0393a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0290a0401">应院作人间法事道场。犹可为之。今为生死。捨俗 <lb ed="X" n="0290a05"/><lb ed="R106" n="0393a02"/>出家。岂宜不修正务。而求工伎乐。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290a06"/><lb ed="R106" n="0393a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0290a0601">释。应院者。谓<persName>应供</persName>檀门。作<persName>佛</persName>事之院也。人间法事 <lb ed="X" n="0290a07"/><lb ed="R106" n="0393a04"/>者。显非出世间真实<persName>佛</persName>事也。闲晏修道之处。名为 <lb ed="X" n="0290a08"/><lb ed="R106" n="0393a05"/>道场。缘<persName>佛</persName>初坐菩提树下。成<persName>等正觉</persName>。故以此处为 <lb ed="X" n="0290a09"/><lb ed="R106" n="0393a06"/>得道之场。今以人间法事。而为道场者。亦由檀信 <lb ed="X" n="0290a10"/><lb ed="R106" n="0393a07"/><g ref="#CB05418">虔</g>诚。奉请三宝。以求福利。是故凡供<persName>佛</persName>转法之处。 <lb ed="X" n="0290a11"/><lb ed="R106" n="0393a08"/>称为道场。非第一<name role="" type="person">菩提道场</name>也。犹可为之者。乃少 <lb ed="X" n="0290a12"/><lb ed="R106" n="0393a09"/>允之词。非大许也。谓瑜伽<persName>佛</persName>事。古来皆是行德兼 <lb ed="X" n="0290a13"/><lb ed="R106" n="0393a10"/>优。大法师作。但今非昔比也。割爱辞亲。是曰捨俗 <lb ed="X" n="0290a14"/><lb ed="R106" n="0393a11"/>出烦恼家。故曰为生死。持戒禅诵礼拜。勤修福慧。 <lb ed="X" n="0290a15"/><lb ed="R106" n="0393a12"/>名为正务。正务不修。而反专于伎乐者。重增生死 <lb ed="X" n="0290a16"/><lb ed="R106" n="0393a13"/>之累也。信施难消。光阴虚度。将何以敌生死也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290a17"/><lb ed="R106" n="0393a14"/><p xml:id="pX60p0290a1701">四革弊</p> <lb ed="X" n="0290a18"/><lb ed="R106" n="0393a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0290a1801">乃至围棋陆博。骰掷摴蒱等事。皆乱道心。增长过恶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290a19"/><lb ed="R106" n="0393a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0290a1901">释。围棋。博物志云。尧作以教丹朱也。子三百六十 <lb ed="X" n="0290a20"/><lb ed="R106" n="0393a17"/>一。纵横十九路。方言云。自关以东谓之奕。象棋。有 <lb ed="X" n="0290a21"/><lb ed="R106" n="0393a18"/>三十二子。以象牙饰之。故云象棋。世传尧作围棋。 <lb ed="X" n="0290a22"/><lb ed="R106" n="0393b01"/>武士作象棋。以象战鬥故。有云。昔神农以日月星 <lb ed="X" n="0290a23"/><lb ed="R106" n="0393b02"/>辰为像。唐相国牛僧孺。用车马将士卒。加炮代之 <lb ed="X" n="0290a24"/><lb ed="R106" n="0393b03"/>为機矣。陆博。汉书註云。行棋也。鲍宏博经云。二棋 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0290b" n="0290b"/> <lb ed="X" n="0290b01"/><lb ed="R106" n="0393b04"/>分黑白。各半掷之。骰。即骰子。是陆博<anchor xml:id="nkr_note_add_0290b0101" n="0290b0101"/><anchor xml:id="beg0290b0101" n="0290b0101"/>采<anchor xml:id="end0290b0101"/>具。又陆博。 <lb ed="X" n="0290b02"/><lb ed="R106" n="0393b05"/>即双陆棋。亦名博塞戏。魏<name role="" type="person">曹植</name>。制双陆局。以五木 <lb ed="X" n="0290b03"/><lb ed="R106" n="0393b06"/>为骰子。有枭。卢。雉。犊。塞。五者。为勝负之<anchor xml:id="nkr_note_add_0290b0301" n="0290b0301"/><anchor xml:id="beg0290b0301" n="0290b0301"/>采<anchor xml:id="end0290b0301"/>。故人刻 <lb ed="X" n="0290b04"/><lb ed="R106" n="0393b07"/>一骰为枭鸟形。得之为上勝。又骰六箸。行六棋。谓 <lb ed="X" n="0290b05"/><lb ed="R106" n="0393b08"/>之六博也。掷者。投也。抛也。如掷石投壶。抛球跳钱 <lb ed="X" n="0290b06"/><lb ed="R106" n="0393b09"/>也。投壶。古用石。今用矢。以中者为勝。摴蒱。即博筹 <lb ed="X" n="0290b07"/><lb ed="R106" n="0393b10"/>也。今谓之呼卢。取纯色为勝。用六子为马。今人掷 <lb ed="X" n="0290b08"/><lb ed="R106" n="0393b11"/>之为戏。亦博弈之总名。所谓摴蒱一掷。百万是也。 <lb ed="X" n="0290b09"/><lb ed="R106" n="0393b12"/>等者。总结一切戏具也。如上所说。皆非<persName>佛</persName>子所为。 <lb ed="X" n="0290b10"/><lb ed="R106" n="0393b13"/>徒乱修道之心。增长愚痴恶业。沉沦苦海。无解脱 <lb ed="X" n="0290b11"/><lb ed="R106" n="0393b14"/>时。有志之人。寧守愚朴。甘坐蒲团。三衣一钵。专精 <lb ed="X" n="0290b12"/><lb ed="R106" n="0393b15"/>戒学。如求工末技。而犯<persName>佛</persName>戒者。岂好心出家之所 <lb ed="X" n="0290b13"/><lb ed="R106" n="0393b16"/>为耶。大都善恶对待。如箭锋相柱究竟为恶则易。 <lb ed="X" n="0290b14"/><lb ed="R106" n="0393b17"/>为善则难。为恶如放无缰之马。为善如撑逆水之 <lb ed="X" n="0290b15"/><lb ed="R106" n="0393b18"/>舟。逆水之舟。渐有上进。无缰之马。一去难收矣。此 <lb ed="X" n="0290b16"/><lb ed="R106" n="0394a01"/>又为同志者之所语也。晋陶侃为荆州刺史。见吏 <lb ed="X" n="0290b17"/><lb ed="R106" n="0394a02"/>博弈戏具。谓曰。围棋。尧舜以教愚子。博弈。殷纣所 <lb ed="X" n="0290b18"/><lb ed="R106" n="0394a03"/>造。诸君幷国器。何以此为。又云。大禹圣人。乃惜寸 <lb ed="X" n="0290b19"/><lb ed="R106" n="0394a04"/>阴。至于众人。当惜分阴诸参佐。毋以戏废事。遂取 <lb ed="X" n="0290b20"/><lb ed="R106" n="0394a05"/>摴蒱。投之于江曰。摴蒱。乃牧猪奴戏耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b21"/><lb ed="R106" n="0394a06"/><p xml:id="pX60p0290b2101">三结劝</p> <lb ed="X" n="0290b22"/><lb ed="R106" n="0394a07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0290b2201">噫可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290b23"/><lb ed="R106" n="0394a08"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0290b2301">释。高僧传云。唐<name role="" type="person">玄奘</name>法师。年十一出家。观诸沙弥。 <lb ed="X" n="0290b24"/><lb ed="R106" n="0394a09"/>剧谈掉戏。谓曰。夫出家者。为无为法。岂复更为儿 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0290c" n="0290c"/> <lb ed="X" n="0290c01"/><lb ed="R106" n="0394a10"/>戏。可谓徒丧百年矣。大论云。声相不停。暂闻即灭。 <lb ed="X" n="0290c02"/><lb ed="R106" n="0394a11"/>愚痴之人。不解声相无常变失。故于音声中。妄生 <lb ed="X" n="0290c03"/><lb ed="R106" n="0394a12"/>好乐。于<anchor xml:id="nkr_note_add_0290c0301" n="0290c0301"/><anchor xml:id="beg0290c0301" n="0290c0301"/>已<anchor xml:id="end0290c0301"/>过之声。念而生染著。有智之人。观声生 <lb ed="X" n="0290c04"/><lb ed="R106" n="0394a13"/>灭。前後不俱。无相及者。作如是知。则不染著。若斯 <lb ed="X" n="0290c05"/><lb ed="R106" n="0394a14"/>人者。诸天音乐。尙不能乱。何况人声。如是等种种 <lb ed="X" n="0290c06"/><lb ed="R106" n="0394a15"/>因缘。诃声过失。则不著矣。如夫迦葉等。闻天王弹 <lb ed="X" n="0290c07"/><lb ed="R106" n="0394a16"/>琴。尙起作舞。不能自安。况凡夫辈。可不自警耶。远 <lb ed="X" n="0290c08"/><lb ed="R106" n="0394a17"/>祖云。苟以乱意。皆为非法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290c09"/><lb ed="R106" n="0394a18"/><p xml:id="pX60p0290c0901">第八坐高廣大床戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0290c10"/><lb ed="R106" n="0394b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0290c1001">八曰。不坐高廣大床。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290c11"/><lb ed="R106" n="0394b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0290c1101">释。不坐者。身離触尘故。谓<persName>佛</persName>弟子。依戒修行。于四 <lb ed="X" n="0290c12"/><lb ed="R106" n="0394b03"/>仪中。应当事事知足。不得爱好床褥。生长憍恣。懒 <lb ed="X" n="0290c13"/><lb ed="R106" n="0394b04"/>修禅诵。有所好乐。则不得其正也。戒经云。常求三 <lb ed="X" n="0290c14"/><lb ed="R106" n="0394b05"/>昧为床。智慧为座。一心志道。不得同俗行事。贪好 <lb ed="X" n="0290c15"/><lb ed="R106" n="0394b06"/>受用也。一息不还。便同<g ref="#CB01926">灰</g>壤。爱好何用。中阿含经 <lb ed="X" n="0290c16"/><lb ed="R106" n="0394b07"/>云。生闻梵志问<persName>佛</persName>。出家以何为苦。<persName>佛</persName>言。出家以自 <lb ed="X" n="0290c17"/><lb ed="R106" n="0394b08"/>在为苦。谓随顺贪欲。嗔恚愚痴。不守禁戒。因此忧 <lb ed="X" n="0290c18"/><lb ed="R106" n="0394b09"/>惑。故以自在为苦也。又问以何为乐。<persName>佛</persName>曰。出家以 <lb ed="X" n="0290c19"/><lb ed="R106" n="0394b10"/>不自在为乐。谓学道不随贪欲。嗔恚。愚痴。以戒自 <lb ed="X" n="0290c20"/><lb ed="R106" n="0394b11"/>制。则无鬥诤。无鬥诤。则无怨憎。忧苦。有此義利。故 <lb ed="X" n="0290c21"/><lb ed="R106" n="0394b12"/>以不自在为乐也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0290c22"/><lb ed="R106" n="0394b13"/><p xml:id="pX60p0290c2201">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分二</note>初明 <lb ed="X" n="0290c23"/><lb ed="R106" n="0394b14"/>制</p> <lb ed="X" n="0290c24"/><lb ed="R106" n="0394b15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0290c2401">解曰。<persName>佛</persName>制绳床高不过<persName>如来</persName>八指。过此则犯。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0291a" n="0291a"/> <lb ed="X" n="0291a01"/><lb ed="R106" n="0394b16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0291a0101">释。绳床。十八种物之一也。谓以绳穿。繫于林中。树 <lb ed="X" n="0291a02"/><lb ed="R106" n="0394b17"/>下栖宿。以避卑湿故。<persName>如来</persName>者。谓乘如实道。来度众 <lb ed="X" n="0291a03"/><lb ed="R106" n="0394b18"/>生也。律中因<name role="" type="person">甁沙王</name>。以迦蓝陀竹园供<persName>佛</persName>及僧。诸 <lb ed="X" n="0291a04"/><lb ed="R106" n="0395a01"/>大长者。作种种房舍。铺设地敷。天雨之时。地多潮 <lb ed="X" n="0291a05"/><lb ed="R106" n="0395a02"/>湿。有病比丘。不堪坐卧。<persName>佛</persName>言。听作床。时有蛇蝎蜈 <lb ed="X" n="0291a06"/><lb ed="R106" n="0395a03"/>蚣入内。未離欲者。见皆惊恐。<persName>佛</persName>言。听安脚。高一尺 <lb ed="X" n="0291a07"/><lb ed="R106" n="0395a04"/>六寸。即<persName>如来</persName>八指也。床有二种。一绳床。为行脚者 <lb ed="X" n="0291a08"/><lb ed="R106" n="0395a05"/>设。二木床。为坐禅者设。今言坐者。木床也。毘婆沙 <lb ed="X" n="0291a09"/><lb ed="R106" n="0395a06"/>论云。<persName>佛</persName>八指。约高一尺六寸。如中人一肘。坐时脚 <lb ed="X" n="0291a10"/><lb ed="R106" n="0395a07"/>不挂空。过此量者曰高。<anchor xml:id="nkr_note_add_0291a1001" n="0291a1001"/><anchor xml:id="beg0291a1001" n="0291a1001"/>但<anchor xml:id="end0291a1001"/>可容身转侧。过此量者 <lb ed="X" n="0291a11"/><lb ed="R106" n="0395a08"/>曰廣。既高且廣。故名为大。大师恐初機学者。放逸 <lb ed="X" n="0291a12"/><lb ed="R106" n="0395a09"/>身心。增长过恶。故如大僧所制而说也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a13"/><lb ed="R106" n="0395a10"/><p xml:id="pX60p0291a1301">二戒饰</p> <lb ed="X" n="0291a14"/><lb ed="R106" n="0395a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0291a1401">乃至漆彩雕刻。及纱绢帐褥之类。亦不宜用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291a15"/><lb ed="R106" n="0395a12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0291a1501">释。漆者。<g ref="#CB01926">灰</g>漆也。彩者。莊彩也。雕刳其内。刻斫其外。 <lb ed="X" n="0291a16"/><lb ed="R106" n="0395a13"/>纱绢者。皆杀生之财也。如上等物。乃王臣俗士所 <lb ed="X" n="0291a17"/><lb ed="R106" n="0395a14"/>贵。非出家者之所行为。违<persName>佛</persName>明制。损德招愆。故不 <lb ed="X" n="0291a18"/><lb ed="R106" n="0395a15"/>宜用也。若檀越施来。但宜藏护。不应受用。若大众 <lb ed="X" n="0291a19"/><lb ed="R106" n="0395a16"/>长连床上。坐卧不论。困学纪闻云。舜作食器。流漆 <lb ed="X" n="0291a20"/><lb ed="R106" n="0395a17"/>墨其上。国之不服者。十三人。禹作祭器。墨漆其外。 <lb ed="X" n="0291a21"/><lb ed="R106" n="0395a18"/>朱画其内。国之不服者。三十三人。然舜禹圣君也。 <lb ed="X" n="0291a22"/><lb ed="R106" n="0395b01"/>用漆为器。不为过分。而有贤臣谏诤者。盖恐百官 <lb ed="X" n="0291a23"/><lb ed="R106" n="0395b02"/>庶民。靡费不节故。今之出家者。华其私室。精其器 <lb ed="X" n="0291a24"/><lb ed="R106" n="0395b03"/>皿。制度失<persName>佛</persName>祖之箴。受用等王侯之供。忠言逆耳。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0291b" n="0291b"/> <lb ed="X" n="0291b01"/><lb ed="R106" n="0395b04"/>直谏者。乃违。脇肩谄笑。曲奉者。是趣。此其所以。丛 <lb ed="X" n="0291b02"/><lb ed="R106" n="0395b05"/>林日弊。法门衰替矣。初学记云。蒿宫茅柱实兴国 <lb ed="X" n="0291b03"/><lb ed="R106" n="0395b06"/>之淸猷。玉席珠衣。乃危<g ref="#CB15131">邦</g>之弊化也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291b04"/><lb ed="R106" n="0395b07"/><p xml:id="pX60p0291b0401">二引证<note place="inline">分三</note>初擧况</p> <lb ed="X" n="0291b05"/><lb ed="R106" n="0395b08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0291b0501">古人用草为座。宿于树下。今有床榻。亦既勝矣。何 <lb ed="X" n="0291b06"/><lb ed="R106" n="0395b09"/>更高。廣纵恣幻躯。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291b07"/><lb ed="R106" n="0395b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0291b0701">释。此引古以鉴今。正明持戒止贪之益也。可坐可 <lb ed="X" n="0291b08"/><lb ed="R106" n="0395b11"/>卧。名之曰床。狭而长者。故名为榻。物原云。神农始 <lb ed="X" n="0291b09"/><lb ed="R106" n="0395b12"/>作床席。<anchor xml:id="nkr_note_add_0291b0901" n="0291b0901"/><anchor xml:id="beg0291b0901" n="0291b0901"/>已<anchor xml:id="end0291b0901"/>前尙无。然最尊最贵。莫过于王。至上至 <lb ed="X" n="0291b10"/><lb ed="R106" n="0395b13"/>圣。莫过于<persName>佛</persName>。<persName>世尊</persName>出王宫。冢间露坐。树下栖身。及 <lb ed="X" n="0291b11"/><lb ed="R106" n="0395b14"/>成<persName>佛</persName>时。用草为坐。而作是言。我若不成正觉。终不 <lb ed="X" n="0291b12"/><lb ed="R106" n="0395b15"/>起跏趺。此<persName>如来</persName>出世之榜样也。今有床榻。<anchor xml:id="nkr_note_add_0291b1201" n="0291b1201"/><anchor xml:id="beg0291b1201" n="0291b1201"/>已<anchor xml:id="end0291b1201"/>勝于 <lb ed="X" n="0291b13"/><lb ed="R106" n="0395b16"/>树居草座。何更高廣雕刻。纵此身形。那肯还想修 <lb ed="X" n="0291b14"/><lb ed="R106" n="0395b17"/>道耶。幻躯者。谓此身乃四大和合而成。缘聚则生。 <lb ed="X" n="0291b15"/><lb ed="R106" n="0395b18"/>缘散则灭。犹如梦幻空花。虚妄不实。故曰幻躯。愚 <lb ed="X" n="0291b16"/><lb ed="R106" n="0396a01"/>夫不了。执之为实。恣情纵欲。增长漏根。所以长沦 <lb ed="X" n="0291b17"/><lb ed="R106" n="0396a02"/>三有。往还无际矣。东林混融禅师。示众云。避万乘 <lb ed="X" n="0291b18"/><lb ed="R106" n="0396a03"/>尊荣。受六年饥冻。不離草座。成<persName>等正觉</persName>。度无量众。 <lb ed="X" n="0291b19"/><lb ed="R106" n="0396a04"/>此黄面老爷。出家样子。後辈忘本。反为口体。如<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0291b20"/><lb ed="R106" n="0396a05"/>言曰。为沙门者。去世资财。乞食取足。日中一食。树 <lb ed="X" n="0291b21"/><lb ed="R106" n="0396a06"/>下一宿。愼勿再矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291b22"/><lb ed="R106" n="0396a07"/><p xml:id="pX60p0291b2201">二苦益</p> <lb ed="X" n="0291b23"/><lb ed="R106" n="0396a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0291b2301"><name role="" type="person">脇尊者</name>。一生脇不著席。高峰妙禅师。三年立愿。不 <lb ed="X" n="0291b24"/><lb ed="R106" n="0396a09"/>沾床<g ref="#CB04775">凳</g>。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0291c" n="0291c"/> <lb ed="X" n="0291c01"/><lb ed="R106" n="0396a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0291c0101">释。西域记云。尊者中天竺人。本名难生。由在胎六 <lb ed="X" n="0291c02"/><lb ed="R106" n="0396a11"/>十年始生故。至八十岁。投九祖伏驮尊者出家。时 <lb ed="X" n="0291c03"/><lb ed="R106" n="0396a12"/>年少比丘诮曰。出家之业。一则习禅。二则诵经。汝 <lb ed="X" n="0291c04"/><lb ed="R106" n="0396a13"/>今衰老。何所取进。尊者闻之。誓曰。我若不通三藏。 <lb ed="X" n="0291c05"/><lb ed="R106" n="0396a14"/>不断三惑。得六神通。具八解脱。终不以脇至席。于 <lb ed="X" n="0291c06"/><lb ed="R106" n="0396a15"/>九祖处。执侍左右。未尝睡眠。日则披阅三藏。夜则 <lb ed="X" n="0291c07"/><lb ed="R106" n="0396a16"/>坐禅。三年之内。悉证所誓。为第十祖。时人敬仰。号 <lb ed="X" n="0291c08"/><lb ed="R106" n="0396a17"/><name role="" type="person">脇尊者</name>。一生者。从出家叙起也。元高峰禅师。讳原 <lb ed="X" n="0291c09"/><lb ed="R106" n="0396a18"/>妙。吴江徐氏子。母梦僧乘舟来。乃孕。至離襁褓。喜 <lb ed="X" n="0291c10"/><lb ed="R106" n="0396b01"/>趺坐。遇僧入门。辄欲从之。年十五。出家于嘉禾密 <lb ed="X" n="0291c11"/><lb ed="R106" n="0396b02"/>印寺。十六剃发。十七习天台教。二十更衣入净慈。 <lb ed="X" n="0291c12"/><lb ed="R106" n="0396b03"/>立三年死限。不澡身。不剃发。不沾床<g ref="#CB04775">凳</g>。口体俱忘。 <lb ed="X" n="0291c13"/><lb ed="R106" n="0396b04"/>後于天目<name role="" type="person">狮子巖</name>。西石洞。营小室如舟。榜曰死关。 <lb ed="X" n="0291c14"/><lb ed="R106" n="0396b05"/>绝给侍。洞非梯莫登。撒梯断缘。虽弟子罕得瞻视。 <lb ed="X" n="0291c15"/><lb ed="R106" n="0396b06"/>示寂偈云。来不入死关。去不出死关。铁蛇钻入海。 <lb ed="X" n="0291c16"/><lb ed="R106" n="0396b07"/>撞倒<name role="" type="person">须弥山</name>。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291c17"/><lb ed="R106" n="0396b08"/><p xml:id="pX60p0291c1701">三乐愆</p> <lb ed="X" n="0291c18"/><lb ed="R106" n="0396b09"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0291c1801">悟达受沉香之座。尙损福而招报。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0291c19"/><lb ed="R106" n="0396b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0291c1901">释。唐知玄法师。俗姓陈。三学洞贯。名冠一时。异迹 <lb ed="X" n="0291c20"/><lb ed="R106" n="0396b11"/>犹多。故世号为陈菩萨。五岁即便能诗。十四讲涅 <lb ed="X" n="0291c21"/><lb ed="R106" n="0396b12"/>槃经。李商隐赠诗云。十四沙弥能讲经。似师年纪 <lb ed="X" n="0291c22"/><lb ed="R106" n="0396b13"/>只携甁。沙弥说法沙门听。不在年高在性灵。懿宗 <lb ed="X" n="0291c23"/><lb ed="R106" n="0396b14"/>赐沉香宝座。高二丈馀。僖宗赐号曰。悟达国师。二 <lb ed="X" n="0291c24"/><lb ed="R106" n="0396b15"/>帝供养。隆厚非常。後忽定中见菩萨降手摩玄顶。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0292a" n="0292a"/> <lb ed="X" n="0292a01"/><lb ed="R106" n="0396b16"/>演深妙法。而安慰之。言讫即隐。俄见一珠。入玄左 <lb ed="X" n="0292a02"/><lb ed="R106" n="0396b17"/>股。隆起痛甚。上有晁错二字。遂成人面疮。而玄前 <lb ed="X" n="0292a03"/><lb ed="R106" n="0396b18"/>身是汉袁盎也。害晁错斩于东市。玄十世为高僧。 <lb ed="X" n="0292a04"/><lb ed="R106" n="0397a01"/>错求报不得。因过受人主宠遇。一念名利心起。于 <lb ed="X" n="0292a05"/><lb ed="R106" n="0397a02"/>德有损。故能害之。幸遇西蜀迦诺迦尊者。洗以三 <lb ed="X" n="0292a06"/><lb ed="R106" n="0397a03"/>昧水解之。故不为患矣。详如本传。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a07"/><lb ed="R106" n="0397a04"/><p xml:id="pX60p0292a0701">三结劝</p> <lb ed="X" n="0292a08"/><lb ed="R106" n="0397a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0292a0801">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a09"/><lb ed="R106" n="0397a06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0292a0901">释。此床座帐褥。乃四圣种之一也。于此知足。则能 <lb ed="X" n="0292a10"/><lb ed="R106" n="0397a07"/>进修道业。证三菩提。故名圣种。若不知足。则道果 <lb ed="X" n="0292a11"/><lb ed="R106" n="0397a08"/>无分。圣种失矣。如悟达国师。见解超时。行位未测。 <lb ed="X" n="0292a12"/><lb ed="R106" n="0397a09"/>由不知足。一念心起。德损祸至。我辈何人。不以为 <lb ed="X" n="0292a13"/><lb ed="R106" n="0397a10"/>戒。哀哉。杂阿含经云。一沙门在河边树下。学道十 <lb ed="X" n="0292a14"/><lb ed="R106" n="0397a11"/>二年。贪想不除。身静意遊。曾无寧息。不能得道。<persName>佛</persName> <lb ed="X" n="0292a15"/><lb ed="R106" n="0397a12"/>化作沙门。至其所。有龟从河中出。来至树下。复有 <lb ed="X" n="0292a16"/><lb ed="R106" n="0397a13"/>水狗。饥行求食。便欲啖龟。龟缩其头尾四足。藏于 <lb ed="X" n="0292a17"/><lb ed="R106" n="0397a14"/>甲中。不能得啖。<persName>佛</persName>曰。吾念世人。不如此龟。放恣六 <lb ed="X" n="0292a18"/><lb ed="R106" n="0397a15"/>情。外魔得便。形壞神去。生死无端。轮转五道。苦恼 <lb ed="X" n="0292a19"/><lb ed="R106" n="0397a16"/>百千。即说偈言。藏六如龟。防意如城。慧与魔战。勝 <lb ed="X" n="0292a20"/><lb ed="R106" n="0397a17"/>则无患。沙门闻之。即得道果。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a21"/><lb ed="R106" n="0397a18"/><p xml:id="pX60p0292a2101">第九非时食戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0292a22"/><lb ed="R106" n="0397b01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0292a2201">九曰。不非时食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292a23"/><lb ed="R106" n="0397b02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0292a2301">释。不非时食者。谓同<persName>如来</persName>正中而食。口不犯过也。 <lb ed="X" n="0292a24"/><lb ed="R106" n="0397b03"/>離此便名非时。前八。後一。名戒。此非时食名斋。斋 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0292b" n="0292b"/> <lb ed="X" n="0292b01"/><lb ed="R106" n="0397b04"/>者。齐也。谓齐过中不食也。<persName>如来</persName>处于五中。谓降生 <lb ed="X" n="0292b02"/><lb ed="R106" n="0397b05"/>中国。中夜逾城。日中一食。中夜成<persName>佛</persName>。所谈中道。律 <lb ed="X" n="0292b03"/><lb ed="R106" n="0397b06"/>云。<persName>如来</persName>性離非时食。从诞王宫。乃至涅槃。中间未 <lb ed="X" n="0292b04"/><lb ed="R106" n="0397b07"/>尝非时食也。毘罗三昧经云。非时不食。得五种利 <lb ed="X" n="0292b05"/><lb ed="R106" n="0397b08"/>益。一。離诸贪欲。二。神气淸爽。三。能却睡魔。四。道业 <lb ed="X" n="0292b06"/><lb ed="R106" n="0397b09"/>易办。五。增长福寿。舍利弗问经云。檀越造僧伽蓝。 <lb ed="X" n="0292b07"/><lb ed="R106" n="0397b10"/>厚置资给。供出家人。非时就典食者索食。与者食 <lb ed="X" n="0292b08"/><lb ed="R106" n="0397b11"/>者。得何等罪。檀越得何等福。<persName>佛</persName>言。非时食者。是破 <lb ed="X" n="0292b09"/><lb ed="R106" n="0397b12"/>戒人。是犯盗人。非时与者。亦破戒人。亦犯盗人。盗 <lb ed="X" n="0292b10"/><lb ed="R106" n="0397b13"/>檀越物。非施主意。施主无福。如失物故。但有发心 <lb ed="X" n="0292b11"/><lb ed="R106" n="0397b14"/>置立之善也。西阳杂俎云。贞元中。荆州天崇寺。僧 <lb ed="X" n="0292b12"/><lb ed="R106" n="0397b15"/>智灯。常持金刚经。遇疾死。弟子启手足犹热。未敢 <lb ed="X" n="0292b13"/><lb ed="R106" n="0397b16"/>殓。经七日却活云。初见冥王。合掌。下阶讯曰。因公 <lb ed="X" n="0292b14"/><lb ed="R106" n="0397b17"/>持经功德。更延寿十年。免脱生死。又问。人间众僧。 <lb ed="X" n="0292b15"/><lb ed="R106" n="0397b18"/>中晚以药为食。食薏苡仁。大违本教。灯曰。律有开 <lb ed="X" n="0292b16"/><lb ed="R106" n="0398a01"/>遮故。王曰。此後人加之。非<persName>佛</persName>意也。今荆州僧众。中 <lb ed="X" n="0292b17"/><lb ed="R106" n="0398a02"/>後无饮药者。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292b18"/><lb ed="R106" n="0398a03"/><p xml:id="pX60p0292b1801">二释義<note place="inline">分三</note>初迷律。二引证。三结劝。初中<note place="inline">分二</note>初定 <lb ed="X" n="0292b19"/><lb ed="R106" n="0398a04"/>时</p> <lb ed="X" n="0292b20"/><lb ed="R106" n="0398a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0292b2001">解曰。非时者。过日午。非僧食之时。分也。诸天早食。 <lb ed="X" n="0292b21"/><lb ed="R106" n="0398a06"/><persName>佛</persName>午食。畜牲午後食。鬼夜食。僧宜学<persName>佛</persName>。不过午食。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292b22"/><lb ed="R106" n="0398a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0292b2201">释。日午者。乃顺此方之言。约依经律。应云日中。若 <lb ed="X" n="0292b23"/><lb ed="R106" n="0398a08"/>日过中。及明相未出。是名非时。故曰非僧食之时 <lb ed="X" n="0292b24"/><lb ed="R106" n="0398a09"/>分也。良以午分八刻。前四名时。後四非时。恐人浑 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0292c" n="0292c"/> <lb ed="X" n="0292c01"/><lb ed="R106" n="0398a10"/>滥。故不言午。而言中也。诸天早食者。早以淸勝为 <lb ed="X" n="0292c02"/><lb ed="R106" n="0398a11"/>義。天者。天然。谓因修五戒十善。感受天然淸勝之 <lb ed="X" n="0292c03"/><lb ed="R106" n="0398a12"/>福故。其人间淸勝至诚。亦在于早。天开以子。故斋 <lb ed="X" n="0292c04"/><lb ed="R106" n="0398a13"/>天在于早晨。而诸天喜人淸勝至诚。自然受供也。 <lb ed="X" n="0292c05"/><lb ed="R106" n="0398a14"/><persName>佛</persName>午食者。以午食为法食故。毘罗三昧经。<name role="" type="person">甁沙王</name> <lb ed="X" n="0292c06"/><lb ed="R106" n="0398a15"/>问<persName>佛</persName>言。何故。<persName>佛</persName>日中食。<persName>佛</persName>言。早起诸天食。日中三 <lb ed="X" n="0292c07"/><lb ed="R106" n="0398a16"/>世诸<persName>佛</persName>食。中後畜牲食。日暮鬼神食。<persName>如来</persName>欲断六 <lb ed="X" n="0292c08"/><lb ed="R106" n="0398a17"/>趣因。令入中道。故同三世诸<persName>佛</persName>食也。畜牲午後食 <lb ed="X" n="0292c09"/><lb ed="R106" n="0398a18"/>者。梵语底栗车。此云畜牲。即六畜也。谓因中所作 <lb ed="X" n="0292c10"/><lb ed="R106" n="0398b01"/>逆天悖理之事。故感此道。负天而行。中後而食也。 <lb ed="X" n="0292c11"/><lb ed="R106" n="0398b02"/>鬼神夜食者。鬼。畏也。谓虚怯多畏故。神者。能也。大 <lb ed="X" n="0292c12"/><lb ed="R106" n="0398b03"/>力者。能移山塡海。小力者。能隐显变化。由谄诳心。 <lb ed="X" n="0292c13"/><lb ed="R106" n="0398b04"/>所作之事。恐令人知。故感此道。黑暗而食也。僧宜 <lb ed="X" n="0292c14"/><lb ed="R106" n="0398b05"/>学<persName>佛</persName>等者。谓<persName>佛</persName>为出世圣人。久断六道因。今发心 <lb ed="X" n="0292c15"/><lb ed="R106" n="0398b06"/>受戒。志愿成<persName>佛</persName>。若欲成<persName>佛</persName>。出六道果者。当先断入 <lb ed="X" n="0292c16"/><lb ed="R106" n="0398b07"/>六道因。令同三世诸<persName>佛</persName>。常餐法喜禅悦。过午则不 <lb ed="X" n="0292c17"/><lb ed="R106" n="0398b08"/>食也。处处经中<persName>佛</persName>言。中後不食有五福。一。少婬。二。 <lb ed="X" n="0292c18"/><lb ed="R106" n="0398b09"/>少睡。三。得一心。四。无有下风。五身得安稳。亦不作 <lb ed="X" n="0292c19"/><lb ed="R106" n="0398b10"/>病。夫戒者。犹人之衣食也。苟无衣食。则人奚存故。 <lb ed="X" n="0292c20"/><lb ed="R106" n="0398b11"/>大律云。毘尼藏者。是<persName>佛</persName>法寿命。毘尼住世。则<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0292c21"/><lb ed="R106" n="0398b12"/>久住也。故<persName>如来</persName>将涅槃时。谆谆教诫云。我灭度後。 <lb ed="X" n="0292c22"/><lb ed="R106" n="0398b13"/>汝等以戒为师。若我住世。无异此也。所以大迦葉 <lb ed="X" n="0292c23"/><lb ed="R106" n="0398b14"/>等。终身奉行。祖祖传持。咸遵<persName>佛</persName>敕。未尝违也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0292c24"/><lb ed="R106" n="0398b15"/><p xml:id="pX60p0292c2401">二兴慈</p> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0293a" n="0293a"/> <lb ed="X" n="0293a01"/><lb ed="R106" n="0398b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0293a0101">饿鬼闻碗钵声。则咽中火起。故午食尙宜寂静。况 <lb ed="X" n="0293a02"/><lb ed="R106" n="0398b17"/>过午乎。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a03"/><lb ed="R106" n="0398b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0293a0301">释。饿鬼者。饥渴所逼曰饿。希求名鬼。谓彼饿鬼。恒 <lb ed="X" n="0293a04"/><lb ed="R106" n="0399a01"/>从他人希求饮食。以活性命。由昔悭贪。不行佈施。 <lb ed="X" n="0293a05"/><lb ed="R106" n="0399a02"/>故堕饿鬼中。咽小如针。腹大如鼓。常为饥渴所逼 <lb ed="X" n="0293a06"/><lb ed="R106" n="0399a03"/>也。<persName>世尊</persName>在祇洹精舍。定中遥见地狱饿鬼。咽中火 <lb ed="X" n="0293a07"/><lb ed="R106" n="0399a04"/>起。遍铁围城。问知其故。谓人间碗钵作声。故<persName>佛</persName>大 <lb ed="X" n="0293a08"/><lb ed="R106" n="0399a05"/>慈。诫诸弟子。凡于食时。应当寂静。不得碗钵作声 <lb ed="X" n="0293a09"/><lb ed="R106" n="0399a06"/>也。然午前尙宜寂静。况午後正当鬼食之时。岂忍 <lb ed="X" n="0293a10"/><lb ed="R106" n="0399a07"/>碗钵作声。而令彼等闻声火起。受烧燃之苦邪。盖 <lb ed="X" n="0293a11"/><lb ed="R106" n="0399a08"/>饿鬼因中。侵夺众食。以自活命。令众饥恼。谓在碗 <lb ed="X" n="0293a12"/><lb ed="R106" n="0399a09"/>钵上造业故。即于碗钵上受报也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a13"/><lb ed="R106" n="0399a10"/><p xml:id="pX60p0293a1301">二引证<note place="inline">分四</note>初□□</p> <lb ed="X" n="0293a14"/><lb ed="R106" n="0399a11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0293a1401">昔有高僧。闻邻房僧。午後擧爨。不觉涕泣。悲<persName>佛</persName>法 <lb ed="X" n="0293a15"/><lb ed="R106" n="0399a12"/>之衰残也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293a16"/><lb ed="R106" n="0399a13"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0293a1601">释。高僧者。以<persName>佛</persName>法为<anchor xml:id="nkr_note_add_0293a1601" n="0293a1601"/><anchor xml:id="beg0293a1601" n="0293a1601"/>己<anchor xml:id="end0293a1601"/>任故。爨。燃火煮食也。鼻出 <lb ed="X" n="0293a17"/><lb ed="R106" n="0399a14"/>为涕。哭而无声曰泣。昔法慧禅师住邺寺。闻邻房 <lb ed="X" n="0293a18"/><lb ed="R106" n="0399a15"/>比丘。午後炊爨。慨<persName>佛</persName>法垂秋。伤残悲歎。不觉涕下 <lb ed="X" n="0293a19"/><lb ed="R106" n="0399a16"/>沾襟。今人既无古德护法之心。而反生毁谤。而言 <lb ed="X" n="0293a20"/><lb ed="R106" n="0399a17"/>修行不在于此。安然无愧可乎。宋徽宗。惑于道士 <lb ed="X" n="0293a21"/><lb ed="R106" n="0399a18"/><name role="" type="person">林灵素</name>妖言。改<persName>佛</persName>为道。法师永道。上疏陈谏。帝大 <lb ed="X" n="0293a22"/><lb ed="R106" n="0399b01"/>怒。收道付开封狱。舂陵守。谓师曰。道人蔬食。且不 <lb ed="X" n="0293a23"/><lb ed="R106" n="0399b02"/>过中。甚非自全之计。宜茹荤血。师冁然曰。死则死 <lb ed="X" n="0293a24"/><lb ed="R106" n="0399b03"/>耳。<persName>佛</persName>禁不可犯也。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0293b" n="0293b"/> <lb ed="X" n="0293b01"/><lb ed="R106" n="0399b04"/><p xml:id="pX60p0293b0101">二治病</p> <lb ed="X" n="0293b02"/><lb ed="R106" n="0399b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0293b0201">今人体弱多病。欲数数食者。或不能持此戒。故古 <lb ed="X" n="0293b03"/><lb ed="R106" n="0399b06"/>人称晚食为药石。取疗病之意也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293b04"/><lb ed="R106" n="0399b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0293b0401">释。今人者。但指病人。非言一槪多有病也。多病者。 <lb ed="X" n="0293b05"/><lb ed="R106" n="0399b08"/>谓身体饥馁。气力衰微。非一种病也。数数者。辗转 <lb ed="X" n="0293b06"/><lb ed="R106" n="0399b09"/>食也。或者。疑也。谓疑不能持此戒故。药石者。古来 <lb ed="X" n="0293b07"/><lb ed="R106" n="0399b10"/>针灸以石为针。今多用铁。五分律云。时诸比丘。服 <lb ed="X" n="0293b08"/><lb ed="R106" n="0399b11"/>吐下药。不及时食。腹中空闷。医教令食。诸比丘白 <lb ed="X" n="0293b09"/><lb ed="R106" n="0399b12"/><persName>佛</persName>。<persName>佛</persName>令以稻壳煮水。听非时食。不能得瘥。<persName>佛</persName>听以 <lb ed="X" n="0293b10"/><lb ed="R106" n="0399b13"/>囊盛穀。煮汁令服。又不能差。<persName>佛</persName>听以囊盛米。煮汁 <lb ed="X" n="0293b11"/><lb ed="R106" n="0399b14"/>服之。稍有起色。但不能愈。<persName>佛</persName>乃慈听。以米煮粥。画 <lb ed="X" n="0293b12"/><lb ed="R106" n="0399b15"/>不成字。令屛处服之。病愈即当忏悔。古人称晚食 <lb ed="X" n="0293b13"/><lb ed="R106" n="0399b16"/>为药石者。谓病比丘食粥。如同服药。如石针针体。 <lb ed="X" n="0293b14"/><lb ed="R106" n="0399b17"/>为救病故。非徒滋养口腹而食也。又石头是不可 <lb ed="X" n="0293b15"/><lb ed="R106" n="0399b18"/>食物。以喩晚食不可食也。若假病缘而恣意食啖 <lb ed="X" n="0293b16"/><lb ed="R106" n="0400a01"/>者。大违<persName>佛</persName>教也。喩如世间王令。谁敢当锋。<persName>如来</persName>制 <lb ed="X" n="0293b17"/><lb ed="R106" n="0400a02"/>戒。亦复如是。天台云。为病故毁戒。如破浮囊。惜脓 <lb ed="X" n="0293b18"/><lb ed="R106" n="0400a03"/>血臭身。破淸净戒体。罪莫大焉。故律云。比丘有病。 <lb ed="X" n="0293b19"/><lb ed="R106" n="0400a04"/>先断饮食。以瘥为度。名为天医。有病无病。常当观 <lb ed="X" n="0293b20"/><lb ed="R106" n="0400a05"/>察此身。为生老病死之本。众苦之源。深自剋责。制 <lb ed="X" n="0293b21"/><lb ed="R106" n="0400a06"/>其情欲。古云。人常想病日。则尘心顿息。人常想死 <lb ed="X" n="0293b22"/><lb ed="R106" n="0400a07"/>日。则道念自生。而反纵彼爱根。自增苦本。不惧累 <lb ed="X" n="0293b23"/><lb ed="R106" n="0400a08"/>劫之殃。但忧一生之命。饱食安眠。破斋夜食者。施 <lb ed="X" n="0293b24"/><lb ed="R106" n="0400a09"/>主失应时之福。众僧损良田之德。且非时汤药。及 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0293c" n="0293c"/> <lb ed="X" n="0293c01"/><lb ed="R106" n="0400a10"/>种种果浆。皆非<persName>佛</persName>制。好心出家者。当依法不依人。 <lb ed="X" n="0293c02"/><lb ed="R106" n="0400a11"/>方名正见<persName>佛</persName>子。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c03"/><lb ed="R106" n="0400a12"/><p xml:id="pX60p0293c0301">三感愧</p> <lb ed="X" n="0293c04"/><lb ed="R106" n="0400a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0293c0401">必也知违<persName>佛</persName>制。生大惭愧。念饿鬼苦。常行悲济。不 <lb ed="X" n="0293c05"/><lb ed="R106" n="0400a14"/>多食。不美食。不安意食。庶幾可耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c06"/><lb ed="R106" n="0400a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0293c0601">释。必也知违<persName>佛</persName>制者。此承上文而言也。谓晚食虽 <lb ed="X" n="0293c07"/><lb ed="R106" n="0400a16"/>为病开。毕竟是违<persName>佛</persName>制。既知违制而食。则不可执 <lb ed="X" n="0293c08"/><lb ed="R106" n="0400a17"/>权迷实。以为常途轨则。必须生大惭愧。惭者。惧违 <lb ed="X" n="0293c09"/><lb ed="R106" n="0400a18"/><persName>佛</persName>教。愧者。耻食非时。由惭愧故。自当念饿鬼饥渴 <lb ed="X" n="0293c10"/><lb ed="R106" n="0400b01"/>之苦。不安意非时食。不令碗钵作声。便是慈悲利 <lb ed="X" n="0293c11"/><lb ed="R106" n="0400b02"/>济之心也。以悲济故。则不恣意多食。亦不为美。贪 <lb ed="X" n="0293c12"/><lb ed="R106" n="0400b03"/>好而食。所食不多。不美。是为不安意而食也。庶幾 <lb ed="X" n="0293c13"/><lb ed="R106" n="0400b04"/>者。方可之词。谓人有如上惭愧之心。方可开听也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c14"/><lb ed="R106" n="0400b05"/><p xml:id="pX60p0293c1401">四结罪</p> <lb ed="X" n="0293c15"/><lb ed="R106" n="0400b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0293c1501">如或不然。得罪弥重。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0293c16"/><lb ed="R106" n="0400b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0293c1601">释。如或不然者。谓无上惭愧心。忽略毘尼。饕餮饮 <lb ed="X" n="0293c17"/><lb ed="R106" n="0400b08"/>食。滋养色身也。弥。甚也。得罪甚重也。或言<persName>佛</persName>有开 <lb ed="X" n="0293c18"/><lb ed="R106" n="0400b09"/>缘。有病不犯者。此乃不知律法。然四分律中。七种 <lb ed="X" n="0293c19"/><lb ed="R106" n="0400b10"/>开除。在别众戒中。非时食戒。毫发无许。谓因檀越 <lb ed="X" n="0293c20"/><lb ed="R106" n="0400b11"/>所请。<persName>如来</persName>故开别众。此在午前。非是午後。当知凡 <lb ed="X" n="0293c21"/><lb ed="R106" n="0400b12"/>语无凭。圣言有據。不可妄谈律典。何独不言比丘 <lb ed="X" n="0293c22"/><lb ed="R106" n="0400b13"/>有病。先断饮食耶。昔傅大士。是弥勒菩萨化身。每 <lb ed="X" n="0293c23"/><lb ed="R106" n="0400b14"/>行淸斋。竟日不食。减食以施贫馁。今者二时饱餐。 <lb ed="X" n="0293c24"/><lb ed="R106" n="0400b15"/>犹不知愧。故违<persName>佛</persName>制。不观祖德。不念他乏。焉得名 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0294a" n="0294a"/> <lb ed="X" n="0294a01"/><lb ed="R106" n="0400b16"/>为发心受戒者耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a02"/><lb ed="R106" n="0400b17"/><p xml:id="pX60p0294a0201">三结劝</p> <lb ed="X" n="0294a03"/><lb ed="R106" n="0400b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0294a0301">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a04"/><lb ed="R106" n="0401a01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0294a0401">释。大律云。沙门释子。寧自破腹。不应夜食。沙弥尼 <lb ed="X" n="0294a05"/><lb ed="R106" n="0401a02"/>戒经云。若国王长者。过日中施。亦不得食。终死不 <lb ed="X" n="0294a06"/><lb ed="R106" n="0401a03"/>犯也。舍利弗问经云。时受时食。时不尽者。非时复 <lb ed="X" n="0294a07"/><lb ed="R106" n="0401a04"/>食。或有时受。至非时食。复得福否。<persName>佛</persName>言。时食净者。 <lb ed="X" n="0294a08"/><lb ed="R106" n="0401a05"/>是即福田。是即出家。是即僧伽。是即人天良友。是 <lb ed="X" n="0294a09"/><lb ed="R106" n="0401a06"/>即天人导师。其不净者。犹为破戒劫盗饿鬼。为罪 <lb ed="X" n="0294a10"/><lb ed="R106" n="0401a07"/>窟。非时索者。非时辄与者。是名退道恶魔。是名恶 <lb ed="X" n="0294a11"/><lb ed="R106" n="0401a08"/>道破器。癞病人。壞善果故。诸婆罗门。不非时食。外 <lb ed="X" n="0294a12"/><lb ed="R106" n="0401a09"/>道梵志。亦不邪食。况我弟子。当知法行法。若盗与 <lb ed="X" n="0294a13"/><lb ed="R106" n="0401a10"/>盗受。一团一撮。片盐片醋。皆死堕焦肠地狱。高僧 <lb ed="X" n="0294a14"/><lb ed="R106" n="0401a11"/>传云。梁山阴<name role="" type="person">雲门寺</name>释智顺。疾甚不食多日。一日 <lb ed="X" n="0294a15"/><lb ed="R106" n="0401a12"/>中竟。弟子昙和。以顺绝穀日久。密以半合米。杂煮 <lb ed="X" n="0294a16"/><lb ed="R106" n="0401a13"/>以进。顺咽而还吐。索水洗澡。语和云。汝永出雲门。 <lb ed="X" n="0294a17"/><lb ed="R106" n="0401a14"/>不得还住。如上所说。令人毛骨悚然。何为一餐之 <lb ed="X" n="0294a18"/><lb ed="R106" n="0401a15"/>食。遗累至此。其有智者。可不深戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a19"/><lb ed="R106" n="0401a16"/><p xml:id="pX60p0294a1901">第十捉金银宝物戒<note place="inline">分二</note>初标名</p> <lb ed="X" n="0294a20"/><lb ed="R106" n="0401a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0294a2001">十曰。不捉持生像金银宝物。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294a21"/><lb ed="R106" n="0401a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0294a2101">释。不捉持者。无有贪欲心也。谓非但不捉金银。即 <lb ed="X" n="0294a22"/><lb ed="R106" n="0401b01"/>金银所造。一切器皿钗玔等。亦不可捉也。出家修 <lb ed="X" n="0294a23"/><lb ed="R106" n="0401b02"/>无为法。向淸净道。当远離爱染。断贪畜心。以成淸 <lb ed="X" n="0294a24"/><lb ed="R106" n="0401b03"/>白梵行。若捉持者。则藏畜。藏畜则生贪著。贪世间 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0294b" n="0294b"/> <lb ed="X" n="0294b01"/><lb ed="R106" n="0401b04"/>财物。则损失出世间法财。慧命戕残。恶名流佈。世 <lb ed="X" n="0294b02"/><lb ed="R106" n="0401b05"/>所贱之。而善神亦不护祐矣。如僧祇律云。有比丘。 <lb ed="X" n="0294b03"/><lb ed="R106" n="0401b06"/>将一沙弥。归看亲里。路经旷野。有非人化作龙形。 <lb ed="X" n="0294b04"/><lb ed="R106" n="0401b07"/>右绕沙弥。以花散上。赞言善哉。大得善利。捨家出 <lb ed="X" n="0294b05"/><lb ed="R106" n="0401b08"/>家。不捉金银及钱。比丘到亲里家。问讯<anchor xml:id="nkr_note_add_0294b0501" n="0294b0501"/><anchor xml:id="beg0294b0501" n="0294b0501"/>已<anchor xml:id="end0294b0501"/>欲还。时 <lb ed="X" n="0294b06"/><lb ed="R106" n="0401b09"/>亲里妇。语沙弥言。汝今还。可持钱去。市易所需。沙 <lb ed="X" n="0294b07"/><lb ed="R106" n="0401b10"/>弥受取。繫著衣领。中道非人见沙弥持钱。在比丘 <lb ed="X" n="0294b08"/><lb ed="R106" n="0401b11"/>後行。非人复化作龙形。左绕沙弥。以土坌上。乃言 <lb ed="X" n="0294b09"/><lb ed="R106" n="0401b12"/>汝失善利。出家修道。而捉银钱。沙弥便啼。比丘顾 <lb ed="X" n="0294b10"/><lb ed="R106" n="0401b13"/>问。沙弥泣言。我不意有过。无故得恼。师问汝有所 <lb ed="X" n="0294b11"/><lb ed="R106" n="0401b14"/>捉耶。答曰。持是钱来。师言捨弃。其非人复如前供 <lb ed="X" n="0294b12"/><lb ed="R106" n="0401b15"/>养。可见利害如此。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b13"/><lb ed="R106" n="0401b16"/><p xml:id="pX60p0294b1301">二释義<note place="inline">分三</note>初述律。二引证。三结劝。今初</p> <lb ed="X" n="0294b14"/><lb ed="R106" n="0401b17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0294b1401">解曰。生。即金也。像。似也。似金者。银也。谓金色生本 <lb ed="X" n="0294b15"/><lb ed="R106" n="0401b18"/>自黄。银可染黄似金也。宝。七宝之类也。皆长贪心。 <lb ed="X" n="0294b16"/><lb ed="R106" n="0402a01"/>妨废道业。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294b17"/><lb ed="R106" n="0402a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0294b1701">释。南山云。梵语生像。此云金银。故曰。生。即金也。善 <lb ed="X" n="0294b18"/><lb ed="R106" n="0402a03"/>见云。生色。似色。似即是像。故曰。似金者。银也。谓金 <lb ed="X" n="0294b19"/><lb ed="R106" n="0402a04"/>则生来黄色。故曰。金色生本是黄。银则可染似黄。 <lb ed="X" n="0294b20"/><lb ed="R106" n="0402a05"/>故曰。银可染黄似金也。又生者。生成金银。像者。煎 <lb ed="X" n="0294b21"/><lb ed="R106" n="0402a06"/>像金银。如以金银。烊成锭餠。或打成首饰人物等。 <lb ed="X" n="0294b22"/><lb ed="R106" n="0402a07"/>皆名曰像。然金是本名。银从色别。又金。银。铜。铁。锡。 <lb ed="X" n="0294b23"/><lb ed="R106" n="0402a08"/>通名为金。盖取尊贵故也。五金之中。黄金为上。如 <lb ed="X" n="0294b24"/><lb ed="R106" n="0402a09"/>真谛杂记云。有四德故。一。颜色不变。二。体性无染。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0294c" n="0294c"/> <lb ed="X" n="0294c01"/><lb ed="R106" n="0402a10"/>三。转作无碍。四。能富贫穷。以喩法身。常乐我净之 <lb ed="X" n="0294c02"/><lb ed="R106" n="0402a11"/>四德也。宝者。七宝。一。金。大智度论云。出山石沙赤 <lb ed="X" n="0294c03"/><lb ed="R106" n="0402a12"/>铜中。二。银。出烧石中。世名白金。三。琉璃。华言靑色 <lb ed="X" n="0294c04"/><lb ed="R106" n="0402a13"/>宝。四。玻璃。华言水玉。即苍玉也。谓色体莹润故。五。 <lb ed="X" n="0294c05"/><lb ed="R106" n="0402a14"/>砗磲。体坚色明。六。玛瑙。其色赤白。如马之脑。因以 <lb ed="X" n="0294c06"/><lb ed="R106" n="0402a15"/>名焉。七。赤珍珠。大智度论云。此宝出鱼腹蛇脑之 <lb ed="X" n="0294c07"/><lb ed="R106" n="0402a16"/>中。其色明莹。最为殊勝。此七种皆尊贵之物。世所 <lb ed="X" n="0294c08"/><lb ed="R106" n="0402a17"/>稀有。总名为宝。又宝即是生。物即是像。如以宝琢 <lb ed="X" n="0294c09"/><lb ed="R106" n="0402a18"/>成禽兽花草等。其馀珊瑚琥珀。及摩尼珠等。皆宝 <lb ed="X" n="0294c10"/><lb ed="R106" n="0402b01"/>之类也。谓此等物。捉之则被他所转。故曰皆长贪 <lb ed="X" n="0294c11"/><lb ed="R106" n="0402b02"/>心。持之则不能修道。故曰妨废道业。所谓宝物捉 <lb ed="X" n="0294c12"/><lb ed="R106" n="0402b03"/>而慧命除。烦恼增而正念丧矣。是故制之。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c13"/><lb ed="R106" n="0402b04"/><p xml:id="pX60p0294c1301">二引证<note place="inline">分五</note>初引古</p> <lb ed="X" n="0294c14"/><lb ed="R106" n="0402b05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0294c1401">故<persName>佛</persName>在世时。僧皆乞食。不立烟爨。衣服房室。悉任 <lb ed="X" n="0294c15"/><lb ed="R106" n="0402b06"/>外缘。置金银于无用之地。捉持尙禁。淸可知矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0294c16"/><lb ed="R106" n="0402b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0294c1601">释。乞食者。乃沙门之正制。<persName>佛</persName>令诸比丘。平等教化 <lb ed="X" n="0294c17"/><lb ed="R106" n="0402b08"/>也。谓一钵千家。孤身万里。随缘而受。以资形命。故 <lb ed="X" n="0294c18"/><lb ed="R106" n="0402b09"/>此有三義。一。折伏自<anchor xml:id="nkr_note_add_0294c1801" n="0294c1801"/><anchor xml:id="beg0294c1801" n="0294c1801"/>己<anchor xml:id="end0294c1801"/>贡高我慢故。二。利益檀那 <lb ed="X" n="0294c19"/><lb ed="R106" n="0402b10"/>故。三。要知物力之艰难。不致坐消信施故。是以不 <lb ed="X" n="0294c20"/><lb ed="R106" n="0402b11"/>结净厨。无有烟<g ref="#CB05315">爨</g>也。盖学道之人。必须劳其筋骨。 <lb ed="X" n="0294c21"/><lb ed="R106" n="0402b12"/>饿其体肤。方能上道。若欲豐衣足食。而修行者。则 <lb ed="X" n="0294c22"/><lb ed="R106" n="0402b13"/><persName>如来</persName>不必出王宫矣。衣服房室者。总名四圣种也。 <lb ed="X" n="0294c23"/><lb ed="R106" n="0402b14"/>谓既分卫诸方。随缘化度。有益便停。故云悉任外 <lb ed="X" n="0294c24"/><lb ed="R106" n="0402b15"/>缘也。纵有檀越佈施金银。令净人掌之。供养三宝。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0295a" n="0295a"/> <lb ed="X" n="0295a01"/><lb ed="R106" n="0402b16"/>若不为三宝。不施众生。救<g ref="#CB15072">拔</g>苦难。藏之何用。故曰 <lb ed="X" n="0295a02"/><lb ed="R106" n="0402b17"/>置金银于无用之地也。昔者<persName>世尊</persName>。下<name role="" type="person">耆阇崛山</name>。阿 <lb ed="X" n="0295a03"/><lb ed="R106" n="0402b18"/>难见一坑伏藏。阿难言。<persName>世尊</persName>毒蛇。<persName>佛</persName>言毒蛇。<persName>如来</persName> <lb ed="X" n="0295a04"/><lb ed="R106" n="0403a01"/>去後。樵夫闻之。便来观看。见坑金银。而作是言。此 <lb ed="X" n="0295a05"/><lb ed="R106" n="0403a02"/>蛇<anchor xml:id="nkr_note_add_0295a0501" n="0295a0501"/><anchor xml:id="beg0295a0501" n="0295a0501"/>但<anchor xml:id="end0295a0501"/>愿毒我一生。即取回造作楼阁。一年之内。种 <lb ed="X" n="0295a06"/><lb ed="R106" n="0403a03"/>种现成。时王遊猎见之。告群臣言。去岁观见。本是 <lb ed="X" n="0295a07"/><lb ed="R106" n="0403a04"/>荒郊。今日云何。如此茂盛。即唤樵夫。问知其故。樵 <lb ed="X" n="0295a08"/><lb ed="R106" n="0403a05"/>夫具白上事。王言。普天之下。莫非王土。所有伏藏。 <lb ed="X" n="0295a09"/><lb ed="R106" n="0403a06"/>皆是官物。汝何盗取。即付有司。问成死罪。将赴刑 <lb ed="X" n="0295a10"/><lb ed="R106" n="0403a07"/>时。口便唤言。<persName>世尊</persName>阿难。有司具奏。王言。汝盗官物。 <lb ed="X" n="0295a11"/><lb ed="R106" n="0403a08"/>念<persName>佛</persName>何用。樵夫具白毒蛇之事。王言。既于<persName>佛</persName>边所 <lb ed="X" n="0295a12"/><lb ed="R106" n="0403a09"/>得伏藏。放汝生命。财物入官。可见金银有如此之 <lb ed="X" n="0295a13"/><lb ed="R106" n="0403a10"/>利害也。故<persName>如来</persName>禁止捉持。以修淸净之道。故曰淸 <lb ed="X" n="0295a14"/><lb ed="R106" n="0403a11"/>可知矣。大师解此。读之不觉。令人引入<persName>佛</persName>境矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a15"/><lb ed="R106" n="0403a12"/><p xml:id="pX60p0295a1501">二擧况</p> <lb ed="X" n="0295a16"/><lb ed="R106" n="0403a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0295a1601">锄金不顾。世儒尙然。释子称贫。蓄财奚用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295a17"/><lb ed="R106" n="0403a14"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0295a1701">释。不顾者。世说新语云。汉管幼安。讳寧。与华歆园 <lb ed="X" n="0295a18"/><lb ed="R106" n="0403a15"/>中锄菜。见地上有片金。管挥锄与瓦石无异。歆捉 <lb ed="X" n="0295a19"/><lb ed="R106" n="0403a16"/>而掷之。时人以此定管华之优劣。故曰。世儒尙然。 <lb ed="X" n="0295a20"/><lb ed="R106" n="0403a17"/>又乐羊子。尝行路。得遗金一餠。持还与妻。妻曰。妾 <lb ed="X" n="0295a21"/><lb ed="R106" n="0403a18"/>闻志士不饮盗泉之水。廉者不受嗟来之食。况拾 <lb ed="X" n="0295a22"/><lb ed="R106" n="0403b01"/>金求利。以汚其行乎。羊大惭。乃捐金于野。高士传。 <lb ed="X" n="0295a23"/><lb ed="R106" n="0403b02"/>披裘公者。吴人也。延陵季子出遊。见道中遗金。时 <lb ed="X" n="0295a24"/><lb ed="R106" n="0403b03"/>当五月。见披裘负薪。顾令彼取金。公投镰瞋目。拂 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0295b" n="0295b"/> <lb ed="X" n="0295b01"/><lb ed="R106" n="0403b04"/>手而言曰。何子居之高。视人之卑耶。五月披裘而 <lb ed="X" n="0295b02"/><lb ed="R106" n="0403b05"/>负薪。岂取遗金哉。季子大惊。而问其姓。公曰。吾子 <lb ed="X" n="0295b03"/><lb ed="R106" n="0403b06"/>皮相之士。何足语姓名哉。释子者。古来出家。随师 <lb ed="X" n="0295b04"/><lb ed="R106" n="0403b07"/>姓称。晋道安法师。受业于<name role="" type="person"><persName>佛</persName>图澄</name>。白曰。师莫过<persName>佛</persName>。 <lb ed="X" n="0295b05"/><lb ed="R106" n="0403b08"/>捨俗出家。宜称释子。後涅槃经来东土。方知<persName>佛</persName>世。 <lb ed="X" n="0295b06"/><lb ed="R106" n="0403b09"/>皆称释子也。称贫者。乃负歉之词。谓我道惭先哲。 <lb ed="X" n="0295b07"/><lb ed="R106" n="0403b10"/>于七圣法财。多所贫乏故。奚。何也。既曰。于道贫乏。 <lb ed="X" n="0295b08"/><lb ed="R106" n="0403b11"/>若蓄积钱财。则言行相违。而道去远矣。故曰。蓄财 <lb ed="X" n="0295b09"/><lb ed="R106" n="0403b12"/>奚用也。然儒尙不顾。我蓄何为。古人忧道不忧贫。 <lb ed="X" n="0295b10"/><lb ed="R106" n="0403b13"/>故迦葉尊者偈云。所食无过一升饭。眠卧唯须一 <lb ed="X" n="0295b11"/><lb ed="R106" n="0403b14"/>小床。两张氎布足遮身。此外幷是愚痴物。昔慧满 <lb ed="X" n="0295b12"/><lb ed="R106" n="0403b15"/>禅师。奉头陀行。唯蓄二针。冬则乞補。夏则捨之。心 <lb ed="X" n="0295b13"/><lb ed="R106" n="0403b16"/>无怖畏。睡无梦行。乞食所至伽蓝。则破薪制屣。住 <lb ed="X" n="0295b14"/><lb ed="R106" n="0403b17"/>无再宿。後无疾坐。陶冶中自化。古云。若爱一文。则 <lb ed="X" n="0295b15"/><lb ed="R106" n="0403b18"/>不値一文。此千古之名言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b16"/><lb ed="R106" n="0404a01"/><p xml:id="pX60p0295b1601">三鉴今</p> <lb ed="X" n="0295b17"/><lb ed="R106" n="0404a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0295b1701">今人不能俱行乞食。或入丛林。或住庵院。或出远 <lb ed="X" n="0295b18"/><lb ed="R106" n="0404a03"/>方亦未免有金银之费。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295b19"/><lb ed="R106" n="0404a04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0295b1901">释。今人不能者。谓末法时中。人多少信。难比<persName>佛</persName>世 <lb ed="X" n="0295b20"/><lb ed="R106" n="0404a05"/>时也。况<name role="" type="person">阎浮提</name>人。以财活命。故难乞食也。梵语贫 <lb ed="X" n="0295b21"/><lb ed="R106" n="0404a06"/>婆。此云丛林。聚草为丛。聚木为林。乃龙象奔投之 <lb ed="X" n="0295b22"/><lb ed="R106" n="0404a07"/>处。众僧栖心修道之所。譬如大树丛丛。淸荫远覆。 <lb ed="X" n="0295b23"/><lb ed="R106" n="0404a08"/>故僧聚处。名曰丛林也。又草不乱生曰丛。木不乱 <lb ed="X" n="0295b24"/><lb ed="R106" n="0404a09"/>长曰林。言其内有法度也。庵者。安也。古人心地开 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0295c" n="0295c"/> <lb ed="X" n="0295c01"/><lb ed="R106" n="0404a10"/>明。把茅盖头。以蔽风雨。淸贫乐道。身心俱安。故曰 <lb ed="X" n="0295c02"/><lb ed="R106" n="0404a11"/>安也。西域僧俗修行。于兰若处。多结草居之。院者。 <lb ed="X" n="0295c03"/><lb ed="R106" n="0404a12"/>禅室也。凡庭馆。有垣墙者。皆名曰院。亦是丛林之 <lb ed="X" n="0295c04"/><lb ed="R106" n="0404a13"/>别名也。远方者。谓寻师访道。远涉他方。则非钱不 <lb ed="X" n="0295c05"/><lb ed="R106" n="0404a14"/>行。故曰。亦未免有金银之费也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c06"/><lb ed="R106" n="0404a15"/><p xml:id="pX60p0295c0601">四馀济</p> <lb ed="X" n="0295c07"/><lb ed="R106" n="0404a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0295c0701">必也知违<persName>佛</persName>制。生大惭愧。念他穷乏。常行佈施。不 <lb ed="X" n="0295c08"/><lb ed="R106" n="0404a17"/>营求。不蓄积。不贩卖。不以七宝妆饰衣器等物。庶 <lb ed="X" n="0295c09"/><lb ed="R106" n="0404a18"/>幾可耳。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0295c10"/><lb ed="R106" n="0404b01"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0295c1001">释。佈施者。恩泽于人曰布。惠及于彼曰施。谓见他 <lb ed="X" n="0295c11"/><lb ed="R106" n="0404b02"/>贫乏。则有馀当捨。不得多蓄也。营。是经营。求。是谋 <lb ed="X" n="0295c12"/><lb ed="R106" n="0404b03"/>求。谓不得经营施主。抄缘恶化。谋求利养故。古云。 <lb ed="X" n="0295c13"/><lb ed="R106" n="0404b04"/>僧雏。犹凤雏也。当惜其羽毛。听其自然。若哀求苦 <lb ed="X" n="0295c14"/><lb ed="R106" n="0404b05"/>索。则失袈裟之体也。蓄积者。畜。是贪畜。积。是积聚。 <lb ed="X" n="0295c15"/><lb ed="R106" n="0404b06"/>谓有檀越佈施。即将供养三宝。自获善果。复令施 <lb ed="X" n="0295c16"/><lb ed="R106" n="0404b07"/>福转增。不可畜之箱囊。积之高阁。生他贪念。自祸 <lb ed="X" n="0295c17"/><lb ed="R106" n="0404b08"/>祸人。况纔登戒品。固当专致学道。恐其恣长贪心。 <lb ed="X" n="0295c18"/><lb ed="R106" n="0404b09"/>金银不经其手。岂受蓄积耶。故经云。无得藏积秽 <lb ed="X" n="0295c19"/><lb ed="R106" n="0404b10"/>宝。人与不受。受则不留。转济穷乏。常为人说。不贪 <lb ed="X" n="0295c20"/><lb ed="R106" n="0404b11"/>之德是也。贩卖者。贱买贵卖曰贩。以货求利曰卖。 <lb ed="X" n="0295c21"/><lb ed="R106" n="0404b12"/>谓不得贱买贵卖。亏损净行。以利求利。壞<persName>佛</persName>形仪。 <lb ed="X" n="0295c22"/><lb ed="R106" n="0404b13"/>故业疏云。但以邪心。有涉贪染。为利卖法。礼<persName>佛</persName>读 <lb ed="X" n="0295c23"/><lb ed="R106" n="0404b14"/>经。断食等。所获赃贿。皆曰邪命物也。不以七宝妆 <lb ed="X" n="0295c24"/><lb ed="R106" n="0404b15"/>饰衣器等物者。谓非释子之所宜也。此乃增长爱 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0296a" n="0296a"/> <lb ed="X" n="0296a01"/><lb ed="R106" n="0404b16"/>根。成有漏业故。可尔者。谓无上诸事。方可捉持。此 <lb ed="X" n="0296a02"/><lb ed="R106" n="0404b17"/>亦勉强而说。非<persName>佛</persName>言也。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a03"/><lb ed="R106" n="0404b18"/><p xml:id="pX60p0296a0301">五定罪</p> <lb ed="X" n="0296a04"/><lb ed="R106" n="0405a01"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0296a0401">如或不然。得罪弥重。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a05"/><lb ed="R106" n="0405a02"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0296a0501">释。不然者。反可之词。谓无上佈施之念。及不生大 <lb ed="X" n="0296a06"/><lb ed="R106" n="0405a03"/>惭愧。若行贪爱之心捉持者。得罪甚重也。受戒之 <lb ed="X" n="0296a07"/><lb ed="R106" n="0405a04"/>人。应当随缘进道。知足修行。三毒息。则戒行全。十 <lb ed="X" n="0296a08"/><lb ed="R106" n="0405a05"/>恶淸。则三涂免。若饮食四事。俱<anchor xml:id="nkr_note_add_0296a0801" n="0296a0801"/><anchor xml:id="beg0296a0801" n="0296a0801"/>已<anchor xml:id="end0296a0801"/>备足。则钱财外 <lb ed="X" n="0296a09"/><lb ed="R106" n="0405a06"/>物。均乱道心。若以诳言小乘。唯知自利。不利他人。 <lb ed="X" n="0296a10"/><lb ed="R106" n="0405a07"/>或言受戒<anchor xml:id="nkr_note_add_0296a1001" n="0296a1001"/><anchor xml:id="beg0296a1001" n="0296a1001"/>已<anchor xml:id="end0296a1001"/>後。听许执捉。律无此说也。要知菩萨。 <lb ed="X" n="0296a11"/><lb ed="R106" n="0405a08"/>以度生为主。钱财以十方为重。积若无由。不为<anchor xml:id="nkr_note_add_0296a1101" n="0296a1101"/><anchor xml:id="beg0296a1101" n="0296a1101"/>己<anchor xml:id="end0296a1101"/> <lb ed="X" n="0296a12"/><lb ed="R106" n="0405a09"/>有。故不遮执捉。但遮蓄贮也。故死心禅师曰。道与 <lb ed="X" n="0296a13"/><lb ed="R106" n="0405a10"/>利。不相为谋。求利者。不可与道。求道者。不可与利。 <lb ed="X" n="0296a14"/><lb ed="R106" n="0405a11"/>盖二种非不能兼之。则其势不可幷也。若利与道 <lb ed="X" n="0296a15"/><lb ed="R106" n="0405a12"/>兼行。则商卖屠沽。闾阎负贩之徒。皆能求之矣。古 <lb ed="X" n="0296a16"/><lb ed="R106" n="0405a13"/>人。何必弃富贵。忘功名。<g ref="#CB01926">灰</g>心泯智。于空山大泽之 <lb ed="X" n="0296a17"/><lb ed="R106" n="0405a14"/>中。<g ref="#CB00589">涧</g>饮木食。而终其身哉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a18"/><lb ed="R106" n="0405a15"/><p xml:id="pX60p0296a1801">三结劝</p> <lb ed="X" n="0296a19"/><lb ed="R106" n="0405a16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX60p0296a1901">噫。可不戒欤。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296a20"/><lb ed="R106" n="0405a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX60p0296a2001">释。此生像宝物等。极易昏人神智。丧失道念。故如 <lb ed="X" n="0296a21"/><lb ed="R106" n="0405a18"/>来喩如毒蛇。若捉持者。则有丧身失命之患也。可 <lb ed="X" n="0296a22"/><lb ed="R106" n="0405b01"/>不戒欤。譬如古镜。本来明净。著一点尘埃不得。若 <lb ed="X" n="0296a23"/><lb ed="R106" n="0405b02"/>著一点尘埃。光明即为障蔽矣。戒体<anchor xml:id="nkr_note_orig_0296001" n="0296001"/>即复如是。著 <lb ed="X" n="0296a24"/><lb ed="R106" n="0405b03"/>一点贪心不得。若著一点贪心。戒体即为乖戾矣。 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0296b" n="0296b"/> <lb ed="X" n="0296b01"/><lb ed="R106" n="0405b04"/>故晦堂曰。一尘飞而翳天。一芥堕而覆地。只者一 <lb ed="X" n="0296b02"/><lb ed="R106" n="0405b05"/>点贪心。无量法门。即时掩闭。从此错过。岂止一生 <lb ed="X" n="0296b03"/><lb ed="R106" n="0405b06"/>两生耶。古德云。不愁剑戟如星下。只怕藕丝绊杀 <lb ed="X" n="0296b04"/><lb ed="R106" n="0405b07"/>人。大莊严论云。财宝令人起恼。总不应蓄。纵令安 <lb ed="X" n="0296b05"/><lb ed="R106" n="0405b08"/>乐。要必有離。如蜂作蜜。他得自不得。财宝亦如是。 <lb ed="X" n="0296b06"/><lb ed="R106" n="0405b09"/><persName>佛</persName>告诸比丘。我若不持戒。当堕三恶道中。尙不得 <lb ed="X" n="0296b07"/><lb ed="R106" n="0405b10"/>为下贱人身。况能成熟众生。净<persName>佛</persName>国土。具一切种 <lb ed="X" n="0296b08"/><lb ed="R106" n="0405b11"/>智耶。故知寧捨身命。碎如微尘。不可毁犯禁戒坠 <lb ed="X" n="0296b09"/><lb ed="R106" n="0405b12"/>堕三涂。永失菩提种子也。以上十戒。前四是性罪。 <lb ed="X" n="0296b10"/><lb ed="R106" n="0405b13"/>性者。实也。谓纵不受<persName>佛</persName>戒。世间法尔有罪也。酒戒 <lb ed="X" n="0296b11"/><lb ed="R106" n="0405b14"/>是半性半遮。半性者。谓能断<persName>佛</persName>慧命故。半遮者。谓 <lb ed="X" n="0296b12"/><lb ed="R106" n="0405b15"/>王法所不禁故。谓世人但知亡家败国。而不知苦 <lb ed="X" n="0296b13"/><lb ed="R106" n="0405b16"/>报三涂也。後五是遮罪。由<persName>佛</persName>遮禁。不听毁犯也。故 <lb ed="X" n="0296b14"/><lb ed="R106" n="0405b17"/>有违犯。不得覆藏。即须深生惭愧。向师发露悔过。 <lb ed="X" n="0296b15"/><lb ed="R106" n="0405b18"/>断後作心。还得淸净。如论云是中四是实恶。酒是 <lb ed="X" n="0296b16"/><lb ed="R106" n="0406a01"/>众祸之门。馀者是放逸因缘。若犯前四。名破戒。第 <lb ed="X" n="0296b17"/><lb ed="R106" n="0406a02"/>九名破斋。馀者名破威仪。又此沙弥十戒。与菩萨 <lb ed="X" n="0296b18"/><lb ed="R106" n="0406a03"/>戒。大同小异。菩萨十重。以杀戒为首。此沙弥戒。亦 <lb ed="X" n="0296b19"/><lb ed="R106" n="0406a04"/>以杀戒居先。菩萨四十八轻。以敬师友戒为首。此 <lb ed="X" n="0296b20"/><lb ed="R106" n="0406a05"/>沙弥二十四门威仪。亦以敬大沙门为第一。故经 <lb ed="X" n="0296b21"/><lb ed="R106" n="0406a06"/>云。是戒能为比丘戒之阶梯。菩萨戒之根本。直至 <lb ed="X" n="0296b22"/><lb ed="R106" n="0406a07"/>成无上菩提。故须淸净守持。勿令丝毫有失也。释 <lb ed="X" n="0296b23"/><lb ed="R106" n="0406a08"/>相<anchor xml:id="nkr_note_add_0296b2301" n="0296b2301"/><anchor xml:id="beg0296b2301" n="0296b2301"/>已<anchor xml:id="end0296b2301"/>竟。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0296b24"/><lb ed="R106" n="0406a09"/> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0296c" n="0296c"/> <lb ed="X" n="0296c01"/><lb ed="R106" n="0406a10"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>沙弥律仪要略述義卷上</cb:jhead></cb:juan></cb:div> <lb ed="X" n="0296c02"/><lb ed="R106" n="0406a11"/> <lb ed="X" n="0296c03"/><lb ed="R106" n="0406a12"/><cb:div type="w"><head>音释</head> <lb ed="X" n="0296c04"/><lb ed="R106" n="0406a13"/><cb:div type="note"><entry><form>钻</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0402" cb:place="inline"><note place="inline">音劗</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form><anchor xml:id="nkr_note_add_0296c0401" n="0296c0401"/><anchor xml:id="beg0296c0401" n="0296c0401"/><g ref="#CB05242">䰂</g><anchor xml:id="end0296c0401"/></form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0406" cb:place="inline"><note place="inline">音<anchor xml:id="nkr_note_add_0296c0402" n="0296c0402"/><anchor xml:id="beg0296c0402" n="0296c0402"/>采<anchor xml:id="end0296c0402"/>髻也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>躐</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0412" cb:place="inline"><note place="inline">廉入声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>揣</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0416" cb:place="inline"><note place="inline">吹上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>聩</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0420" cb:place="inline"><note place="inline">音会聋也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蜎</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0425" cb:place="inline"><note place="inline">音渊</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蠕</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0428" cb:place="inline"><note place="inline">音软</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>压</form> <lb ed="X" n="0296c05"/><lb ed="R106" n="0406a14"/><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0501"><note place="inline">音鸭</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form><g ref="#CB08262">蚊</g></form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0504" cb:place="inline"><note place="inline">音文</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蠢</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0507" cb:place="inline"><note place="inline">春上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>榼</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0511" cb:place="inline"><note place="inline">堪入声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>锹</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0515" cb:place="inline"><note place="inline">悄平声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>刬</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0519" cb:place="inline"><note place="inline">音产</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蜉</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0522" cb:place="inline"><note place="inline">音浮</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蝣</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0525" cb:place="inline"><note place="inline">音由</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>黠</form> <lb ed="X" n="0296c06"/><lb ed="R106" n="0406a15"/><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0601"><note place="inline">音辖</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>诡</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0604" cb:place="inline"><note place="inline">音癸详也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>谲</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0609" cb:place="inline"><note place="inline">音决戾也</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>柺</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0614" cb:place="inline"><note place="inline">乖上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>骗</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0618" cb:place="inline"><note place="inline">音片</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>铢</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0621" cb:place="inline"><note place="inline">音殊</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>饧</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0624" cb:place="inline"><note place="inline">夕平声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>契</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0628" cb:place="inline"><note place="inline">音屑</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c07"/><lb ed="R106" n="0406a16"/><entry><form>褒</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0702" cb:place="inline"><note place="inline">保平声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>哇</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0706" cb:place="inline"><note place="inline">音蛙</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>佚</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0709" cb:place="inline"><note place="inline">音逸</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>眩</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0712" cb:place="inline"><note place="inline">音衒</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>讴</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0715" cb:place="inline"><note place="inline">音鸥</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>歈</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0718" cb:place="inline"><note place="inline">音于</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>孋</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0721" cb:place="inline"><note place="inline">音離</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>姬</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0724" cb:place="inline"><note place="inline">音鸡妇美称也</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c08"/><lb ed="R106" n="0406a17"/><entry><form>骊</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0802" cb:place="inline"><note place="inline">音離</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>骚</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0805" cb:place="inline"><note place="inline">音搔</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>矧</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0808" cb:place="inline"><note place="inline">申上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>蛆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0812" cb:place="inline"><note place="inline">音疽</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>唆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0815" cb:place="inline"><note place="inline">音梭</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>泄</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0818" cb:place="inline"><note place="inline">音屑</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>骇</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0821" cb:place="inline"><note place="inline">音蟹</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>域</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0824" cb:place="inline"><note place="inline">音欲</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>醇</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0827" cb:place="inline"><note place="inline">音纯</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c09"/><lb ed="R106" n="0406a18"/><entry><form>鼷</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0902" cb:place="inline"><note place="inline">音奚</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>嗅</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0905" cb:place="inline"><note place="inline">休去声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>燔</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0909" cb:place="inline"><note place="inline">音烦</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>酣</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0912" cb:place="inline"><note place="inline">音蚶</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>贬</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0915" cb:place="inline"><note place="inline">音匾</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>黩</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0918" cb:place="inline"><note place="inline">音读</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>砒</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0921" cb:place="inline"><note place="inline">音批</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>酖</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0924" cb:place="inline"><note place="inline">音鸩</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>呆</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c0927" cb:place="inline"><note place="inline">音涯 <lb ed="X" n="0296c10"/><lb ed="R106" n="0406b01"/>上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>鲧</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1004" cb:place="inline"><note place="inline">音衮</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>黻冕</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1008" cb:place="inline"><note place="inline">上音拂下音勉</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>黠</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1015" cb:place="inline"><note place="inline">音辖</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>缫</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1018" cb:place="inline"><note place="inline">音早</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>緉</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1021" cb:place="inline"><note place="inline">音两</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>霓</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1024" cb:place="inline"><note place="inline">音倪</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>窈</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1027" cb:place="inline"><note place="inline">音杳</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>窕</form> <lb ed="X" n="0296c11"/><lb ed="R106" n="0406b02"/><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1101"><note place="inline">音调</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>斫</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1104" cb:place="inline"><note place="inline">音捉</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>瞽</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1107" cb:place="inline"><note place="inline">音古</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>瞍</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1110" cb:place="inline"><note place="inline">音漱</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>枭</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1113" cb:place="inline"><note place="inline">音嚣</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>樗</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1116" cb:place="inline"><note place="inline">音枢</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>侃</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1119" cb:place="inline"><note place="inline">刊上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>晁</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1123" cb:place="inline"><note place="inline">音潮</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>盎</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1126" cb:place="inline"><note place="inline">恶去声</note>。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c12"/><lb ed="R106" n="0406b03"/><entry><form><g ref="#CB05315">爨</g></form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1202" cb:place="inline"><note place="inline">音窜</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>冁</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1205" cb:place="inline"><note place="inline">嗔上声</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>饕</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1209" cb:place="inline"><note place="inline">音滔</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>餮</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1212" cb:place="inline"><note place="inline">音铁</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>绘</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1215" cb:place="inline"><note place="inline">音会</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>翳</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1218" cb:place="inline"><note place="inline">音医</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form>刳</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1221" cb:place="inline"><note place="inline">音枯</note>。</p></cb:def></entry><entry cb:place="inline"><form><g ref="#CB15116">僰</g></form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1224" cb:place="inline"><note place="inline">音匐偪也</note>。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> <lb ed="X" n="0296c13"/><lb ed="R106" n="0406b04"/> <lb ed="X" n="0296c14"/><lb ed="R106" n="0406b05"/><cb:div type="w"><cb:mulu type="附文" level="1">事義</cb:mulu><head>事義</head> <lb ed="X" n="0296c15"/><lb ed="R106" n="0406b06"/> <lb ed="X" n="0296c16"/><lb ed="R106" n="0406b07"/><cb:div type="note"><entry><form>一代时教</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1605" cb:place="inline">谓<persName>如来</persName>说法。从始至终。名为一代。时者。 <lb ed="X" n="0296c17"/><lb ed="R106" n="0406b08"/><persName>佛</persName>与弟子。说听和合之时。教者。<persName>如来</persName>所说之法也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c18"/><lb ed="R106" n="0406b09"/><entry><form><persName>如来</persName>初成正觉</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c1807" cb:place="inline">谓乘如实道。来成正觉。故曰<persName>如来</persName>。 <lb ed="X" n="0296c19"/><lb ed="R106" n="0406b10"/>初成正觉三七日。说大化之始。故曰初成。離邪曰 <lb ed="X" n="0296c20"/><lb ed="R106" n="0406b11"/>正。背妄曰觉。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c21"/><lb ed="R106" n="0406b12"/><entry><form>寂灭道场</form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c2105" cb:place="inline">谓寂五住烦恼。灭二种生死。得道之场。 <lb ed="X" n="0296c22"/><lb ed="R106" n="0406b13"/>即<name role="" type="person">摩竭提国</name>。阿兰若处。然处随法转。故名寂灭道 <lb ed="X" n="0296c23"/><lb ed="R106" n="0406b14"/>场。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0296c24"/><lb ed="R106" n="0406b15"/><entry><form><name role="" type="person">鹿野苑</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0296c2404" cb:place="inline">谓群鹿所居。故名鹿苑。乃<persName>如来</persName>昔生垂化 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0297a" n="0297a"/> <lb ed="X" n="0297a01"/><lb ed="R106" n="0406b16"/>之地也。从树为名。亦名奈苑。二仙所居。亦名仙苑。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297a02"/><lb ed="R106" n="0406b17"/><entry><form>善来比丘</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297a0205" cb:place="inline">谓<persName>如来</persName>观彼根機成熟。呼云善来。鬚发 <lb ed="X" n="0297a03"/><lb ed="R106" n="0406b18"/>自落。袈裟著身。威仪详序。即成僧相故。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297a04"/><lb ed="R106" n="0407a01"/><entry><form>憍陈如等</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297a0405" cb:place="inline">此云最初解。谓此五人先见谛故。等者。 <lb ed="X" n="0297a05"/><lb ed="R106" n="0407a02"/>总收頞<g ref="#CB16014">鞞</g>。<g ref="#CB02494">跋</g>提。俱利。十力也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297a06"/><lb ed="R106" n="0407a03"/><entry><form>转四谛法轮</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297a0606" cb:place="inline">转有三。一。示转。二。劝转。三。证转。四谛 <lb ed="X" n="0297a07"/><lb ed="R106" n="0407a04"/>者。谓苦集灭道也。轮者。摧碾之義。谓<persName>如来</persName>以此苦 <lb ed="X" n="0297a08"/><lb ed="R106" n="0407a05"/>集灭道四谛之法。摧碾众生之惑业也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297a09"/><lb ed="R106" n="0407a06"/><entry><form>耶舍传</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297a0904" cb:place="inline">具云<persName>佛</persName><g ref="#CB00501">驮</g>耶舍。此云觉明。<name role="" type="person">罽宾国</name>人。操行 <lb ed="X" n="0297a10"/><lb ed="R106" n="0407a07"/>贞白。戒节坚固。仪止祥淑。视瞻不凡。世出世间典 <lb ed="X" n="0297a11"/><lb ed="R106" n="0407a08"/>章。流辩无滞。以姚秦弘始年。达于姑臧。什先师之。 <lb ed="X" n="0297a12"/><lb ed="R106" n="0407a09"/>劝兴往邀。兴即敕迎。幷有赠贻。笑而不受。重使敦 <lb ed="X" n="0297a13"/><lb ed="R106" n="0407a10"/>喩。方至长安。兴自出迎。居<name role="" type="person">逍遥园</name>。四事供养。幷皆 <lb ed="X" n="0297a14"/><lb ed="R106" n="0407a11"/>不受。时至分卫。一食而<anchor xml:id="nkr_note_add_0297a1401" n="0297a1401"/><anchor xml:id="beg0297a1401" n="0297a1401"/>已<anchor xml:id="end0297a1401"/>。耶舍赤髭。时人号为赤 <lb ed="X" n="0297a15"/><lb ed="R106" n="0407a12"/>髭毘婆沙。翻译经论。幷四分律。传者。後人所记尊 <lb ed="X" n="0297a16"/><lb ed="R106" n="0407a13"/>者之事也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297a17"/><lb ed="R106" n="0407a14"/><entry><form><name role="" type="person">玄奘</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0297a1703" cb:place="inline">河南洛阳人。颖川陈仲弓之後。鸠车之龄落 <lb ed="X" n="0297a18"/><lb ed="R106" n="0407a15"/><anchor xml:id="nkr_note_add_0297a1801" n="0297a1801"/><anchor xml:id="beg0297a1801" n="0297a1801"/><g ref="#CB05242">䰂</g><anchor xml:id="end0297a1801"/>。竹马之齿通玄。戒具云毕。偏肆毘尼。常慨教缺 <lb ed="X" n="0297a19"/><lb ed="R106" n="0407a16"/>传匠。理翳译人。遂使如意之宝不全。雪山之偈犹 <lb ed="X" n="0297a20"/><lb ed="R106" n="0407a17"/>半。于是杖锡西遊。法师讨论一十七周。遊览百有 <lb ed="X" n="0297a21"/><lb ed="R106" n="0407a18"/>馀国。一切经书。毕究其妙。于贞观十九年。迴靶上 <lb ed="X" n="0297a22"/><lb ed="R106" n="0407b01"/>京。敕<name role="" type="person">弘福寺</name>翻译。廣如译经图记。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297a23"/><lb ed="R106" n="0407b02"/><entry><form>義净</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297a2303" cb:place="inline">齐州张氏子。字文明。髫龀之年。辞荣落<anchor xml:id="nkr_note_add_0297a2301" n="0297a2301"/><anchor xml:id="beg0297a2301" n="0297a2301"/><g ref="#CB05242">䰂</g><anchor xml:id="end0297a2301"/>。内 <lb ed="X" n="0297a24"/><lb ed="R106" n="0407b03"/>外经书。无不通晓。年十五志遊西域。遍师名匠。学 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0297b" n="0297b"/> <lb ed="X" n="0297b01"/><lb ed="R106" n="0407b04"/>大小乘。事周还归故里。凡所遊历。三十馀国。往来 <lb ed="X" n="0297b02"/><lb ed="R106" n="0407b05"/>问道。出二十年。天后证圣。河洛翻译。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297b03"/><lb ed="R106" n="0407b06"/><entry><form>虞夏尙曾历试</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297b0307" cb:place="inline">帝舜。姓姚。有虞氏。黄帝八代孙。瞽 <lb ed="X" n="0297b04"/><lb ed="R106" n="0407b07"/>瞍之子。瞍与後妻少子。常欲杀舜。舜尽孝悌之道。 <lb ed="X" n="0297b05"/><lb ed="R106" n="0407b08"/>尧求可以代<anchor xml:id="nkr_note_add_0297b0501" n="0297b0501"/><anchor xml:id="beg0297b0501" n="0297b0501"/>己<anchor xml:id="end0297b0501"/>位者。四嶽群臣。皆擧于舜。尧召舜 <lb ed="X" n="0297b06"/><lb ed="R106" n="0407b09"/>历试诸艰。舜尽能应之。不负所擧。夏。即禹王也。事 <lb ed="X" n="0297b07"/><lb ed="R106" n="0407b10"/>迹。如第六戒中所明。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297b08"/><lb ed="R106" n="0407b11"/><entry><form>可能犹服勤劳</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297b0807" cb:place="inline">可。即二祖也。生时祥光照室。故名 <lb ed="X" n="0297b09"/><lb ed="R106" n="0407b12"/>神光。後诣初祖求法。立雪齐腰。断臂安心。祖为更 <lb ed="X" n="0297b10"/><lb ed="R106" n="0407b13"/>名慧可。授以心宗。能。即六祖慧能大师也。诣黄梅 <lb ed="X" n="0297b11"/><lb ed="R106" n="0407b14"/>求法。服劳于杵臼。機缘相合。五祖传衣。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297b12"/><lb ed="R106" n="0407b15"/><entry><form>四怨</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297b1203" cb:place="inline">生。老。病。死。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297b13"/><lb ed="R106" n="0407b16"/><entry><form>憍梵损粟。必受牛身</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297b1309" cb:place="inline">无量寿经云。<name role="" type="person">憍梵波提</name>。过去 <lb ed="X" n="0297b14"/><lb ed="R106" n="0407b17"/>世作比丘。于他粟田边。摘一茎粟。观其生熟。数粒 <lb ed="X" n="0297b15"/><lb ed="R106" n="0407b18"/>堕地。五百世作牛偿之。後得人身。馀习尙存。牛蹄 <lb ed="X" n="0297b16"/><lb ed="R106" n="0408a01"/><g ref="#CB02237">䶗</g>食。<persName>如来</persName>愍度。出家得罗汉果。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297b17"/><lb ed="R106" n="0408a02"/><entry><form>比丘嗅香。池神诃责</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297b1709" cb:place="inline">杂阿含经云。有比丘患眼。至 <lb ed="X" n="0297b18"/><lb ed="R106" n="0408a03"/>钵昙摩花池侧。迎香风而坐。池神谓比丘为盗香 <lb ed="X" n="0297b19"/><lb ed="R106" n="0408a04"/>贼。比丘言。不壞不夺。云何名贼。神曰。不求而取。何 <lb ed="X" n="0297b20"/><lb ed="R106" n="0408a05"/>言非贼。时有士夫。取彼藕根。重负而去。比丘曰。何 <lb ed="X" n="0297b21"/><lb ed="R106" n="0408a06"/>故不遮。而谓我是贼耶。神曰。袈裟黑衣。墨汚不现。 <lb ed="X" n="0297b22"/><lb ed="R106" n="0408a07"/>彼兇恶人。何足与语。蝇脚汚素。墨点珂贝。虽小悉 <lb ed="X" n="0297b23"/><lb ed="R106" n="0408a08"/>现。唯明者有小过如毛发许。他人见之。大如泰山。 <lb ed="X" n="0297b24"/><lb ed="R106" n="0408a09"/>故当从彼常求其净。比丘闻<anchor xml:id="nkr_note_add_0297b2401" n="0297b2401"/><anchor xml:id="beg0297b2401" n="0297b2401"/>已<anchor xml:id="end0297b2401"/>。专精静坐。断诸烦 <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0297c" n="0297c"/> <lb ed="X" n="0297c01"/><lb ed="R106" n="0408a10"/>恼。得罗汉果。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297c02"/><lb ed="R106" n="0408a11"/><entry><form>夏以<anchor xml:id="nkr_note_add_0297c0201" n="0297c0201"/><anchor xml:id="beg0297c0201" n="0297c0201"/>妺<anchor xml:id="end0297c0201"/>嬉</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297c0205" cb:place="inline">桀王伐有施氏。施以<anchor xml:id="nkr_note_add_0297c0202" n="0297c0202"/><anchor xml:id="beg0297c0202" n="0297c0202"/>妺<anchor xml:id="end0297c0202"/>嬉女之。桀宠其 <lb ed="X" n="0297c03"/><lb ed="R106" n="0408a12"/>嬉。所言皆从。殚百姓之财。为琼宫瑶台。肉山酒海。 <lb ed="X" n="0297c04"/><lb ed="R106" n="0408a13"/>与嬉为乐。商汤伐之。放于南巢而死。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297c05"/><lb ed="R106" n="0408a14"/><entry><form>晋由骊姬</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297c0505" cb:place="inline">骊姬。妃名。晋献公伐骊戎而得。故名骊 <lb ed="X" n="0297c06"/><lb ed="R106" n="0408a15"/>姬。公欲以姬为夫人。卜之不吉。筮之吉。公曰从筮。 <lb ed="X" n="0297c07"/><lb ed="R106" n="0408a16"/>卜人曰。筮短龟长。不如从长。弗听立之。因宠其妃。 <lb ed="X" n="0297c08"/><lb ed="R106" n="0408a17"/>妃行谋储。欲立其子奚齐。太子缢死。遂致国亡。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297c09"/><lb ed="R106" n="0408a18"/><entry><form>骊山火起因<name role="" type="person">褒姒</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0297c0908" cb:place="inline"><name role="" type="person">褒姒</name>。褒人所献也。周幽王嬖而 <lb ed="X" n="0297c10"/><lb ed="R106" n="0408b01"/>爱之。废后而立姒。姒不喜笑。国令有寇擧烽火召 <lb ed="X" n="0297c11"/><lb ed="R106" n="0408b02"/>兵。王欲姒笑。擧烽火引之。兵至无寇。<name role="" type="person">褒姒</name>大笑。後 <lb ed="X" n="0297c12"/><lb ed="R106" n="0408b03"/>犬戎寇至。擧烽火而兵不援。遂杀王于骊山之下。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297c13"/><lb ed="R106" n="0408b04"/><entry><form>蜀道蒙尘为太真</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297c1308" cb:place="inline">唐明皇因武惠妃薨。後宫无当 <lb ed="X" n="0297c14"/><lb ed="R106" n="0408b05"/>意者。或言寿王妃杨氏之美。上见而悦之。乃令妃 <lb ed="X" n="0297c15"/><lb ed="R106" n="0408b06"/>乞为女官。号太真。潜内于宫。寻册为贵妃。令安禄 <lb ed="X" n="0297c16"/><lb ed="R106" n="0408b07"/>山拜贵妃为母。宫中出入无忌。上竟不以为疑。後 <lb ed="X" n="0297c17"/><lb ed="R106" n="0408b08"/>禄山反。上幸蜀。至马嵬驿。而兵将皆不悦。上遂使 <lb ed="X" n="0297c18"/><lb ed="R106" n="0408b09"/>力士引贵妃而缢杀之。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297c19"/><lb ed="R106" n="0408b10"/><entry><form>三缄其口</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297c1905" cb:place="inline">孔子入周后稷庙。见一金人。三缄其口。 <lb ed="X" n="0297c20"/><lb ed="R106" n="0408b11"/>而铭于背曰。天機不密。四时何行。地機不密。万物 <lb ed="X" n="0297c21"/><lb ed="R106" n="0408b12"/>何生。人機不密。百事何成。孔子歎曰。古之愼言如 <lb ed="X" n="0297c22"/><lb ed="R106" n="0408b13"/>此。乃诫人愼言也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0297c23"/><lb ed="R106" n="0408b14"/><entry><form>秀铁面</form><cb:def><p xml:id="pX60p0297c2304" cb:place="inline">圆通法秀禅师。为人耿直。故云铁面。得法。 <lb ed="X" n="0297c24"/><lb ed="R106" n="0408b15"/>于天衣義怀禅师。靑原下十一世。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0298a" n="0298a"/> <lb ed="X" n="0298a01"/><lb ed="R106" n="0408b16"/><entry><form><name role="" type="person">黄鲁直</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a0104" cb:place="inline">讳廷坚。号山谷。金花府人。得法于黄龙祖 <lb ed="X" n="0298a02"/><lb ed="R106" n="0408b17"/>心禅师。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a03"/><lb ed="R106" n="0408b18"/><entry><form>太公望</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a0304" cb:place="inline">姓姜。名尙。字子牙。东海人。西伯将出猎。卜 <lb ed="X" n="0298a04"/><lb ed="R106" n="0409a01"/>之曰。畋至渭阳。所获者。非熊。非罢。霸王之辅。既出 <lb ed="X" n="0298a05"/><lb ed="R106" n="0409a02"/>果见吕尙。于渭之阳。昌大悦曰。太公望子久矣。故 <lb ed="X" n="0298a06"/><lb ed="R106" n="0409a03"/>号太公望。遂立为师。封吕侯。佐武王伐纣。有功封 <lb ed="X" n="0298a07"/><lb ed="R106" n="0409a04"/>齐国。以康兆民涂炭之苦者。非熊之兆梦也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a08"/><lb ed="R106" n="0409a05"/><entry><form>波斯匿王</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a0805" cb:place="inline">唐言勝军。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a09"/><lb ed="R106" n="0409a06"/><entry><form><name role="" type="person">茉莉夫人</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a0905" cb:place="inline">此云鬘。匿王之后。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a10"/><lb ed="R106" n="0409a07"/><entry><form><name role="" type="person">司马温公</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a1005" cb:place="inline">姓司马。名光。字君实。宋<anchor xml:id="nkr_note_add_0298a1001" n="0298a1001"/><anchor xml:id="beg0298a1001" n="0298a1001"/>陕<anchor xml:id="end0298a1001"/>州人。赠温国 <lb ed="X" n="0298a11"/><lb ed="R106" n="0409a08"/> 公。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a12"/><lb ed="R106" n="0409a09"/><entry><form>刘忠定公</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a1205" cb:place="inline">名安世。号元城先生。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a13"/><lb ed="R106" n="0409a10"/><entry><form>南容三复白圭</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a1307" cb:place="inline">孔子弟子。名绦。字子容。居南宫。经 <lb ed="X" n="0298a14"/><lb ed="R106" n="0409a11"/>云。白圭之玷。尙可磨也。斯言之玷。不可为也。南容 <lb ed="X" n="0298a15"/><lb ed="R106" n="0409a12"/>一日三诵此言。故曰三复。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a16"/><lb ed="R106" n="0409a13"/><entry><form>玄真子</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a1604" cb:place="inline">唐。张志和。字玄真子。隐居不仕。住湖中。号 <lb ed="X" n="0298a17"/><lb ed="R106" n="0409a14"/>烟波钓徒。肃宗赐奴婢二人。名曰渔童。樵靑。人问 <lb ed="X" n="0298a18"/><lb ed="R106" n="0409a15"/>其故。和曰。渔童使捧钩收纶。芦中鼓枻。樵靑刈兰 <lb ed="X" n="0298a19"/><lb ed="R106" n="0409a16"/>薪桂。竹裡煎茶</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a20"/><lb ed="R106" n="0409a17"/><entry><form>露源</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a2003" cb:place="inline">讳唯淸。得法于祀心禅师。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a21"/><lb ed="R106" n="0409a18"/><entry><form><name role="" type="person">尼乾子</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a2104" cb:place="inline">此云不繫。自饿外道。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298a22"/><lb ed="R106" n="0409b01"/><entry><form>黄帝</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298a2203" cb:place="inline">姓公孙。讳轩辕。有熊国君之子。长于姬水。故 <lb ed="X" n="0298a23"/><lb ed="R106" n="0409b02"/>又以姬为姓。代神农氏为天子。始作冕旒。为玄衣 <lb ed="X" n="0298a24"/><lb ed="R106" n="0409b03"/>黄裳。以象天地之正色也。</p></cb:def></entry> <pb ed="X" xml:id="X60.1119.0298b" n="0298b"/> <lb ed="X" n="0298b01"/><lb ed="R106" n="0409b04"/><entry><form>子雲</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b0103" cb:place="inline">姓杨名雄。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b02"/><lb ed="R106" n="0409b05"/><entry><form>东坡</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b0203" cb:place="inline">姓苏。名轼。字子瞻。眉山人也。<name role="" type="person">宋仁宗</name>大宠。每 <lb ed="X" n="0298b03"/><lb ed="R106" n="0409b06"/>诏谈论。一日不至。由翰院远。帝遂迁院。建金銮殿 <lb ed="X" n="0298b04"/><lb ed="R106" n="0409b07"/>东坡上。时人不敢触名。故称内翰东坡学士。文超 <lb ed="X" n="0298b05"/><lb ed="R106" n="0409b08"/>名哲。官居兵部尙书。国臣无出其上。得法于常聪 <lb ed="X" n="0298b06"/><lb ed="R106" n="0409b09"/>禅师。南下十三世。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b07"/><lb ed="R106" n="0409b10"/><entry><form><name role="" type="person">阿育王</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b0704" cb:place="inline">此云无忧。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b08"/><lb ed="R106" n="0409b11"/><entry><form>楼子和尙</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b0805" cb:place="inline">一日偶行街市。闻楼上唱云。你若无心 <lb ed="X" n="0298b09"/><lb ed="R106" n="0409b12"/>我便休。忽然大悟。故名楼子。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b10"/><lb ed="R106" n="0409b13"/><entry><form>六王之乐</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b1005" cb:place="inline">黄帝之乐名雲门。尧之乐名大章。舜之 <lb ed="X" n="0298b11"/><lb ed="R106" n="0409b14"/>乐名大韶。禹之乐名大夏。汤之乐名大頀。武之乐 <lb ed="X" n="0298b12"/><lb ed="R106" n="0409b15"/>名大武。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b13"/><lb ed="R106" n="0409b16"/><entry><form><name role="" type="person">甁沙王</name></form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b1304" cb:place="inline">此云模实。谓身模充实也。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b14"/><lb ed="R106" n="0409b17"/><entry><form>傅大士</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b1404" cb:place="inline">金花義乌县人。名翕。弥勒应身。号善慧大 <lb ed="X" n="0298b15"/><lb ed="R106" n="0409b18"/>士。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b16"/><lb ed="R106" n="0410a01"/><entry><form>嗟来之食</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b1605" cb:place="inline">齐大饥。黔敖为食于路。以待饥者而食 <lb ed="X" n="0298b17"/><lb ed="R106" n="0410a02"/>之。有饿者蒙袂辑履贸贸状来。黔敖左奉食。右执 <lb ed="X" n="0298b18"/><lb ed="R106" n="0410a03"/>饮。曰嗟来食。扬其目而视之曰。子唯不食嗟来食 <lb ed="X" n="0298b19"/><lb ed="R106" n="0410a04"/>以至于斯也。从而谢之。终不食而死。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b20"/><lb ed="R106" n="0410a05"/><entry><form>死心</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b2003" cb:place="inline">讳悟新。韶州黄氏子也。得法于黄龙祖心禅 <lb ed="X" n="0298b21"/><lb ed="R106" n="0410a06"/>师。南下十三世。</p></cb:def></entry> <lb ed="X" n="0298b22"/><lb ed="R106" n="0410a07"/><entry><form>晦堂</form><cb:def><p xml:id="pX60p0298b2203" cb:place="inline">讳祖心。南雄邬氏子。得法于黄龙慧南禅师。 <lb ed="X" n="0298b23"/><lb ed="R106" n="0410a08"/>南下十二世。</p></cb:def></entry></cb:div></cb:div> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0270a2301" to="#end0270a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">旦<note type="cf1">J31nB271_p0815b24</note></lem><rdg wit="#wit.orig">且</rdg></app> <app from="#beg0270b0501" to="#end0270b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270b0801" to="#end0270b0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270b0802" to="#end0270b0802"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0270b1301" to="#end0270b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270b1801" to="#end0270b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270b2101" to="#end0270b2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270b2201" to="#end0270b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0270b2401" to="#end0270b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270c0201" to="#end0270c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270c0701" to="#end0270c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270c1101" to="#end0270c1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0270c1401" to="#end0270c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><space quantity="0"/></lem><rdg wit="#wit.orig">一</rdg></app> <app from="#beg0271a1501" to="#end0271a1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271a1502" to="#end0271a1502"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271b0301" to="#end0271b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271b1801" to="#end0271b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271c0201" to="#end0271c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271c0401" to="#end0271c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271c0601" to="#end0271c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0271c1201" to="#end0271c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0273a1701" to="#end0273a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0273a2001" to="#end0273a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB05242">䰂</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15062">䰂</g></rdg></app> <app from="#beg0273a2002" to="#end0273a2002"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB05242">䰂</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15062">䰂</g></rdg></app> <app from="#beg0273c1401" to="#end0273c1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0274b1301" to="#end0274b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0275a1201" to="#end0275a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0275c0701" to="#end0275c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0275c2201" to="#end0275c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">蠕<note type="cf1">T01n0006_p0177a24</note><note type="cf2">T47n1973_p0327b25</note></lem><rdg wit="#wit.orig">软</rdg></app> <app from="#beg0276a0201" to="#end0276a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0276b0401" to="#end0276b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0276b0501" to="#end0276b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">却</lem><rdg wit="#wit.orig">隙</rdg></app> <app from="#beg0276b0901" to="#end0276b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">蠕<note type="cf1">T01n0006_p0177a24</note><note type="cf2">T47n1973_p0327b25</note></lem><rdg wit="#wit.orig">软</rdg></app> <app from="#beg0276b1801" to="#end0276b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0277a0201" to="#end0277a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">刺</lem><rdg wit="#wit.orig">剌</rdg></app> <app from="#beg0277b0201" to="#end0277b0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0278b0101" to="#end0278b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0278b1301" to="#end0278b1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0279a1701" to="#end0279a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0279c1201" to="#end0279c1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0280b0401" to="#end0280b0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0280c0701" to="#end0280c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0280c1301" to="#end0280c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app> <app from="#beg0280c2201" to="#end0280c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0281a1601" to="#end0281a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0281c0201" to="#end0281c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0281c1901" to="#end0281c1901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0282c0701" to="#end0282c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0282c2101" to="#end0282c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283a0201" to="#end0283a0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283a1401" to="#end0283a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283b0601" to="#end0283b0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283b0901" to="#end0283b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283b1701" to="#end0283b1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283b1702" to="#end0283b1702"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283b2301" to="#end0283b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">顷</lem><rdg wit="#wit.orig">项</rdg></app> <app from="#beg0283c0601" to="#end0283c0601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283c0801" to="#end0283c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283c0901" to="#end0283c0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283c2201" to="#end0283c2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0283c2202" to="#end0283c2202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0284a0501" to="#end0284a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0284a2401" to="#end0284a2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0284b0101" to="#end0284b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0284b0301" to="#end0284b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285a2001" to="#end0285a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285b0301" to="#end0285b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0285b1801" to="#end0285b1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0287b1201" to="#end0287b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0287b2201" to="#end0287b2201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">谥</lem><rdg wit="#wit.orig">谥</rdg></app> <app from="#beg0289b0301" to="#end0289b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0289c2101" to="#end0289c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0290b0101" to="#end0290b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0290b0301" to="#end0290b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0290c0301" to="#end0290c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0291a1001" to="#end0291a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0291b0901" to="#end0291b0901"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0291b1201" to="#end0291b1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0293a1601" to="#end0293a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0294b0501" to="#end0294b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0294c1801" to="#end0294c1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0295a0501" to="#end0295a0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> <app from="#beg0296a0801" to="#end0296a0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0296a1001" to="#end0296a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0296a1101" to="#end0296a1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0296b2301" to="#end0296b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0296c0401" to="#end0296c0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB05242">䰂</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15062">䰂</g></rdg></app> <app from="#beg0296c0402" to="#end0296c0402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">采</lem><rdg wit="#wit.orig">辨</rdg></app> <app from="#beg0297a1401" to="#end0297a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0297a1801" to="#end0297a1801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB05242">䰂</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15062">䰂</g></rdg></app> <app from="#beg0297a2301" to="#end0297a2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3"><g ref="#CB05242">䰂</g></lem><rdg wit="#wit.orig"><g ref="#CB15062">䰂</g></rdg></app> <app from="#beg0297b0501" to="#end0297b0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0297b2401" to="#end0297b2401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0297c0201" to="#end0297c0201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app> <app from="#beg0297c0202" to="#end0297c0202"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5">妺</lem><rdg wit="#wit.orig">妹</rdg></app> <app from="#beg0298a1001" to="#end0298a1001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">陕</lem><rdg wit="#wit.orig">狭</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="xuzang-notes"> <head>卍续藏 挍注</head> <p> <note n="0270001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0270001">今改小字双行为大字单行然每解義之文原冠以释字故免混乱</note> <note n="0278001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0278001">古疑占</note> <note n="0296001" resp="#resp4" place="foot text" type="orig" target="#nkr_note_orig_0296001">即疑亦</note> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0270a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270a2301">旦【CB】，且【卍续】</note> <note n="0270b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b0501">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270b0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b0801">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270b0802" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b0802">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0270b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b1301">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b1801">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270b2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b2101">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0270b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270b2401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270c0201">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270c0701">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270c1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270c1101">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0270c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0270c1401">［－］【CB】，一【卍续】</note> <note n="0271a1501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271a1501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271a1502" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271a1502">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271b1801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271c0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271c0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0271c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0271c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0273a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0273a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0273a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0273a2001"><g ref="#CB05242">䰂</g>【CB】，<g ref="#CB15062">䰂</g>【卍续】</note> <note n="0273a2002" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0273a2002"><g ref="#CB05242">䰂</g>【CB】，<g ref="#CB15062">䰂</g>【卍续】</note> <note n="0273c1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0273c1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0274b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0274b1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0275a1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275a1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0275c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0275c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0275c2201">蠕【CB】，软【卍续】</note> <note n="0276a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0276a0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0276b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0276b0401">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0276b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0276b0501">却【CB】，隙【卍续】</note> <note n="0276b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0276b0901">蠕【CB】，软【卍续】</note> <note n="0276b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0276b1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0277a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277a0201">刺【CB】，剌【卍续】</note> <note n="0277b0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0277b0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0278b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0278b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0278b1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0278b1301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0279a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0279a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0279c1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0279c1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0280b0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0280b0401">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0280c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0280c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0280c1301" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X60.0280c13.19" target="#nkr_note_add_0280c1301">妺【CB】，妹【卍续】（CBETA 按：可参考《佩觿》卷下第38页：“妹妺，上莫佩翻姊妹，下音末桀妻。”）</note> <note n="0280c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0280c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0281a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0281c0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281c0201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0281c1901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0281c1901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0282c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c0701">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0282c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0282c2101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283a0201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283a0201">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283b0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283b0601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283b1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283b1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283b1702" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283b1702">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283b2301">顷【CB】，项【卍续】</note> <note n="0283c0601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283c0601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283c0801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283c0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283c0901">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283c2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283c2201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0283c2202" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0283c2202">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0284a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284a0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0284a2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284a2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0284b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0284b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0284b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0285b1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0285b1801">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0287b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0287b2201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0287b2201">谥【CB】，谥【卍续】</note> <note n="0289b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289b0301">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0289c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0289c2101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0290b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290b0101">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0290b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290b0301">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0290c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0290c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0291a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291a1001">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0291b0901" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291b0901">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0291b1201" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0291b1201">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0293a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0293a1601">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0294b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294b0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0294c1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0294c1801">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0295a0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0295a0501">但【CB】，但【卍续】</note> <note n="0296a0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296a0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0296a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296a1001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0296a1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296a1101">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0296b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0296c0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296c0401"><g ref="#CB05242">䰂</g>【CB】，<g ref="#CB15062">䰂</g>【卍续】</note> <note n="0296c0402" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0296c0402">采【CB】，辨【卍续】</note> <note n="0297a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0297a1801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297a1801"><g ref="#CB05242">䰂</g>【CB】，<g ref="#CB15062">䰂</g>【卍续】</note> <note n="0297a2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297a2301"><g ref="#CB05242">䰂</g>【CB】，<g ref="#CB15062">䰂</g>【卍续】</note> <note n="0297b0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b0501">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0297b2401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0297b2401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0297c0201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X60.0297c02.03" target="#nkr_note_add_0297c0201">妺【CB】，妹【卍续】（CBETA 按：可参考《佩觿》卷下第38页：“妹妺，上莫佩翻姊妹，下音末桀妻。”）</note> <note n="0297c0202" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X60.0297c02.13" target="#nkr_note_add_0297c0202">妺【CB】，妹【卍续】</note> <note n="0298a1001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0298a1001">陕【CB】，狭【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>